Karst (81) uit Purmerend schrijft boek over zijn jeugd vol angst, vernedering en mishandeling door twee stiefmoeders

Het beeld staat nog altijd op zijn netvlies. Als kleine jongen staat de schrijver naast zijn vader voor het Binnengasthuis in Amsterdam. Hoog achter een raam verschijnt zijn ernstig zieke moeder. Hij zwaait naar haar. Het is de laatste keer dat Karst haar ziet.

“Ik weet niet of ze mij zag. Daarna heb ik haar nooit meer gezien.”

Zijn moeder overlijdt aan borstkanker. Van afscheid nemen of samen rouwen is nauwelijks sprake. “Ik ben niet eens bij de begrafenis geweest. Van de ene op de andere dag was ze weg.” Zijn vader blijft achter met twee jonge kinderen en zoekt een nieuwe vrouw.

Maar in plaats van de moederliefde waar Karst zo naar verlangt, krijgt hij te maken met een stiefmoeder die hem en zijn zusje geestelijk en lichamelijk mishandelt.

Urenlang in de hoek

De herinneringen aan die periode zijn pijnlijk. Karst vertelt hoe zijn stiefmoeder hem regelmatig uit bed sleurt wanneer zijn vader ‘s avonds werkt. Vervolgens moet hij urenlang in een hoek van de kamer staan, terwijl zij hem uitscheldt en slaat.

Pas op het moment dat zijn stiefmoeder het geluid van de sleutels van haar man hoort in het slot van de deur, mag de jongen terug naar bed.

“Ik durfde niets tegen mijn vader te zeggen, want dan kreeg ik er nog meer van langs.” Uiteindelijk vertelt de Purmerender zijn verhaal aan een oom. Zijn vader scheidt van de vrouw, maar het geluk keert niet terug. Ook zijn tweede stiefmoeder maakt het leven van Karst moeilijk.

“Wanneer mijn zus en ik plezier beleefden, bedierf zij het.”

De gevolgen draagt hij zijn hele leven mee. “Tot mijn 16^e ben ik nog nooit door iemand geknuffeld. Niemand zei ooit: wat doe je dat goed. Ik deed altijd alles verkeerd. Ik voel mij mijn hele leven al minderwaardig.”

De wijde wereld in

Toch weet Karst zich aan zijn moeilijke thuissituatie te ontworstelen. Sinds zijn 14^e werkte hij al verschillende baantjes en op zijn 18^e stapt de schrijver aan boord van de Statendam van de Holland-Amerika Lijn. Het schip brengt hem naar New York, een wereld die hij tot dan toe alleen van verhalen kent. “Ik kwam met de metro op Times Square terecht. Ik kreeg een stijve nek van het kijken naar al die wolkenkrabbers.”

Schilderen

Een andere belangrijke uitlaatklep vindt hij in de kunst. Al op zijn twaalfde begint hij met tekenen en schilderen. De kunstenaar krijgt les van kunstenaar Joseph Verheyen in Amsterdam en droomt ervan ooit zelf kunstschilder te worden.

Maar ook die droom krijgt een klap. Wanneer zijn leermeester hem prijst om een pastelwerk, vernielt zijn tweede stiefmoeder het schilderij met een natte doek, om het zogenaamd ‘te stoffen’.

“Het enige wat ik er nog van heb, is een zwart-witfoto.”

Jarenlang verdwijnt het schilderen naar de achtergrond. Karst trouwt, krijgt kinderen en moet geld verdienen. Pas na zijn pensioen pakt de schilder de penselen weer op. Inmiddels maakt hij volop schilderijen, waaronder werken waarin zijn jeugd een belangrijke rol speelt.

In november stelt de Purmerender achttien schilderijen tentoon in het gemeentehuis.

Een mysterieuze verdwijning

Vorig jaar besluit Karst zijn herinneringen op te schrijven. In zijn verblijf in Frankrijk werkt hij drie maanden lang aan zijn eerste boek. Maar de schrijver kiest niet voor een gewone autobiografie.

Op advies van zijn nicht Elizabeth Elders, die zelf het boek Ragnarok schreef, verweeft hij zijn levensverhaal met fictieve elementen.

Dat begint met een oudere buurvrouw die op het Franse platteland spoorloos verdwijnt. De gendarmerie doorzoekt met speurhonden de omgeving, zelfs het terrein van Karst. Zonder resultaat.

“Dat is echt gebeurd”, vertelt hij. “Alleen heb ik het verhaal net anders opgeschreven.”

Wat er precies achter de verdwijning schuilgaat, laat de Purmerender de lezers graag zelf ontdekken. Ondertussen keert het verhaal steeds terug naar gebeurtenissen uit zijn eigen jeugd.

Boek uitgeven

Dat zijn manuscript daadwerkelijk zou worden uitgegeven, verwachtte Karst niet. Hij stuurt het naar uitgeverij Boekscout, waar zijn verhaal indruk maakt. Een redactrice vertelt hem dat ze tijdens het lezen tot tranen toe geroerd raakte.

“Ik ben natuurlijk geen schrijver. Ik probeer gewoon wat op te schrijven”, zegt Karst. “Maar als ik dan op mijn 81^e ineens mijn eigen boek in handen heb, is dat toch wel bijzonder.”

De schrijver vindt de verkoopcijfers niet belangrijk. Hij hoopt vooral dat zijn verhaal iets kan betekenen voor anderen die een moeilijke jeugd hebben gehad. Karst is benieuwd naar wat anderen van zijn verhaal vinden.

En hoewel zijn eerste boek nog maar net is verschenen, werkt Karst alweer aan een volgend manuscript. De voorlopige titel: De tellende toeschouwer.

Want het gevoel dat hij door zijn jeugd overhield, laat zich moeilijk uitwissen. “Ik voel me altijd een toeschouwer. Alsof ik nergens echt bij betrokken ben.”

Presentatie

De boekpresentatie van Stiefmoeders is zaterdag 24 oktober tussen 11.00 en 12.00 bij Het Leesteken aan de Zuidersteeg 2 in Purmerend. Karst is ook aanwezig om boeken te signeren.

Lezersactie: win het boek

Benieuwd naar het boek van Karst Smidt? Dan hebben we goed nieuws. Wij verloten drie exemplaren van Stiefmoeders onder onze lezers. Wil jij kans maken op een exemplaar? Stuur dan een e-mail naar redactie.purmerend@rodi.nl met als onderwerp ‘Lezersactie Stiefmoeders’. Het boek is hier te koop: www.boekscout.nl/shop2/boek/9789465447476.