Video | Hoe werken de gemeenteraadsverkiezingen eigenlijk?

Wat zijn de gemeenteraadsverkiezingen?

Bij de gemeenteraadsverkiezingen kiezen inwoners van een gemeente de leden van de gemeenteraad. Deze verkiezingen worden in Nederland eens in de vier jaar gehouden. Iedereen van 18 jaar en ouder met stemrecht mag stemmen.

De gemeenteraad vormt het hoogste bestuursorgaan van de gemeente. De raad bepaalt in grote lijnen het beleid en controleert het college van burgemeester en wethouders, dat verantwoordelijk is voor het dagelijks bestuur van de gemeente.

Besluiten die invloed hebben op de buurt

Veel besluiten die inwoners dagelijks merken, worden op gemeentelijk niveau genomen. De gemeenteraad beslist bijvoorbeeld over onderwerpen als woningbouw, verkeer en parkeren, duurzaamheid, jeugdzorg, veiligheid en het onderhoud van de openbare ruimte.

Ook stelt de gemeenteraad de gemeentelijke begroting vast en bepaalt de raad hoeveel geld wordt uitgegeven aan verschillende voorzieningen en projecten.

Hoe werkt stemmen?

In de aanloop naar de verkiezingen krijgen stemgerechtigde inwoners een stempas thuisgestuurd. Daarmee kunnen zij op de verkiezingsdag stemmen bij een stembureau.

Kiezers brengen hun stem uit op één kandidaat die op de kandidatenlijst van een politieke partij staat. Dat kan een landelijke partij zijn met een lokale afdeling, maar ook een lokale partij die alleen in de betreffende gemeente actief is.

Van stemmen naar zetels

Na sluiting van de stembureaus worden de stemmen geteld. Op basis van de verkiezingsuitslag wordt berekend hoeveel zetels elke partij in de gemeenteraad krijgt. In Nederland gebeurt dat volgens het principe van evenredige vertegenwoordiging: partijen krijgen een aantal zetels dat zoveel mogelijk overeenkomt met het aandeel stemmen dat zij hebben gekregen.

Coalitie en plannen voor vier jaar

Na de verkiezingen beginnen partijen met gesprekken over samenwerking. Meestal proberen partijen samen een meerderheid van de zetels te vormen in de gemeenteraad. Zo’n samenwerking wordt een coalitie genoemd.

De partijen die een coalitie vormen, maken afspraken over het beleid voor de komende jaren. Deze afspraken worden vastgelegd in een coalitieakkoord. Op basis daarvan wordt ook het college van burgemeester en wethouders samengesteld, dat verantwoordelijk is voor het uitvoeren van het beleid.