De altijd vriendelijke loodgieter was veranderd in een harde patriot die vocht voor zijn vrijheid en vaderland...

Door Gerard Mak

Elena stond voor het raam en moest aan hem denken. Na de slag om Marioepol had zij niks meer van hem gehoord. Soms had ze nog een sprankje hoop, maar iedere keer als ze geconfronteerd werd met de beelden van krijgsgevangenen of gefusilleerde Oekraïense militairen, werd haar hoop alsmaar kleiner. Ze vreesde het ergste en het ongewisse maakte haar alleen maar verdrietiger.

Ze kon soms nachtenlang niet slapen en huilde dan haar kussen nat. De zevenjarige Andrei daarentegen had ondertussen zijn plekje wel gevonden. Ondanks dat hij nog in bed plaste en angstdromen had, kon hij zich als kind ontwikkelen. Hij speelde met buurkinderen en op school ging het ook prima. Zijn Nederlandse taal ging met de dag vooruit. Ze moest inwendig lachen, want de kleine Andrei was soms haar tolk.

Het was een helse tocht geweest

Maar ondanks dat zij van alle kanten hulp kreeg, had Elena het zwaar. De vlucht naar Nederland was door de dagelijkse bombardementen een noodzaak. Hun flat was verwoest en het enige wat zij toen nog had, waren haar eigen kleren die zij droeg op de dag van het hevige bombardement. Het was een helse tocht geweest. Petr had er op aangedrongen om te vluchten en had voor hen twee plekjes kunnen regelen.

Het afscheid was zwaar. Alles en iedereen achterlatend. Het konvooi waarin zij zaten werd onderweg vele malen beschoten en er was voortdurend angst. Angst bij de grens, angst bij controles en angst voor criminelen. Er vielen doden onderweg. Mensen werden soms hysterisch en Elena moest alle zeilen bijzetten voor haar veiligheid en die van Andrei.

Via hulp-organisaties kwamen zij met nog drie gezinnen in de Zaanstreek wonen

Via hulporganisaties kwamen zij uiteindelijk met nog drie gezinnen in de Zaanstreek te wonen. De flat die zij kregen, was netjes opgeknapt door vrijwilligers en het interieur was voldoende om zelfstandig te kunnen functioneren als gezin. Ze boften met alle hulp die ze kregen. Dankbaarheid die zij soms alleen maar kon tonen door haar deruni’s (aardappelpannenkoekjes) te delen met de buren.

In de buurt werd Elena al vrij snel bekend om haar lekkere vareniki. Een variant van de ravioli met veel kersen en zure room er overheen. Van dit soort kleine complimentjes, leefde zij dan even op en kon zij even de narigheid vergeten. Maar de angst en het wantrouwen bleef bij deze jonge vrouw.

Buiten sloeg de natte sneeuw tegen het raam. Een traan, die langzaam over haar wang naar beneden zakte, veegde zij met de mouw weg. Ze zuchtte. Dacht weer aan Petr en hoopte maar, dat hij niet de verschrikkelijke martelingen zou ondergaan, waarvan ze gehoord had. In dat geval, kon hij beter maar dood zijn. Elena had zichzelf wijsgemaakt, dat Petr zich mogelijk had verstopt in de bossen om daar de oorlog te overleven. Valse hoop, wist ze, maar ze kon niks anders verzinnen en zij had het Andrei wijsgemaakt, tegen beter weten in.

De dagen werden met de dag donkerder en hoewel de kerstboom nog enige verlichting gaf in de woonkamer, werd Elena alsmaar triester. Hoewel ze met haar vlucht haar rust terug had moeten vinden, was het tegendeel waar. De afgelopen jaren waren een hel geweest. Haar beide ouders en schoonouders hadden de oorlog niet overleefd, terwijl haar enige zus vermist werd en haar twee kinderen mogelijk ontvoerd waren naar Rusland.

Tot de slag om Marioepol, had ze nog enige hoop maar toen ook Petr niks meer van zich liet horen, werd ook haar leven zinloos. Alleen de vrolijkheid waarmee Andrei soms voor de dag kon komen, verhield haar om zelfmoord te plegen. Maar na bijna twee jaar wachten, besefte zij dat zij niets aan de situatie kon veranderen en er was een soort acceptatie bij haar binnen geslopen. Een acceptatie, die zij ver buiten de deur wilde houden, maar het klokje tikte door en er was geen ontkomen aan.

Toen Andrei de kamer kwam binnenlopen, droogte zij snel haar tranen en stuurde hem naar beneden om de brievenbus te legen.

‘De buren hebben geklaagd dat de reclamefolders uit de brievenbus puilen,’ had ze gezegd.

Zelf had zij al meer dan twee weken niet de brievenbus geleegd. Wie moest haar trouwens schrijven?

‘Haal alles er maar uit. En gooi de rommel maar in de doos die daar voor het oud papier staat,’ had ze Andrei nageroepen.

Kort daarop kwam Andrei terug. Hij had een enveloppe in zijn hand en zei, dat hij die niet bij het oud papier had gegooid omdat er een mooi, rood kruis op stond.

Elena’s hart sloeg over toen ze de brief van Het Rode Kruis zag

Elena’s hart sloeg onmiddellijk over toen ze Andrei met een brief van Het Rode Kruis zag staan. Ze griste hem uit zijn handen en bekeek het adres. Het was aan haar gericht. De enveloppe had al meer dan een week in de brievenbus gelegen. Ze kon zichzelf wel voor de kop slaan.

Ze bibberde en kon van de zenuwen de enveloppe niet zo gauw open krijgen, maar toen deze eenmaal open was, viel er een brief uit, die in het Oekraïens was geschreven.

Het was niet Petr handschrift en er schoot nu van alles door haar hoofd.

Ze las, trilde en veegde tussentijds de tranen uit haar ogen. Ze huilde, lachte en keek soms omhoog alsof zij God wilde bedanken. Toen drukte zij de brief tegen haar hart, waarna zij huilend op haar knieën viel.

‘Papa leeft, Andrei….papa leeft.’

In een ziekenhuis in Lviv was Petr uit een coma ontwaakt en na diverse zware operatie weer aanspreekbaar. Hij was tijdens de slag om Marioepol zwaar gewond geraakt en moest uiteindelijk, twee benen missen. Het was een wonder, dat hij het had overleefd.

Details die er eigenlijk voor Elena niet zo toe deden want haar hoop was eindelijk waarheid geworden. De Kerst zag er voor haar ineens een stuk vrolijker uit.

Andrei huilde. De gedachte dat hij nooit met zijn vader kon spelen, maakte hem verdrietig.

Elena troostte hem. Drukte Andrei met een glimlach tegen zich aan en zei: ‘Dat komt wel goed, lieverd. Papa zal ooit met je voetballen. Al is het op twee kunstbenen.’