Uiterst zeldzame schilderijen onthuld in Stedelijk Museum Alkmaar

“Dit jubileum is een viering voor de stad, de kunst en de mensen die dit museum maken,” zegt directeur Marrigje Rikken. “We willen laten zien hoe het museum door de jaren heen met Alkmaar is meegegroeid en nog altijd midden in de samenleving staat.” 

De Meester van Alkmaar

Werken van de mysterieuze Meester van Alkmaar zijn uiterst zeldzaam en verschijnen zelden op de markt. “Toen deze twee panelen op de veiling in Parijs opdoken, toen maakte ons hart natuurlijk wel een sprongetje. Dus dit is echt een aanzienlijke toevoeging aan onze collectie,” zegt conservator Tristan Schiff.

Zijn oeuvre omvat ongeveer twaalf schilderijen, waarvan er slechts zes in Nederlandse openbare collecties aanwezig zijn. Hij ontleent zijn naam aan De Zeven Werken van Barmhartigheid in de collectie van het Rijksmuseum, dat lange tijd hing in de Grote Kerk en geldt als een van de meest iconische werken uit de Alkmaarse geschiedenis. “Of de Meester van Alkmaar ook daadwerkelijk een kunstenaar is die uit Alkmaar komt, weten we niet honderd procent zeker. Wat we wel zeker weten is dat hij dus een Alkmaarse markt bediende.”

Wat zien we op de schilderijen?

Op de panelen zijn vrouwelijke heiligen te zien in een kloostertuin met exotische vogels en een heuvelachtig landschap. Elke heilige is herkenbaar aan een attribuut: Cecilia bleef zingen voor God en is verbeeld bij een orgel, Margaretha trotseerde een draak, Lucia heeft vuur in haar hand en gaf haar rijkdom weg en Agatha werd zwaar gemarteld – op het schilderij is haar afgesneden borst in een tang te zien. “Dit zijn vrouwen die ondanks martelpraktijken vast hielden aan hun christelijke geloof in een tijd dat dat niet de standaard was. En al die attributen die zij bij zich hebben verwijzen naar hun martelaarschap, naar hun geschiedenis.”

Meester van Alkmaar, De heiligen Agatha en Lucia en De heiligen Cecilia en Margaretha, circa 1501, Olieverf op paneel - Credit

Vier vrouwen, een krachtig verhaal

“Het onderwerp van de panelen is aansprekend voor zowel middeleeuwse gelovigen als hedendaagse museumbezoekers: vier vrouwen die moedig vasthouden aan hun geloof. Hun verhalen over standvastigheid en trouw aan God inspireerden destijds, en zijn ook vandaag de dag nog steeds relevant.” vertelt conservator Tristan Schiff.