Monnickendammer Visdagen tonen de rijke visrookhistorie van Monnickendam
“Bij het roken van vis denken de meeste mensen aan paling. Dat is natuurlijk ook de vis die tijdens de visrookwedstrijd op de jaarlijkse Jan Haring Race wordt gerookt. Toch werden in de 34 visrokerijen die Monnickendam in de jaren 30 van de vorige eeuw kende, nauwelijks paling gerookt. Het was in hoofdzaak haring. Die werden toen in zogenaamde ‘hanges’ in de rook gezet. Paling kwam pas in de mode toen de afsluitdijk werd aangelegd en de Zuiderzee, het IJsselmeer werd.”
Martin Visser vertelt over visgeschiedenis bij de Stegh
Aan het woord is Martin Visser. Tijdens de Monnickendammer Visdagen - die dit jaar worden georganiseerd op de vrijdagen 26 juli en 2, 9 en 16 augustus - vertelt hij bij de Stegh, de voormalige visafslag, een aantal maal per dag over de rijke visgeschiedenis van Monnickendam. “Het is onvoorstelbaar hoeveel inwoners van Monnickendam hun boterham verdienden aan de verwerking van haring en ansjovis. Bij één van de grootste rokerijen – die van Oosterbaan – werkten meer dan 50 ‘hangers’, mannen die de haring in de rookhokken hingen.”
Haring rijgen
Visser heeft na de ambachtsschool zelf ook nog een aantal jaren bij Oosterbaan gewerkt. “Ook vrouwen waren trouwens werkzaam in de rokerijen. Zij stonden vroeg op om de haring aan speten te rijgen. Om 8 uur konden de strijkers de vis dan gelijkmatig over de speten verdelen en afgeven aan de hangers.”
“In een ‘hange’ hingen wel 1500 haringen. Had een rokerij drie ‘hanges’ dan werden er maar liefst dagelijks 4500 haringen gerookt. Dat moest ook wel want de aanvoer van haringen in Monnickendam liep in de miljoenen per jaar. Bedenk ook dat de visrokerij zorgde voor een rijke economie in Monnickendam. Behalve visrokerijen waren er scheepswerven, touwslagers en tonnenmakerijen en nog meer ambachten die meeliftten op het visroken.“
Tip van de sluier
Visser is duidelijk enthousiast en wil zo veel mogelijk te vertellen maar wil ook niet te veel prijsgeven. “Tijdens de Monnickendammer Visdagen vertel ik nog veel meer over onze historie van het visroken. Mensen zijn altijd erg geïnteresseerd en stellen na afloop vaak vragen. De meeste daarvan weet ik te beantwoorden”, zegt de Monnickendammer met een grijns op zijn gezicht.
Manden vlechten
De Monnickendammer Visdagen laten de hoogtijdagen van het visroken weer tot leven komen. Behalve het visroken – in vistonnen buiten en binnen in de rokerij van de Gebr. de Boer in de Havenstraat – zijn er oude ambachten zoals nettenboeten en manden vlechten, oudhollandse kinderspelen en er is een lokale streekmarkt met mosselen, zomerfruit, wijn, kaas, poffertjes, wafels en nog veel meer. Ook bestaat de mogelijkheid om een vaartochtje met een kwak te maken en is er voor de kinderen een poppenkastvoorstelling.
De Monnickendammer Visdagen beginnen om 11:00 en de toegang is gratis.
Meer nieuws uit Waterland?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie