‘Ga jij je rentekaart maar halen’ was nette manier om ontslag aan te geven’

Vierde deel in ‘Vlegeljaren van een stuk verdriet-reeks’

Deel vier heeft als titel Vetkuif met rentekaart. De auteur haalt daarin herinneringen op in de periode toen hij tussen dertien en circa vijftien jaar jong was. Pubertijd! En dat voor een knaap waarvan de moeder altijd zei ‘altijd wat en zelden wat goeds’.

Inmiddels is duidelijk dat het wél goed is gekomen met Dick al zorgde zijn rebelse karakter er wel voor dat hij alle drukkerijen in de Zaanstreek van binnen zag. En daar vaker werd ontslagen dan menigeen.

AOW-voorziening

“De rentekaart was je AOW-voorziening. De betekenis van zo’n kaart was ook dubbel. Zo kreeg bij je loonzakje zegels die je op de kaart kon plakken om als je later stopte met werken te verzilveren. Het zorgde bij mij echter vaak voor de uitspraak ‘ga jij je rentekaart maar halen’. Dat was een nette manier om te zeggen dat je werd ontslagen”, legt Dick uit.

Pornoboekjes

Omdat hij – naar eigen zeggen - ‘niets deed’ werd de vlegel overal waar hij werkte weggestuurd. “Ik heb wat bazen gehad. Steeds in de grafische wereld omdat ik daarin mijn opleiding had gehad.” Al maakte hij ook een uitstapje om te gaan werken als schoonmaker. “Ik kreeg opmerkingen te horen als ‘schoonmaken, wat vind je daar nou aan?’ Maar ik vond het reuze interessant. Vooral de prullenbakken bij de bureaus. Daar heb ik menig pornoboekje in gevonden…”, lacht hij schalks.

Tweede liefde

Inmiddels begon Dick ook meisjes interessant te vinden. En met de stap van school naar betaald werk ontdekte hij dat je zo ook geld kon verdienen. Dat gaf hem de vrijheid zijn tweede voorliefde te betalen: muziek!

“Voor mij was muziek de ontdekking wat voor Darwin zijn evolutietheorie betekende. Ik voelde een diepe verbondenheid met muziek. Thuis hadden we wel een radio en grammofoonplaten maar dat was het terrein van mijn vader. Waar ik een donderend slechte relatie mee had. Hij had platen van de Italiaanse tenor Caruso. Mijn vader dacht dat hij ook zanger was en ging in een koor zingen. Maar bij de eerste de beste slechte recensie over zijn zangkwaliteiten is hij acuut gestopt met zingen”, vertelt Dick Visser.

De Krommenieër

Bij drukkerij Knijnenberg begon echter het succesverhaal van vader Gerrit Visser. Toen de drukkerij besloot het weekblad De Krommenieër uit te gaan geven, werd aan de heftig stotterende Gerrit Visser gevraagd te gaan werken als de dorpsjournalist voor het blad. “Met het klimmen van zijn aanzien, verminderde ook het stotteren”, licht zijn zoon toe.

Verhuizing

Inmiddels was het tweede broertje op komst en werd het houten huisje op de Vlusch te klein voor de familie. En dus werd er verhuisd naar de flat op de Landzichtlaan. “Verhuizen als je pubert betekent een definitieve verandering in je bestaan. Maar ook de komst van een ‘commensaal’ in ons huis; een kostganger. Die bracht het extra geld in want eigenlijk konden we de woning niet betalen.”

Hoerenbuurt

En zo zat Dick ook samen met Simon Landsman aan tafel. “Hij was een bekende organist. Omdat hij merkte dat ik van muziek hield, nodigde hij mij uit mee te gaan naar Amsterdam waar hij in een kerk een concert zou geven. Bleek de kerk middenin de hoerenbuurt te staan! Ik was nog nooit in Amsterdam geweest en keek mijn ogen uit. Ik vroeg aan Simon waarom de mensen daar in hun nachtkleding liepen. Gingen ze hier zo vroeg naar bed? Hij vertelde ‘er komt een dag dat je het ontdekt waarom ze dat doen…’ Ik heb nog jarenlang gedacht dat Amsterdammers een rood lampje aandoen als teken dat ze naar bed gaan.”

Levensverhaal van vader/journalist Gerrit Visser als kroniek vastgelegd

Naast de vlegeljaren-reeks, waar deel vijf nu wordt geredigeerd en aan deel zes de laatste hand wordt gelegd, is Dick Visser bezig het levensverhaal van zijn vader te digitaliseren. Hij vond de map terug met 124 op de schrijfmachine uitgetypte pagina’s waarin Gerrit Visser de ‘kroniek’ van zijn leven heeft vastgelegd. Nauwgezet als ware journalist heeft hij het moment waarop hij op 2 augustus 1912 werd geboren tot het laatste belangrijke feit in zijn leven gedocumenteerd. Een uniek manuscript gemaakt onder het motto ‘de gelegenheid maakt de schrijver’.

Onverschillig

“Ik had het al eens gelezen toen mijn vader nog leefde en hem aangesproken op zaken die ik miste. Hij haalde toen slechts onverschillig zijn schouders op en zei ‘als je iets mist, moet je het zelf maar opschrijven’. Dat heb ik nu dus gedaan in mijn eigen boekenreeks! In nu al meer dan 2000 pagina’s”, aldus Dick Visser. Hij denkt eraan het levensverhaal van zijn vader in boekvorm uit te gaan geven. “Zo wordt het een complete familiegeschiedenis. Met leuke historische feiten over een typisch Zaans gezin.”

Vetkuif met rentekaart telt 433 pagina en kost 22, euro. Het boek is te koop bij de boekhandels Stumpel en Bruna.