Nepagenten en bankfraude: bescherm jezelf tegen oplichting

Door: Anne Smit

Voordat Slappendel de functie van wijkagent bekleedde, was hij werkzaam als basispolitieagent. Een rol waarbij je 24 uur per dag zorgt voor een veilige en leefbare wijk, stad of regio. Het werk bestaat uit politietoezicht, preventieadvies bij woningbeveiliging, afhandeling van verkeersproblemen, recherchewerk en hulpverlening. Volgens Hans is dit een functie waarin alles snel gaat. “In 2013 ben ik begonnen bij de politie, omdat ik het onverwachte een mooi facet vind binnen het politievak. Ik merkte dat ik op den duur iets anders wilde doen. Een rol waarbij ik meer de verdieping in kan. Bij het basispolitiezorgteam werkte ik veel in spoedsituaties; als wijkagent heb ik de tijd om ergens te zijn. Ik ben de spin in het web en ik kan iets voor mensen betekenen”, legt hij uit. De situatie die hij nu onder ogen ziet, noemt hij op zijn zachtst gezegd ‘schrijnend’.

Middels aangiftes en meldingen ziet de wijkagent de stapel slachtoffers en pogingen tot oplichting toenemen. “Het aantal meldingen loopt in het gebied op tot tientallen.” Hoe kan het dat oplichters zo geraffineerd te werk gaan, ongevraagd je leven binnendringen en kostbare spullen van je afpakken, zowel financieel als emotioneel?

Hans legt uit dat het allemaal begint met een telefonisch gesprek. Inwoners worden (meestal) gebeld op de vaste telefoon. Zij introduceren zichzelf als bankmedewerker, wijkagent, medewerker van een speciaal fraudeteam of gebruiken zelfs namen van echte agenten. Zogenaamde bankmedewerkers komen bij je aan de deur voor je bankpas en pincode, de nepagenten vragen of de persoon in kwestie sieraden heeft, hoe het zit met het hang- en sluitwerk in de woning en/of hoe het huis is beveiligd. “Ze zijn vlot gebekt, dat is iets wat sterk opvalt. Ze houden je aan de telefoon totdat een tweede persoon vlak bij je huis is. Zo krijg je geen tijd om achterdochtig te worden en de politie of naasten te bellen. Oplichters kunnen overal vandaan komen”, betreurt Slappendel.

Signalement nepagent

Met een vlotte babbel, gekleed in iets wat lijkt op politiekleding of bankmedewerker, probeert de oplichter het vertrouwen van zijn slachtoffers te winnen. Het is volgens de wijkagent belangrijk om voorbereid te zijn op deze situatie. Om een echte agent te herkennen, kun je hem of haar vragen zich te identificeren. Echte agenten kunnen jou altijd een geldig bewijs laten zien. Bekijk een voorbeeld van een geldig politielegitimatiebewijs hier: https://www.politie.nl/informatie/wat-is-het-politielegitimatiebewijs.html. Hans benadrukt dat agenten en politiemedewerkers nooit zomaar voor je deur staan, spullen meenemen of vragen naar waardevolle spullen. “Als je gebeld wordt en er wordt verteld dat een agent langs de deur komt, is dit de eerste ‘rode vlag’. Dat klopt niet. Wanneer je een agent voor de deur treft die vraagt naar spullen of alarmsystemen, is dit de tweede ‘rode vlag’. Doe de deur dicht, bel 0900 8844 om de desbetreffende persoon voor je deur te verifiëren bij de politie of bel 112. Het noodnummer kun je altijd bellen bij verdachte situaties, dóe dit ook.”

Lees verder over signalementen en slachtoffers onder de afbeelding.

Wees alert en zorg dat je voorbereid bent. - Foto: archief RM

Signalement bankfraude

Personeel van een bank belt je nooit ongevraagd om een huisbezoek aan te bieden. Toch kan het voorkomen dat een zogenaamde bankmedewerker je belt om te waarschuwen voor verdachte activiteiten op je rekening en een afspraak maakt om het probleem thuis op te lossen. Dit lijkt misschien erg behulpzaam, vooral als de oproep afkomstig lijkt te zijn van het officiële nummer van de bank. Maar deze situatie vraagt om uiterste voorzichtigheid. Oplichters maken gebruik van deze tactiek om persoonlijke gegevens te stelen en kunnen zo je rekening leegroven of misbruiken. Hang op en bel zelf jouw bank om de situatie te verifiëren. Geef geen codes door aan de telefoon. Bijvoorbeeld je pincode of codes van de scanner. Geef geen codes door via een website die je naar aanleiding van het telefoontje doorgestuurd krijgt. Geef nooit je betaalpas of scanner af, ook niet als deze kapot lijkt. Vraag de naam van de medewerker die belt, hang op en bel daarna zelf de bank op het algemene nummer. “Het belangrijkste is: banken komen nooit langs je deur voor een betaalpas. Trap er niet in.”

Slachtoffer fraude

De impact van fraude op slachtoffers is enorm groot. Geld krijg je niet terug en bepaalde bezittingen zijn niet vervangbaar. “We merken dat slachtoffers zich enorm schamen. Voor sommigen staat het hele leven op z’n kop. Het is schrijnend om te zien hoeveel verdriet het inwoners doet. Wij als politie willen mensen op het hart drukken dat je je niet hoeft te schamen. Iemand komt ongevraagd je leven binnendringen, daar heb je zelf niet om gevraagd. Samen kunnen we er wel voor zorgen dat het aantal slachtoffers minder wordt.”

Twijfel je of een situatie klopt? Hang de telefoon op en vraag eerst hulp bij mensen in de omgeving. Ook buren kunnen hun straat in de gaten houden. Vaak ken je de familie van een oude buurman of buurvrouw. Zie je iets verdachts? Loop er even naartoe of bel 112 als je situatie niet vertrouwt. Slappendel benadrukt dat het lezen van de tips en signalementen belangrijk dingen zijn om voorbereid te zijn op een situatie als deze. “Dan weet je direct wat je te doen staat en word je niet overrompeld door dat vlotte praatje. Als je goed voorbereid bent, kun je anticiperen en weet je direct wat je moet doen: de telefoon ophangen of de deur dichtdoen.”

Advies

“Aan de jongere generatie zou ik willen meegeven om de ouderen in jouw omgeving te informeren en oplichting en fraude bespreekbaar te maken. Zo voorkomen we slachtoffers, en is de drempel voor mensen die opgelicht zijn ook lager om hiermee naar hun familie te stappen. Schaamte is overbodig. Geef bij hen aan dat ze je altijd kunnen bellen als ze een situatie niet vertrouwen”, besluit Hans.

Alert

Zie jij in jouw buurt een verdachte situatie, zoals een agent of vreemde mensen aan de deur of in de tuin? Controleer de situatie. Vertelt jouw onderbuikgevoel dat het niet klopt? Bel 112.