Geelpoothoornaar: nieuwe naam, zelfde nachtmerrie voor bijen

Het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) en het Nederlands Soortenregister hebben de nieuwe naam officieel vastgelegd. De oude benaming ‘Aziatische hoornaar’ leidde in de praktijk tot misverstanden, vooral met de veel grotere Aziatische reuzenhoornaar (Vespa mandarinia), een soort die in Europa niet voorkomt. De nieuwe naam verwijst naar het meest herkenbare kenmerk van het insect: de opvallend heldergele uiteinden van de poten.

Explosieve groei van waarnemingen

Hoe snel de geelpoothoornaar zich verspreidt, blijkt uit de cijfers van waarnemingsplatform Waarneming.nl. In 2022 telde het platform 553 waarnemingen. In 2025 waren dat er 59.605. Dit jaar staat de teller al op ruim 21.000 meldingen, gemeten tot en met 22 mei 2026 — meer dan op hetzelfde moment vorig jaar.

Bekijk de verspreidingskaart op Waarneming.nl.

Belangrijk om te weten: deze aantallen betreffen uitsluitend meldingen van minder dan twintig individuen per keer.

Zo herken je de geelpoothoornaar

De geelpoothoornaar is te herkennen aan een aantal specifieke kenmerken:

• Kop: donkere ogen met een bruine gloed, een oranjegeel kopschild en een zwarte, harige bovenzijde

• Poten: zwart of donkerbruin aan de basis, met opvallend heldergele uiteinden

• Borststuk: volledig zwart

• Achterlijf: grotendeels donker of zwart, met twee dunne geeloranje lijntjes en een geeloranje uiteinde

• Formaat: werksters en mannetjes meten 17 tot 24 millimeter; de koningin wordt maximaal 32 millimeter lang

De geelpoothoornaar is gemiddeld kleiner dan de inheemse Europese hoornaar. De Europese hoornaar heeft een overwegend roodbruine kop en borststuk en een grotendeels geel achterlijf. De geelpoothoornaar is juist opvallend donker van kleur, zonder roodbruine tinten.

Twee soorten nesten

Ook de nesten van de geelpoothoornaar zijn herkenbaar, al veranderen ze in de loop van het seizoen van vorm en locatie.

In het voorjaar bouwt de koningin een klein, bolvormig primair nest — ongeveer zo groot als een pingpong- of tennisbal. Dit nest bevindt zich vaak op beschutte, lage plekken, zoals in schuurtjes, onder overkappingen, in vogelhuisjes of in spouwmuren.

Lees ook

Aziatische hoornaar ontwaakt: imkers waarschuwen voor gevaar in maart

Naarmate het volk groeit, verhuist de kolonie in veel gevallen naar een groter secundair nest. Deze nesten kunnen de omvang van een skippybal aannemen en hangen meestal hoog in de boomkruinen, waar ze in de zomer door het bladerdek aan het zicht worden onttrokken.

Gevaar voor natuur, niet voor mensen

De geelpoothoornaar is voor mensen niet gevaarlijker dan een gewone wesp. Zolang het insect met rust wordt gelaten, vertoont het geen agressie. Volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kan de steek pijnlijker zijn dan die van een gewone wesp, maar het gif is niet gevaarlijker. Anders dan gewone wespen komen geelpoothoornaars niet af op menselijke zoetigheid of etenswaren, waardoor de kans op een steek een stuk kleiner is.

De aandacht voor de soort richt zich dan ook op de gevolgen voor de natuur. Als invasieve exoot heeft de geelpoothoornaar in Nederland weinig natuurlijke vijanden, waardoor de populatie snel groeit. De soort jaagt actief op (honing)bijen en zet daarmee druk op de biodiversiteit.

Melden, niet zelf aanpakken

Wie een geelpoothoornaar of nest ziet, adviseert de Bestrijdingsbrigade op veilige afstand te blijven en, indien mogelijk, een foto te maken. Die foto is te melden via Waarneming.nl, waar deskundige validatoren elke melding handmatig beoordelen na een automatische beeldherkenningscheck.

Een nest zelf verwijderen is gevaarlijk en wordt sterk afgeraden. Als een nest zich op een risicovolle plek bevindt, schakel dan een professional in.

Veelgestelde vragen over de geelpoothoornaar

Is de geelpoothoornaar gevaarlijk voor mensen?

Niet meer dan een gewone wesp. De steek kan pijnlijker zijn, maar het gif is niet gevaarlijker. Geelpoothoornaars komen ook niet af op eten of drinken, waardoor de kans op een steek klein is.

Wat moet ik doen als ik een geelpoothoornaar zie?

Blijf op veilige afstand, maak indien mogelijk een foto en meld de waarneming via Waarneming.nl. Probeer het dier niet te vangen of te verjagen.

Mag ik een nest zelf verwijderen?

Nee, dat is gevaarlijk en wordt sterk afgeraden. Schakel altijd een professional in als een nest zich op een risicovolle plek bevindt.

Hoe herken ik een nest van de geelpoothoornaar?

In het voorjaar is het een klein, bolvormig nestje ter grootte van een pingpongbal, vaak op een lage beschutte plek. Later in het seizoen verhuist de kolonie naar een groter nest - zo groot als een skippybal - hoog in de boomkruinen.

Waarom is de geelpoothoornaar een probleem voor de natuur?

De soort jaagt actief op (honing)bijen en heeft in Nederland nauwelijks natuurlijke vijanden. Daardoor groeit de populatie snel en zet hij druk op de biodiversiteit.

Wat is het verschil tussen de geelpoothoornaar en de Europese hoornaar?
De geelpoothoornaar is kleiner en opvallend donker van kleur. De Europese hoornaar heeft een roodbruine kop en borststuk en een grotendeels geel achterlijf.