Op de Pijp met... Jelger Dees

Waar kom je vandaan?

Ik ben geboren in het rivierenland: Gorinchem. Opgegroeid in een liefdevol, maar wel gebroken gezin, samen met mijn zus. In 2009 ben ik samen met mijn moeder in ‘’s-Gravenzande komen wonen.

Was het wennen in Westland? 

Ik heb hier juist wat meer vaste grond gevonden denk ik. Eigenlijk ben ik een groot deel van mijn leven zoekend geweest naar wat ik kon en wat ik wilde. Mijn schoolcarrière was dan ook niet zo makkelijk. Na de basisschool en het voortgezet beroepsonderwijs heb ik een paar jaar SPW gedaan, omdat een decaan mij had verteld dat ik daardoor naar de toneelschool zou kunnen. Want ik heb eigenlijk altijd wel iets met film en toneel willen doen. SPW heb ik niet volgehouden, net zo min als de opleiding voor Kunst, Cultuur en Media in Utrecht. Op de een of andere manier liep het vaak stuk op stages of andere verplichtingen.

Je houdt niet van verplichtingen? 

Het zoeken naar vrijheid is wel een rode draad door mijn leven denk ik.

En toen? 

Toen zat ik voornamelijk thuis. Boeken lezen van mensen die vaak ook een beetje als outsider werden gezien: Bram Vermeulen, Robert Long, Jules de Corte, en ook Pim Fortuyn. Die was toen net vermoord en dat had impact op me, omdat ik daardoor des te meer besefte dat vrijheid om jezelf te zijn dus niet vanzelfsprekend is. Maar tegelijkertijd: deze mensen konden wel wat. Ze konden schrijven, maken of nadenken. Tegenwoordig lijkt het er vaak meer op dat je juist niets moet kunnen om bekend te worden.

Maar jij kunt ook best wel wat… 

Dat moest ik ontdekken. Ik heb een jaar lang zelfstandig in het huis van mijn oom Bas gewoond, die kunstenaar was. Zonder inkomen, en ook zonder echt doel. Ik wist niet goed wat ik met mezelf aan moest. Uiteindelijk heb ik mezelf wel ontdekt, en gemerkt dat ik graag verhalen en liedjes schrijf en muziek maak.

En daar treed je soms nu mee op… 

Ik maak echte luisterliedjes. Lieve liedjes soms, maar ook liedjes met een scherper randje of zelf protestsongs. Dingen om over na te denken. Met kerst vorig jaar zong ik bijvoorbeeld hier in de kerk in Maasdijk een lied over de vraag; komt zo’n kerstgeschenk nu uit je hart of uit je portemonnee? En wat betekent dat licht dat we vieren nou precies? Ik merk dat de liedjes best wel aanslaan. Mensen zijn vaak geraakt. Ik treed nu vooral nog op bij open podia. Ik ben echt nog op zoek naar mijn plek en naar mijn publiek.

Er zit dus een boodschap in? 

Vaak een spirituele boodschap, ja.

Je bent een beschouwer? 

Ja. Beschouwen, maar er dan ook iets van maken, dat is wel wat bij mij past.

Maar de meeste mensen kennen jou wellicht als Jelger de goochelaar… 

Jelger de Goochelaar is een rol die ik speel. Eigenlijk kán ik ook helemaal niet goochelen. Je zou kunnen zeggen dat het mijn grootste illusie is dat ik mensen daarvan kon overtuigen. Jelger de Goochelaar is een filmpersonage die allerlei avonturen beleeft.

Hoe kwam je daar zo op? 

Op mijn twaalfde gaf mijn vader me een videocamera met de woorden “hier kun jij vast wel iets mee”. En dat bleek zo te zijn. Ik had meteen zoiets van “dit kan mijn leven veranderen.” Dus dan begin je met verhalen en opnames maken. Je eigen wereld creëren. Een wereld waar mensen graag op bezoek komen en zich prettig voelen. Alleen… ik had die filmpjes wel, maar ik kon er nog niet zoveel mee. Ik heb lang gezocht naar een omroep of iets dergelijks die er brood in zag, maar om in die wereld verder te komen moet je mensen kennen.

Je ként toch best wat mensen?

Dat brengt me niet altijd verder. Ik ben nogal allergisch voor de ons-kent-ons cultuur die blijkbaar soms nodig lijkt. Ik zie het als een ondermijning van je individualiteit en creativiteit. Uiteindelijk ben ik wel heel blij dat de WOS een aantal films heeft willen bekostigen.

Je maakt die films niet alleen… 

Dit soort projecten maak je nooit alleen. Mijn eerste echte film die we uitbrachten maakte ik samen met Sebastiaan de Clown, die ik ontmoette bij de SPW-opleiding. Ondanks dat we heel verschillend zijn ontstond er toch een creatieve vriendschap. Naast Sebas werken er allerlei mensen mee; vrienden, kennissen, mensen van toneelverenigingen en soms zelfs bekende Nederlanders als Wieteke van Dort, Edwin Rutte en Joost Prinsen. Dat doen ze vrijwillig. Dat vind ik mooi en bemoedigend want dat betekent dat we toch wel iets goeds maken.

Wat is goed? 

Naast harde criteria; goed acteren, goed geluid, goede beeldkwaliteit, moet een film, of beter gezegd, het verhaal vooral goed voelen. Als ik een idee krijg voel ik meer dan dat ik er heel diep over nadenk. Ik begin ook vaak aan een verhaal zonder te weten waar het eindigt. Het is, ook voor mij, vaak een ontdekkingstocht.

Maar het productieproces doe je dus zelf? 

Grotendeels wel, ja.

Een hoop werk… 

Ja. Met een film ben je gauw al een jaar bezig.

En hoe bekostig je dat dan?

Onder andere door crowdfunding. Ik heb er net weer een achter de rug. (zie voordekunst.nl – EvE) Die heeft voldoende opgeleverd op de volgende film: ‘Jelger de Goochelaar en de Rode Diamant’ te kunnen maken.

En wat doe je met die films? 

Die breng ik uit via mijn eigen Youtubekanaal ‘Jelger de Goochelaar’. Inmiddels zijn het er meer dan tien. Toen ik in Westland kwam ben ik ook begonnen met het uitnodigen van schoolklassen, kindergroepen, om de film (gratis) te komen kijken, Daar huurde ik dan De Naald voor af. De eerste keer was ik oprecht verbaasd dat de kinderen het echt leuk vinden. En soms, voor de hele kleintjes, wel héél spannend. We hebben wel eens natte stoelen in De Naald gehad…

Wat is je toekomstdroom? 

Dat ik verhalen kan blijven maken en uitbrengen. Mensen kan meenemen in die wereld die ik gemaakt heb, en dat ze dat mooi en fijn vinden. Zoals iedere artiest gaat het in de eerste plaats om het creatieve proces. Maar als je eerlijk bent, ook om de erkenning.