Veldcoördinator Willem Overweg (69) zwaait het groen van Purmerend en de Beemster uit

“Ik kwam binnen op een nul-urenbasis, om de toenmalige veldcoördinator te ondersteunen. Nou, moet je me nu zien.” Willem Overweg schenkt voor mij een kop thee en voor zichzelf een kop koffie in.

Na een carrière van ruim 45 dienstjaren bij de politie en recherche zette Willem een punt achter zijn werkende leven in uniform. Hij verruilde blauw voor groen. Het groen van De Zeevang, een gebied dat loopt van Beets tot Edam-Volendam, werd zijn nieuwe werkvloer. Hij staat op en omlijnd met zijn vingers op een landkaart een gebied zo groot dat ik het me amper kan voorstellen.

Een bijzondere overstap

Willem: “Ik werkte al als vrijwilliger bij Land, Water & Dijken als coördinator weidevogelbescherming in Oterleek, ook tijdens mijn tijd bij de recherche. Ik ging bij de politie al langzaam afbouwen naar mijn pensioen, maar toen werd ik hier dus voor gevraagd. Eerst combineerde ik het nog, maar dat ging niet heel lang. Ik moest ook wel eens thuis zijn.” Hij lacht.

De overstap van weidevogelbeschermer naar veldcoördinator leek redelijk vanzelfsprekend. Hij had al kennis over weidevogels, was al betrokken bij de organisatie en beleefde veel plezier tijdens zijn vrijwillige taken. Maar officieel zou Willem dus al met pensioen gaan. Ondertussen loopt hij al ruim negen jaar rond in de functie veldcoördinator. “Het is een veelzijdige functie. Ik ken ieder perceel, iedere boer, óók de hobbyboeren en mensen met een groot stuk land. Kom geregeld over de vloer.”

Weidevogels beschermen

Wat hij dan doet? Daar op die boerenvloeren? “Het verschil maken voor weidevogels”, hij verstopt zijn schouders nog net niet achter zijn oren. “Nee, het is drieledig. Ik ben de ogen en oren in het gebied. Dus ik ken al die mensen, organisaties en vrijwilligers die rondlopen.”

Daarnaast helpt Willem met het adviseren en begeleiden van agrariërs of bezitters van grond met het weidevogelbeheer en landschapsplannen. Willem: “En ik stel samen met die mensen weidevogel- en agrarisch natuurbeheer plannen op zodat de weidevogels optimaal beschermd zijn.”

Dat is niet altijd even gemakkelijk. Niet bij iedereen staat de deur wagenwijd open voor Willem. “Soms zien mensen het nut niet zo in. Het kost soms ook geld, natuurlijk, als je bepaalde handelingen, zoals bijvoorbeeld maaien, moet uitstellen omdat er een stel vogels aan het broeden is. Maar ik ben volhoudend. Ik kom gewoon ieder jaar terug.”

En dat helpt behoorlijk. Tijden veranderen en daarmee de generaties ook. De afgelopen jaren zat Willem steeds vaker om tafel met bedrijfsopvolgers. Dat zijn steeds meer vrouwen. “Die opvolgers denken vaak heel anders over de bedrijfsvoering dan pa en ma. Dat is ook leuk om te zien, hoe de jongelui hun eigen mening vormen.”

Tijden veranderen net zoals de natuur

Met het verstrijken van de jaren is ook de aanpak verandert. Ik kan me die ‘goede oude tijd’ nog goed herinneren, de tijd dat mensen in een slinger met een markeerstok voorzichtig door het land bewogen. Om de nesten in kaart te brengen en veilig te stellen voor (per ongeluk) geweld van buitenaf. Willem lacht. “Dat gebeurt nog steeds en die mankracht hebben we ook nog heel hard nodig maar we hebben gelukkig ook hulpmiddelen zoals bijvoorbeeld drones die de nesten veel makkelijker en sneller in kaart brengen en de vrijwilligers in hun zoekwerk ondersteunen. Scheelt weer mankracht en het is veel efficiënter.”

Polygamie in vogelland

Goed, al Willems inspanningen zijn dus om de weidevogels veilig te laten broeden en opgroeien. Voor de scholeksters, bijvoorbeeld. Op zijn telefoon verschijnen filmpjes van een broedend paar. Zwart-witte weidevogels met een rode snoet. Het zijn brutale apen, weet ik uit eigen ervaring. Tussen het gras in de weilanden waar mijn verzorgpaarden scharrelen, word ik geregeld met ze geconfronteerd. Geconfronteerd ja, de beste vogels zijn behoorlijk territoriaal en beschermend, zeker als het op hun nest of jongen aankomt.

“We wisten van een nest waar drie schooleksters op broedden, twee vrouwtjes en één mannetje. Ze bleken een stel, maar dan met drie.” Op Willems telefoon, in het mapje ‘Scholeksters’, verschijnt een foto van acht eieren. “Kijk, je ziet het duidelijk. Een paar zijn er groter en ronder dan de anderen.” Inderdaad. Je ziet duidelijk verschil. Helaas zal het trio deze zomer geen jonkies hebben verwelkomd. Een scholekster heeft tijdens het broeden maar plek om vier eieren warm te houden. Ik hoop dat net zoals met het veranderen van de tijd en generaties, ook de scholekster mag veranderen en evolueren zodat ze met z’n drieën een liefdevol gezin kunnen stichten.

Afscheid nemen bestaat wél

Ja, de Zeevang en al haar weidevogels zitten in zijn hart. Maar houden van is soms ook loslaten. En dat gaat een stuk gemakkelijker met een fijne opvolger. Willem: “Het afgelopen jaar zijn we al veel samen opgetrokken. Ze kent nu ook alle boeren. Dus ik laat alles met een gerust hart bij haar achter. Ze heeft ook al een signalement uitgestuurd: ‘Dit mannetje heeft er niets meer te zoeken. Als je hem ziet, stuur hem weg’.”

Ze heeft gelijk ook. Lekker van je echte pensioen genieten, Willem. Ik zal het melden als ik je stiekem in het gebied zie dartelen.