Renske Leijten heeft kluif aan vorming van coalitie

Door Kor Kegel

Oud-SP-kamerlid Rense Leijten is aangesteld als informateur van het nieuwe college van burgemeester en wethouders van Schiedam. Op advies van haar partijgenoot Hoekstra, oud-SP-wethouder in Vlaardingen, zal ze trachten een coalitie te vormen die bestaat uit Lijst Eén, Alles voor Schiedam, DENK en de VVD.

Het is voor veel Schiedammers wennen, maar Lijst Eén is de combinatie van GroenLinks, PvdA en Progressief Schiedam. Het kan dus een coalitie worden van twee linkse bewegingen, Lijst Eén en DENK, en twee rechtse, AvS en VVD. Ze tot elkaar bewegen lukt niet binnen een week. Inhoudelijk valt er veel te bespreken. Er moet een akkoord uit komen waar de betrokken partijen zich alle in kunnen vinden. De regie is in handen van Renske Leijten.

En dan blijkt vanzelf of het advies van de verkenner de juiste richting aangaf. Een week geleden stemde de zojuist geïnstalleerde nieuwe gemeenteraad van Schiedam in met zijn advies om de nieuwe wethouders te recruteren uit de vier partijen die hij het best ziet samenwerken op basis van een stabiele meerderheid.

Toeslagenaffaire

Die zelfde avond benoemde Lijst Eén de informateur, Renske Leijten. Ze ging de volgende dag al aan het werk door de eerste gesprekken te voeren met de lijsttrekkers en hun secondanten. Renske Leijten was tot de zomer van 2023 Tweede Kamerlid voor de SP. Zij is vooral bekend door haar inzet in de Toeslagenaffaire. Ze publiceerde zelfs een boek over dit overheidsschandaal.

 Met de acht zetels van Lijst Eén en de vijf zetels van Alles voor Schiedam is er nog geen meerderheid voor een stabiel college van B&W. Arnout Hoekstra ziet met de vier zetels van DENK en de vier van de VVD wel een meerderheid ontstaan in de 37 zetels tellende gemeenteraad (Schiedam had 35 raadsleden, maar omdat het inwonertal boven de 80.000 is gekomen, krijgt de raad er twee zetels bij).

Kloof

In de raadsvergadering gaf Jeroen Trouborst van AvS aan dat de beoogde coalitie niet de originele voorkeur van zijn partij weerspiegelt en dat hij leeuwen en beren op de weg ziet. Ideologisch is er volgens hem een kloof te overbruggen, vooral met DENK. Niettemin gaat AvS positief de coalitieonderhandelingen in.

Fractievoorzitter Sun van Dijk van Lijst Eén erkende dat de verkiezingsuitslag een verschuiving naar rechts laat zien en dat het advies van Arnout Hoekstra daar recht aan doet. DENK en de VVD benadrukten graag opnieuw bestuursverantwoordelijkheid te willen dragen en dus weer wethouders te willen leveren. Mark Verspeek, de raad binnengekomen met drie zetels, had kritiek dat de verkenner zijn lijst uitsluit als coalitiepartner omdat andere partijen zo’n samenwerking uitsluiten. Breekpunt is vooral het beleid rond de opvang van asielzoekers.

Oppositierol

Mark Verspeek wilde weten welke partijen geen samenwerking met hem willen, maar hij kreeg vooral het advies om vanuit een oppositierol constructief te blijven. "U staat niet buitenspel. Er staat geen muur om u heen", zei Arnout Hoekstra.

CDA-fractievoorzitter Ad Hekman marginaliseerde de rol van de verkenner. Als het ging om een stabiele meerderheid, hadden we aan een rekenmachientje genoeg gehad, zei hij. “Als CDA zijn we in een rechts hokje gestopt, waarin wij onszelf niet herkennen. Het was beter geweest om vanuit het midden te beginnen en van daaruit naar beide kanten te werken."