Nieuwe tentoonstelling Ben Viegers: liefde voor ‘het ideale landleven’ in het Westland

Door Debbie van Eijk

In de ruim vijftig jaar dat hij in Den Haag woonde, was Zuid-Holland het gebied waar Ben Viegers er het vaakst op uit trok. Hij schilderde en plein air; zijn schilderspullen in de zijspan van zijn Harley Davidson en gáán. Later werd dat een auto, wat het voordeel had dat hij ook bij regenachtig weer kon werken.

Feest der herkenning

Hoewel hij leefde in een tijd waarin de industrialisering al goed zichtbaar was, is daar op de meeste van zijn ruim tweeduizend schilderijen niets van te bespeuren. Het ideale landleven, dát geeft hij weer. Daarom zien we in deze tentoonstelling landschappen met koeien die uitrusten in de schaduw, historische stads- en dorpsgezichten en bouwwerken. De tentoonstelling is een feest der herkenning voor wie bekend is met onze regio.

Het Westland

Viegers’ hang naar het ideale landleven is typisch voor zijn tijd. En in het Westland was dat natuurlijk volop te vinden. De expositie bestaat uit twee delen: een over allerlei aspecten uit zijn leven en manier van werken, en een specifiek over het Westland. 

“Met ‘het Westland’ bedoelen we niet alleen de gemeente Westland, maar ook dat wat nu Midden-Delfland heet, Hoek van Holland en Loosduinen,” vertelt conservator Marjonne Kube. De kunsthistorica raakte steeds enthousiaster over het werk van Viegers, naarmate ze het beter leerde kennen. Ze wijst aan, terwijl we langs de schilderijen lopen: “Ben Viegers schilderde graag schuiten, zoals westlanders. Maar ook Westlandse boerderijen. En de hulletjes die vrouwen dragen getuigen van het boeren- en tuindersbestaan.” Die vrouwen zijn vaak met elkaar aan het praten, of lopen met een kind over straat op een zonnige dag. De hectiek van de stad is duidelijk afwezig.

Lees ook

Prent die je niet kent: Ben Viegers schilderde meer dan 2000 werken

Spelen met licht

Veel schilderijen worden apart belicht. Zo komt Viegers’ werk het best tot zijn recht, vertelt Kube. Dan zie je hoe mooi hij speelt met het licht. Dat doet hij ook in zijn weergave van zonsondergangen en water.

Voor zijn leermeester Charles Dankmeijer was Van Gogh een belangrijke inspiratiebron. Dat zie je terug. Net als Van Gogh schilderde Viegers - gedurende zijn loopbaan - steeds meer met ferme, zelfverzekerde penseelstreken. En die voorliefde voor landschappen en het plattelandsleven had Van Gogh natuurlijk ook.

Tweeduizend schilderijen, maar geen enkel zelfportret

Maar waar Van Gogh de emotie van de boerengezinnen en door hem geportretteerden in beeld bracht, blijven de figuren op Viegers’ schilderijen anoniem. Zelf bleef de kunstenaar dat trouwens ook. Er is geen enkel zelfportret van hem bekend. Nou goed, eentje dan, maar daarop is zijn gezicht niet zichtbaar. Het is een schilderij van zijn partner Josina (Jo) Jacobs, zijn grote inspiratiebron, naakt op de achtergrond. Daarop heeft hij zichzelf op de voorgrond, op de rug gezien afgebeeld. 

Thema’s

De tentoonstelling barst van dit soort interessante feiten over Ben Viegers’ stijl en leven. De schilderijen zijn op basis van thema’s bij elkaar geplaatst. Dat maakt de tentoonstelling goed te begrijpen, ook voor wie helemaal niets over de nabloei van de Haagse school - waartoe zijn werk behoort - weet.

Er geldt wel een waarschuwing, vertelt Kube met een knipoog: “Wie zich eenmaal in Ben Viegers verdiept, kan bevangen raken door een ‘virus’, zoals een kenner die meewerkte aan de tentoonstelling het noemde: Viegeritus.”

Bezoeken

De tentoonstelling ‘Ben Viegers. Meester van licht, lucht en water’ wordt op 14 februari officieel geopend door wethouder Melanie Oderwald-Ruijsbroek (Midden-Delfland). Meer informatie: www.westlandsmuseum.nl.

Schoolvakantietip

Wist je dat het Westlands Museum ook heel leuk is om te bezoeken met kinderen? Op de in december geopende speelzolder kunnen ze spelen met magnetisch zand, een enorme blokkenpuzzel maken op een trekschuit, een opgesloten tuinder bevrijden met een speurtocht, een race doen met kruiwagens en groente en fruit ‘verkopen’.

Lees ook

Nieuwe conservator Westlands Museum: ‘Zonder tuinbouwachtergrond heb je een frisse blik’