Restanten monumentale kastanje voor museum weggehaald

Door: Robert Heijdemann

Vroeg op de koude maandagmorgen rijden grote vrachtwagens door het oude centrum. Voor Museum Rijswijk houden ze halt. Een man in oranje werkkleding loopt naar het restant van de oude kastanjeboom en zet er een ladder tegenaan, een collega volgt met een motorzaag. Een snerpend geluid klinkt door het stille en nog donkere centrum.

Voor de veiligheid

Op 5 februari 2019, bijna vijf jaar geleden, moest de statige boom het veld ruimen. Aangetast door de honingzwam stierf de boom af. Een groot deel van de stam bleef toen staan als herinnering. De honingzwam woekert echter door en eet de stam van binnenuit op. Deze verzwakt de stam daardoor steeds verder. Daarom wordt nu om veiligheidsredenen ook het restant van de metershoge stam verwijderd. Niemand wil immers dat op een drukke zaterdag, tijdens de markt, de boom omvalt en letsel veroorzaakt aan een passant.

In pyjama

Het zijn echte professionals, de mannen van Weijtmans, de bomenrooiers uit het Brabantse Udenhout. “Het is ons dagelijks werk”, vertellen ze lachend. Naast het restant van de boom staat een hoogwerker met een dikke ijzeren ketting. “Daarmee borgen wij het deel dat we loszagen. Kan er niets mee gebeuren,” leggen ze uit aan de paar bewoners die op het geluid van de motorzaag afkomen. Ook achter de ramen van de woningen boven de winkels verschijnen de eerste gezichten. Een paar nog in pyjama, maar wel met de telefoon in de hand om foto’s te maken van dit spektakel. Buiten is het een paar graden onder nul, maar door de felle wind is de gevoelstemperatuur wel een paar graden lager.

Om negen uur is het laatste stuk stam al afgezaagd. - Robert Heijdemann

Hendrik Tollens

Op verzoek van het museum wordt een tien centimeter dikke schijf van de stam apart gelegd. “We willen de jaarringen gaan tellen. Dan zullen we de leeftijd van de boom te weten komen”, legt Arjan uit. Zekerheid is er over 1820, omdat de boom te zien is op een gravure uit dat jaar. Maar de mannen die er verstand hebben, denken eerder aan eind 1700, rond 1795. Het is wel apart dat dichter Hendrik Tollens, wellicht zittend op een stoel voor de Ottoburch (tegenwoordig het Tollenshuis,) op 21 oktober 1856 zijn ‘Wien Neêrlands bloed’ schreef dat werd uitgeroepen tot het Nederlandse volkslied. Tijdens zijn leven werd Tollens gezien als de grootste Nederlandse dichter van zijn tijd.

Nieuwe boom?

In samenspraak met de Gemeente Rijswijk is voorafgaand aan de kap onderzoek uitgevoerd naar de uil, die al jaren in de boom woont. De uil heeft vervangende woonruimte gekregen in Park Hofrust. Daar zijn een aantal uilenkasten opgehangen. Rond de klok van negen is het werk al bijna voltooid. Het laatste deel van de stam verdwijnt in de laadbak van de bomenrooiers. Nu het laatste restant van de boom weg is, oogt het voorplein kaal. Maar dat blijft niet zo. “Nee zeker niet!”, vertrouwt Arjan Kwakernaak ons toe. “Er komt een nieuwe boom. Maar met de medewerkers beraden we ons nog. We willen geen klein boompje, we denken toch wel aan een meter of vier hoog. Ook moeten we beslissen of het een fruitdrager wordt. Vervolgens moeten we nog fondsen werven om de aankoop mogelijk te maken.”

Verrast opkijken

De mensen die op hun fiets naar hun werk gaan, kijken aan het begin van de week verrast op, wanneer ze zien dat ook het restant van de eens zo monumentale boom is verdwenen. De rust is weer teruggekeerd, het dagelijkse leven gaat verder, ook zonder de boom.