Banengroei in de IJmond valt stil bij hoge energieprijzen: 400 zelfstandigen terug in loondienst

Als de energieprijzen langere tijd hoog uitvallen zijn er tot en met 2028 landelijk ongeveer 75.000 minder banen bijgekomen dan wanneer energieprijzen eerder dalen.

Geopolitieke spanningen en hoge energieprijzen

De wereld verandert snel en dat beïnvloedt de Nederlandse arbeidsmarkt. Op korte termijn zorgen de stijgende energieprijzen voor veel economische onzekerheid. Nederland blijft afhankelijk van andere landen voor grondstoffen en (digitale) technologieën. Daarnaast leiden de tarieven vanuit de Verenigde Staten, handelsspanningen en de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne tot algemene prijsstijgingen en consumptiedalingen. Daardoor daalt de vraag naar arbeid. Bij langdurig hoge (energie)prijzen valt de banengroei mogelijk zelfs stil. Arbeidsmarktdeskundige Bedia Can ziet voor de komende jaren grote verschillen tussen sectoren: ‘’De sectoren vervoer, industrie en uitzendbranche worden het hardste geraakt door de hogere energieprijzen en economische onzekerheid. Tegelijkertijd zorgen structurele ontwikkelingen zoals de opkomst van AI en de vergrijzing voor verschuivingen: er ontstaan meer banen in onder meer de zorg en ICT.’’

Regionale verschillen

Tussen regio’s zijn verschillen te zien in de baanontwikkeling. In de IJmond daalt de werkgelegenheid in de detailhandel, die sterk is vertegenwoordigd. De industrie, die sterk is vertegenwoordigd door bijvoorbeeld Tata Steel, daalt licht (0,2%). Ook in de groothandel, transport, financiële dienstverlening en de landbouw neemt het aantal banen af. Deze sectoren zijn minder vertegenwoordigd in de IJmond. Groei is vooral te vinden in sectoren als zorg & welzijn, specialistische zakelijke diensten en horeca. Veel van de groeisectoren zijn in de IJmond oververtegenwoordigd. De regio profiteert dan ook meer van deze groeisectoren dan veel andere arbeidsmarktregio’s. Ook de ICT en het openbaar bestuur laten een groei zien, maar deze sectoren zijn minder vertegenwoordigd.

Meer zelfstandigen gaan terug in loondienst

De komende jaren vindt een verdere verschuiving plaats van zelfstandigen naar werknemers. De volledige hervatting van handhaving op schijnzelfstandigheid vanaf 1 januari 2025 door de Belastingdienst heeft een ontmoedigend effect op zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Het aandeel zelfstandigen is op de arbeidsmarkt is gedaald. Het grootste deel is aan het werk gegaan als werknemer, maar een deel is van de arbeidsmarkt verdwenen. Naar verwachting zet deze verschuiving de komende jaren door.

400 minder zelfstandigen

In de periode 2025-2028 neemt het aantal banen van zelfstandigen in Noord-Holland Noord af met 1.000 en komt uit op 97.000. In de IJmond is de verwachting dat het aantal zelfstandigen afneemt met 400 en uitkomt op 56.300.