Jeroen van Gerven is Redder op Zee bij KNRM Wijk aan Zee: ‘Als niemand het water op wil, varen wij juist uit’

Sinds 3,5 jaar is Van Gerven vrijwilliger bij de KNRM in zijn woonplaats. Hij combineert het reddingswerk met zijn gewone baan als docent vliegtuigtechniek bij het ROCvA/F MBO College Airport. Dat hij ooit bij de reddingsmaatschappij terecht zou komen, was eigenlijk niet vanzelfsprekend. ‘‘Mijn buurman was schipper bij het reddingstation. Hij zei op een gegeven moment tegen mij: jij bent iemand voor de KNRM.’’ Van Gerven had bovendien zin in iets naast zijn werk. ‘‘Ik heb eerder, nog voor het onderwijs, bij Defensie gewerkt en vind het prettig om iets voor de maatschappij te doen. Ik zocht ook een beetje een hobby. Dit bleek uiteindelijk een hele mooie uitkomst.’’

Een reddingboot van deze tijd

KNRM-reddingstation Wijk aan Zee beschikt sinds kort over een nieuwe reddingboot: Dora Heeres, vernoemd naar de schenkster. De vorige boot was inmiddels zo’n dertig jaar oud en daarmee toe aan vervanging. De nieuwe boot is op allerlei punten moderner en praktischer. ‘‘We hebben stillere motoren en moderne apparatuur. Daardoor wordt het werk makkelijker, bijvoorbeeld bij het zoeken naar slachtoffers. Het achterdek is langer en het stuurhuis is hoger, waardoor je rechtop kunt staan. Het is echt een boot van deze tijd, in een modern jasje.’’ Ook technisch is er het nodige veranderd. De nieuwe boot heeft grotere waterjets en daardoor meer vermogen. De besturing is grotendeels elektronisch geworden. ‘‘Met de oude boot moest je drie hele slagen maken om van bakboord naar stuurboord te gaan. Met deze boot is een halve slag genoeg. Dat maakt heel veel verschil als je snel moet reageren.’’ Aan de achterkant zit bovendien een drenkelingenklep die open kan. Daardoor kunnen mensen gemakkelijker aan boord worden geholpen. ‘‘Dat is nu echt veel makkelijker.’’ De nieuwe boot is inmiddels ook daadwerkelijk tijdens een reddingsactie ingezet. De eerste keer ging het om een medische evacuatie waarbij iemand met beenletsel aan boord van een opleidingsschip van de Colombiaanse marine naar de wal moest worden gebracht.

Van surfer tot paraglider

De redders worden voor uiteenlopende situaties opgeroepen. Surfers en andere watersporters die in problemen komen, maar ook pleziervaartuigen en beroepsvaart kunnen een beroep doen op de KNRM. En het werk blijft niet beperkt tot de zee. ‘‘We kunnen bijvoorbeeld ook helpen als iemand op het strand problemen heeft. Een ambulance kan niet zomaar het strand op, maar met ons KHV (Kust Hulpverleningsvoertuig) kunnen we iemand ophalen en naar de ambulance brengen. We kunnen ook eerste hulp verlenen.’’ Dat geldt bijvoorbeeld voor een paraglider die in de duinen terechtkomt. ‘‘Dan kunnen we iemand stabiliseren en met het KHV naar de ambulance brengen.’’ Soms zijn de reddingboot en het KHV samen nodig. ‘‘Bijvoorbeeld als iemand van de noord-pier valt. Daar hebben we speciale uitrusting voor.’’ De bemanning in Wijk aan Zee rukt gemiddeld tussen de 32 en 40 keer per jaar uit. Dat kan het ene moment om een relatief klein letsel op het strand gaan en het volgende om mensen of dieren die op zee in de problemen zijn geraakt.

Vertrouwen in elkaar én in de reddingboot

Elke week wordt er geoefend, twee keer, want op zee kan een situatie snel veranderen. ‘‘Overdag zijn de omstandigheden vaak beter. Maar midden in de nacht, met harde wind, kan het best spannend zijn.’’ Daarom wordt veel aandacht besteed aan opleiding en voorbereiding. De reddingboot is zo gebouwd dat hij tot 130 graden zelf-richtend is. Mocht hij verder kantelen, dan is er een zogenoemde kantelzak die ervoor zorgt dat de boot weer rechtop komt. Ook de bemanning wordt voorbereid op het meest extreme scenario. Van Gerven volgde onder meer een training waarbij wordt geoefend op het evacueren uit een helikopter onder water en een kapseistraining. ‘‘Dat begint in een zwembad. Eerst zonder golven en met het licht aan. Daarna wordt het steeds moeilijker: donker, regen en golven. Je leert hoe je moet handelen als er echt iets gebeurt.’’ Toch is voorbereiding niet het enige wat volgens Van Gerven telt. Tijdens een oproep begint het nadenken al voordat hij bij de boot is. ‘‘Als je wordt opgeroepen, is er een bepaalde mate van spanning. Onderweg naar het Reddingstation ben je eigenlijk al een plan aan het maken. De schipper maakt uiteindelijk het definitieve plan, maar de hele weg ben je bezig met de vraag: hoe gaan we dit aanpakken?’’ En dan is er de adrenaline. ‘‘Je denkt: we gaan die persoon redden.’’ Daarbij is vertrouwen misschien wel het belangrijkste. ‘‘Je moet elkaar blind kunnen vertrouwen. Je weet dat iedereen doet wat hij moet doen en dat je op elkaar kunt rekenen.’’

Een storm om niet snel te vergeten

Een van de inzetten die Van Gerven het meest is bijgebleven, vond plaats tijdens een van zijn eerste reddingsacties. Het weer was slecht en de golven sloegen over de boot heen. Een zeilboot had ter hoogte van Heemskerk zijn roer verloren. De opvarenden moesten naar binnen worden gesleept, terwijl er een storm op komst was en mensen juist het advies kregen om binnen te blijven. ‘‘Wij moesten de storm in om hen te redden. Dat is een moment waarop je vertrouwen moet leren hebben in de boot en in jezelf.’’ Het is de andere kant van het vrijwilligerswerk: niet iedere reddingsactie loopt goed af. Van Gerven heeft zelf geen vervelende herinneringen aan acties overgehouden, maar hij weet dat het werk soms zwaar kan zijn. ‘‘Na iedere actie evalueren we wat er is gebeurd. Bij een heftig incident kan er traumaopvang plaatsvinden. Die mensen houden daarna ook nog contact met je.’’ Een reanimatie die niet lukt, kan bijvoorbeeld veel impact hebben. ‘‘Dat kan heftig zijn.’’

Een naam voor altijd op de boot

Bijzonder aan de nieuwe reddingsboot is dat mensen er een naam op kunnen laten vereeuwigen. Via het programma ‘Wie maak jij onvergetelijk?’ konden mensen een naam op de boot laten zetten. Dat kon hun eigen naam zijn, maar ook de naam van iemand die is overleden of van een dierbare. ‘‘Voor veel mensen is dat heel bijzonder en waardevol. Vaak hebben ze zelf een verbinding met de zee, bijvoorbeeld omdat ze aan watersport doen.’’ Ook Van Gerven zelf heeft inmiddels een naam op de boot staan. Zijn partner liet zijn naam vereeuwigen. In totaal staan er 5.000 namen op de Dora Heeres.

Altijd klaar voor mensen op zee

De nieuwe boot zal de komende jaren vooral één ding moeten betekenen voor Wijk aan Zee: veiligheid. ‘‘Alles voor de mens en dier op zee. Zorgen dat ze veilig aan de kant komen. En zorgen dat je 24 uur per dag, zeven dagen per week voor iedereen klaarstaat.’’ Dat is uiteindelijk waar het vrijwilligerswerk voor Van Gerven om draait. Niet om de spanning, niet om de moderne boot en zelfs niet om het avontuur. ‘‘Als niemand het water op wil, varen wij juist uit om mensen te redden.’’

‘Ga niet alleen de zee op’

Zijn belangrijkste advies aan mensen die het water op gaan, is eenvoudig: ga niet alleen. ‘‘Zorg dat je niet alleen gaat en houd elkaar in de gaten.’’ Voor watersporters is er daarnaast een praktische tip. ‘‘Er zijn stickers waarop je je naam en telefoonnummer kunt zetten. Als bijvoorbeeld een surfboard aanspoelt, kunnen we contact met je opnemen.’’ En zorg dat je zichtbaar bent. ‘‘Draag iets felgekleurd. Iemand met zwarte kleding in een donkere zee is ontzettend moeilijk te vinden.’’