Van teil tot geiser: Jaap verzamelde veertig jaar loodgietersgeschiedenis

door Cathelijne Beijn

“Mijn vader had liever dat ik elektricien werd”, vertelt Jaap. “Maar ik vond dat te veel priegelwerk. Ik heb geen dag spijt gehad dat ik een andere weg ben ingeslagen. Ik ben nu eenmaal met lood in mijn aderen geboren.” Net als zijn vader, grootvader en ooms zat Jaap tientallen jaren in het loodgietersvak. “Het museum is daarom onlosmakelijk met mijn familie verbonden.”

Bij pa in dienst

Jaaps opa begon in 1901 een klein installatiebedrijf in Naaldwijk. Uiteindelijk kwamen zijn zeven zoons, Jaap ooms, in het vak terecht. Jaap: “Het vak is ons met de paplepel ingegoten, ik vond het machtig interessant. Na de ambachtsschool ging ik meteen bij mijn vader in dienst.”

Een speciale dagopleiding was er niet. Daarom ging Jaap als tiener drie avonden per week naar Den Haag om zijn vakdiploma’s te halen. “Mensen doen soms neerbuigend over loodgieters. Dat zit me dwars. Met de hoeveelheid diploma’s die ik door de jaren heen heb gehaald, doe ik niet onder voor een ingenieur.”

Gastransitie

Jaap maakte belangrijke veranderingen in de installatiebranche van dichtbij mee. Zoals de overgang van stadsgas naar aardgas. “Mijn vader had zich meteen helemaal op de gastransitie gestort. In woningen werden gasleidingen aangelegd en mensen kochten geisers, gaskachels en cv-ketels. Die moesten worden aangesloten en onderhouden. Die taak kreeg ik.”

Jaaps uitgebreide museumcollectie laat zien hoe snel het vak zich ontwikkelde. Van zink- en loodbewerking op daken en hemelwaterafvoer tot riolering, waterleidingen, kranen en sanitair: alles heeft een plek in de loods. “Met de komst van geisers in de jaren vijftig kregen mensen warm water in huis. Het is amper voor te stellen, maar die revolutie is niet eens zo lang geleden.”

Zonde om weg te gooien

Het familiebedrijf Schut Sanitair – Loodgieter, Verwarming & Installatie was jarenlang een begrip in Naaldwijk. Na 117 jaar kwam in 2017 een einde aan de dagelijkse bedrijfsvoering. Dankzij Jaap zijn veel spullen uit het bedrijf bewaard gebleven. “Toen ik het bedrijf in 1977 overnam, begon ik oude gereedschappen en apparaten te bewaren. Inmiddels verzamel ik zo’n vijftig jaar. Voormalige loodgieters doneren nog steeds apparatuur; ze vinden het zonde om hun spullen weg te gooien. Gelukkig maar.”

Met zijn museum laat Jaap graag het oude ambacht zien. “Vroeger werkten loodgieters met lood, zink en koper en maakten ze allerlei onderdelen zelf. Dat vakmanschap is erfgoed dat ik in ere wil houden.” Hij vertelt graag de verhalen achter zijn collectie. Een grote hit is een oude ‘poepdoos’, met een constructie die ervoor zorgde dat nare geurtjes werden tegengehouden. “Kinderen vinden dat prachtig. Of ze mogen draaien aan een oude wringer, waarmee vroeger de was werd gedroogd. Dan gaan ze vanzelf vragen stellen.”

Een museum voor het vak

Bezoekers van het Installatie Museum komen uit het hele land, zelfs van Texel. Een rondleiding van Jaap duurt ongeveer anderhalf uur. Vijf vrijwilligers helpen mee om het museum draaiende te houden. “Een vriend die ik al vijftig jaar ken is hier geregeld te vinden. Hij was oorspronkelijk schoenmaker, maar is zo enthousiast over dit vak dat hij soms meer weet dan ik.”

Het liefst zit Jaap de hele dag tussen zijn oude gereedschappen, leidingen en apparaten en leest hij nog altijd vakbladen. Zijn vrouw Ellie noemt de collectie gekscherend ‘oude troep’. Jaap kan er wel om lachen. “Ik zie juist waarde en ambacht in deze spullen. Het is belangrijk erfgoed. Zolang ik het oude vakmanschap kan overbrengen, blijf ik dit doen.” Jaap zou graag een volwaardig museum willen realiseren voor zijn spullen. “Maar dat kost geld. Ik sta er daarom voor open om een deel onder te brengen bij een bestaande museumcollectie. Ze mogen me altijd bellen.”

Wil je het installatie Museum bezoeken? Dat kan op afspraak, behalve op zondag. Kijk op www.hetinstallatiemuseum.framer.website voor meer informatie.

Dit artikel verschijnt in een reeks artikelen gefaciliteerd door Westland Cultuurweb en Nieuwsblad Westland. Cultuurweb biedt ondersteuning aan het culturele veld van stichtingen, verenigingen, cultureel ondernemers en zelfgeorganiseerde clubs van beoefenaars. Wil je eens sparren over een toekomstgericht idee in jouw organisatie en wat daarbij nodig is? Hulp bij de zoektocht naar financiële middelen? Cultuurmakelaars Madeleine de Bruijn en Jasmijn van Holsteijn maken er graag tijd voor. Maak een afspraak via cultuurmakelaars@westlandcultuurweb.nl. Kijk voor meer informatie op www.westlandcultuurweb.nl/cultuur.