Steen als blijvende herinnering voor oorlogsslachtoffers

 Door Robert Heijdemann

 In totaal verwacht de werkgroep dat er ongeveer 300 stenen nodig zijn op zo’n honderd locaties om allen te herdenken. Tot nu toe zijn er al 45 Stolpersteine geplaatst sinds 2015.

 Gedenkstenen

Stolpersteine zijn kleine messing gedenkstenen in het trottoir die herinneren aan mensen die door het naziregime zijn vervolgd en vermoord. Het gaat om Joodse inwoners, maar ook om verzetsmensen en anderen die slachtoffer werden door wie ze waren of de keuzes die zij maakten. Elke steen draagt één naam.

De Werkgroep Stolpersteine Rijswijk is eind 2025 opgericht door de Historische Vereniging Rijswijk met een helder en ambitieus doel. “In een periode van vijf jaar willen we zoveel mogelijk struikelstenen plaatsen voor Rijswijkse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog die nog niet herdacht worden in het straatbeeld”, legt Wim uit.

De werkgroep wil de herinnering aan deze inwoners letterlijk terugbrengen naar de plekken waar zij ooit woonden, werkten en leefden, want de steen wordt geplaatst bij de laatste woning waar het slachtoffer vrijwillig woonde.

 Persoonlijke verhalen

Voorafgaand aan elke plaatsing wordt uitgebreid historisch onderzoek gedaan naar de persoon achter de naam. Waar mogelijk worden nabestaanden betrokken, maar ook zonder direct contact gaat het proces door: het verhaal moet verteld blijven worden. De persoonlijke verhalen zullen te lezen zijn op de site van de Historische Vereniging Rijswijk.

De werkgroep werkt volgens een vastgesteld gemeentelijk protocol. Huidige bewoners worden altijd tijdig geïnformeerd en betrokken bij de exacte plaatsbepaling. Onthullingen vinden enkele keren per jaar plaats in kleine, respectvolle bijeenkomsten. Huidige bewoners worden altijd tijdig geïnformeerd en betrokken bij de exacte plaatsing. De stenen liggen in de openbare ruimte en worden eigendom van de gemeente, die ook verantwoordelijk is voor het onderhoud. Onthullingen vinden enkele keren per jaar plaats in kleine bijeenkomsten.

 Steen kost € 135

Het doel is dat er 300 stenen komen op zo’n honderd locaties om allen te herdenken. Daar is veel geld voor nodig, Ongeveer €40.000 voor vijf jaar één steen kost € 135. Dit jaar zijn er 60 Stolpersteine in drie bijeenkomsten gepland. Daarvoor zijn ze naast gemeentesubsidie op zoek naar sponsoren. Wim: “Een eerste belangrijke bijdrage komt van de boekwinkel van de Rotary in de Kerkstraat, die de netto-opbrengst van haar activiteiten in de maand mei schenkt aan het project. De werkgroep ziet dit als een belangrijke stap en benadert intussen meer organisaties en particulieren”. De stenen liggen niet op een centrale herdenkingsplek, maar verspreid door de stad. Precies daar waar het leven van de slachtoffers zich afspeelde. Wie erlangs loopt, wordt uitgedaagd om even stil te staan bij recht en onrecht.