Luidklok die nazi’s wilden omsmelten tot munitie na 83 jaar in Dorpskerk in Uitgeest

Uitgeest is een dorp met een rijke geschiedenis. Het kent vele oorlogsverhalen, maar wat weinig mensen weten is dat de Dorpskerk - en dan met name de kerkklok - óók meedoet in deze historie. Al bijzonder op zich: de klokken worden nog wekelijks ouderwets geluid met een touw.

Munitie van brons

‘‘Tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werden beide luidklokken uit de Dorpskerk gevorderd. De Duitsers wilden het brons gebruiken om er munitie van te maken. De twee klokken werden, samen met vele andere kerkklokken uit de regio, in een schip geladen om het IJsselmeer over te varen’’, vertelt Dick de Lange, die al jarenlang actief is voor de kerk. Echter kwamen de klokken nooit écht in Duitse handen. Het schip zonk bij Urk. Na de oorlog is het naar boven gehaald. ‘‘Eén van de twee klokken overleefde de oorlog en keerde in 1946 terug naar Uitgeest.’’ De Hemony-klok hangt nu weer waar deze hoort: in de toren van de Dorpskerk.

Enige werkstuk van Van der Arck

De tweede klok, de kleinere, ging verloren tijdens de oorlog. Eeuwig zonde, want dit was het enige werkstuk in Noord-Holland dat gemaakt was door Eppe van der Arck, een bekende klokken- en geschutgieter uit de 17e eeuw. Deze luidklok is in 1648 ter plaatse in de kerk gegoten door Van der Arck. Het klokkenspijs van dit bouwwerk was afkomstig van oudere klokken uit de toren.

Soli Deo Gloria

Op de mantel van de klok prijkte het dorpswapen van Uitgeest. Als randschrift droeg de klok de woorden ‘Soli Deo Gloria’, een Latijnse uitdrukking die ‘Alleen aan God de eer’ betekent.

‘Te zwaar voor de bezetter’

De Lange denkt wel te weten waarom de ene klok de oorlog wel overleefde en de andere niet. ‘‘Het was de kleinste en lichtste klok die het niet redde. Ik denk dat de grote klok simpelweg te zwaar was voor de bezetter om nog verder te krijgen.’’ De grootste klok weegt ruim een ton. De kleinere versie weegt zo’n 600 kilo.’’

Nieuwe klok sinds 1964

Omdat één van de klokken in de Tweede Wereldoorlog tóch verloren ging, is in 1964 een nieuwe klok geplaatst. Deze hangt eervol naast de originele Hemony-klok. Op de luidklok prijken de woorden: ‘Mijn voorganger ging in 1943 verloren. In 1964 werd ik geboren.’

Wereldberoemde klokkenbouwers

De klokken in de Dorpskerk zijn gemaakt door wereldberoemde klokkenbouwers: de gebroeders Hemony. Hier stamt uiteraard ook de naam van de klokken van af.

Orgelspeler legde historie vast

Jacob Kol, voormalig orgelspeler in de Dorpskerk, besloot de historie van het gebouw vast te leggen. Hier hoorde ook het verhaal van de klokken bij. Hij documenteerde alles. Van de bouw van de kerk tot aan de renovatie.

Stille tocht en herdenking oorlogsslachtoffers

In de kerk die zó een bijzonder oorlogsverhaal kent, ontbreekt een herdenking uiteraard niet. In de Dorpskerk worden maandag 4 mei de oorlogsslachtoffers herdacht. Officieel begint deze plechtigheid om 18.40 uur bij het Veteranenplantsoen met het hijsen van de vlaggen. De stille tocht loopt om 18.45 uur richting de Stolpersteine, waar om 19.00 uur een moment van stilte en herdenking volgt. Het programma in de kerk begint om 19.15 uur, waar András Dijkema de muziek verzorgt. Het verhaal van de familie Nol zal in de kerk worden voorgedragen, evenals een aantal gedichten. Aansluitend gaat de stille tocht verder richting het monument voor het gemeentehuis. Hier worden de landelijke twee minuten stilte om 20.00 uur in acht genomen.