Vadim Rotari toont in Schreihuisje bijzondere bushaltes van mozaïek

Door Kor Kegel

Vadim Rotari (33) is een Moldavische fotograaf. In zijn recente werk analyseert hij de erfenis van de Sovet-architectuur; tot 1991 hoorde Moldavië bij de USSR.

Toen er nog geen sprake van was dat de Sovjet-Unie uiteen zou vallen, in 1975, vaardigde de regering in Moskou een richtlijn uit voor een methodisch ontwerp van bushaltes in overeenstemming met het klimaat en regionale kenmerken.

In Moldavië leidde dat tot een ongewoon hoog aantal wachthuisjes in mozaïek, verder opgesierd met in deze Sovjet-republiek relevante zaken zoals landbouw, arbeid, wijnproductie, lokale kostuums en andere folklore.

Het zijn markante objecten, die abri’s. Als ‘reclameborden’ voor streekproducten worden ze tegenwoordig niet meer gebruikt. Sommige zijn niet eens meer in gebruik als bushalte. Het zijn gewoon prachtige overblijfselen uit het verleden, gemaakt door de meest getalenteerde kunstenaars uit die tijd.

De kans dat ze worden hersteld is bijna nihil, want de Moldaviërs zien het als erfgoed uit een nare periode. Het is daarom van essentieel belang dat ze worden gearchiveerd en die taak heeft Vadim Rotari op zich genomen.

Hij is dit jaar afgestudeerd aan de Rodchenko Art School in Moskou, onderdeel van het Moscow House of Photography and the Multimedia Art Museum. Als fotograaf onderzoekt hij de interactie van de mens met de stedelijke ruimte. Sinds een jaar woont hij met zijn vrouw in Rotterdam en in het Nederlands Fotomuseum op de Wilhelminapier ging hij fotoboeken bekijken, die hem bij zijn studie in Moskou waren aanbevolen. Hij ontmoette er Sjef van Duin, die er gids en bibliothecaris is. In Schiedam-Zuid verzorgt Sjef met zijn partner Esther Zitman al elf jaar de programmering van exposities in het Schreihuisje.

Dit soort kunstzinnige bushaltes vind je in heel Moldavië, maar beschermd zijn ze niet. - Vadim Rotari

CoBrA-achtig

“Vadim liet me zijn foto’s van de bushaltes zien en ik was getroffen hoe er onder het Sovjet-regime een grote artistieke vrijheid mogelijk was, tegen alle onderdrukking in. De kunstenaars veroverden zich een verregaande expressiemogelijkheid, in een soms zelfs CoBrA-achtige stijl,” constateerde Sjef van Duin. Vanwege de rijke CoBrA-verzameling van het Stedelijk Museum Schiedam vond hij dat al een interessante link.

Wachthuisje

“Er kwam nog iets bij,” zegt hij, “namelijk dat het Schreihuisje eigenlijk ook altijd een soort wachthuisje is geweest,” zegt hij. Het monumentje ontleent zijn naam aan de voorbije tijden van de visserij, als de vrouwen er hun mannen uitzwaaiden, die een onzekere visvangst op de Noordzee tegemoet gingen. Wanneer bekend was dat de vissers veilig terugkeerden, was het in en rond het Schreihuisje opnieuw een drukte van belang. Hoeveel is hier geweend en geschreid!

Later was het ook een wachthuisje, wanneer de Schiedamse en Vlaardingse werknemers van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM) er in stromende regen wachtten op de oversteek met de Spido over de Nieuwe Maas. En voor kinderen, als ze eind van de werkdag hun vader op het Hoofd gingen afhalen, samen naar huis fietsend.

Het Schreihuisje markeert dus ook een rustpunt in het gezinsleven.

Bushaltes hebben een vergelijkbare functie. Je wacht er op de bus naar je werk of op de bus naar huis. De bus brengt je overal en terwijl je erop wacht, leer je andere passagiers kennen, plaatsgenoten – het kunnen collega’s en familieleden zijn.

Hoor je dat wel eens zeggen over ontmoetingen bij die foeilelijke abri’s langs de buslijnen in Schiedam? Ontbreekt het die kunststoffen halteplaatsen aan esthetische romantiek?

Tussenstop

‘Tussenstop’ is een perfecte titel van een expositie over bushaltes. De opening wordt zaterdag 21 oktober om 15.00 uur onthuld door kunsthistorica Julia Snikkers, in de aankondiging omschreven als culturele duizendpoot, omdat ze alleen al in Schiedam betrokken was bij tal van voorzieningen en initiatieven op kunstgebied, van het Stedelijk Museum en de Artoteek Schiedam tot het Cultureel Forum Schiedam en ‘Zie de Schie’.

Na haar openingswoord speelt Toni Pecanov op zijn accordeon Oost-Europese muziek; hij geeft les aan Codarts in Rotterdam, gespecialiseerd in tango en bandoneon.

‘Tussenstop’ is financieel mogelijk gemaakt door het Fonds Schiedam Vlaardingen e.o., Stichting de Groot Fonds en de gemeente Schiedam.