Stadsdeelsoap in 5 bedrijven: wie gaat nu echt over Nieuw-West?

door: Shirley Brandeis

Wat zijn stadsdeelcommissies ook alweer?

Daarvoor gaan we terug in de tijd. Op 21 maart 1990 gingen alle Amsterdammers voor het eerst naar de stembus voor een stem in het eigen, nieuwe stadsdeel. Het doel was de kloof tussen burgers en bestuur kleiner te maken en de burgerlijke invloed groter. Per stadsdeel kwam er een eigen gemeenteraadje, met eigen wethouders (en ambtenaren) die weten wat er speelt in de buurt. Met een eigen stadsdeelvoorzitter ook, die als een burgemeester op stadsdeelniveau werd gezien en onder andere met een bloemetje langs de honderdjarigen ging. Stadsdeel Osdorp en stadsdeel Noord waren in 1981 als proef begonnen en uit onderzoek bleek de kloof niet minder groot te zijn geworden. Toch ging men in 1986 op de ingeslagen weg door met nog vier nieuwe stadsdelen: Zuidoost, Watergraafsmeer, De Pijp en Buitenveldert. Een paar jaar later volgde de rest. Uiteindelijk tot aan zestien stadsdelen aan toe. Weet u nog, die goede, ouwe tijd met Slotervaart-Overtoomse Veld, Osdorp en Geuzenveld-Slotermeer? Daar kwam in 2014 een einde aan. Toen krompen de zestien tot de huidige zeven stadsdelen en ontstond stadsdeel Nieuw-West.

Partijloos, minder politiek! Hoera? Nee.

Wél nog met een zelfgekozen dagelijks bestuur. Vier jaar later ging alles wéér op de schop. De stadsdeelraad werd een stadsdeelcommissie, die alleen een niet-bindend advies kan geven richting gemeente, en de bestuurders werden voortaan door de gemeente benoemd. Voor die nieuwe commissie werden bewoners opgeroepen zich verkiesbaar te stellen. Partijloos, minder politiek! Hoera? Nee. Op het laatste moment mochten ‘gewone’ politiek partijen ook meedoen en moest betrokken Jan of Mohammed het opnemen tegen politiekelingen als PvdA of VVD. Resultaat: de stadsdeelcommissie werd bevolkt met mensen die het goed meenden, maar wel vastzaten aan een partij, die weer vastzat aan partijgenoten in de gemeente en die weer aan Den Haag. Eén voordeel van de instelling van de stadsdelen kennen we tot op de dag van vandaag wel: voor alle burgerlijke zaken, zoals een paspoort aanvragen, hoef je niet meer vanuit puntje Zuidoost of Nieuw-West naar het centrum. Dat kan nog steeds lekker in eigen stadsdeel.

Wat is de soap?

Op 18 maart 2026 waren er gemeenteraadsverkiezingen. Weer gingen (heel weinig) mensen naar de stembus om voor de gemeente én voor hun eigen stadsdeel te stemmen. Dat levert mogelijk je eigen Peter of Fatma op in de stadsdeelcommissie, waar je moreel wel wat aan hebt (want: lekker je ei kwijt kunnen bij iemand die enigszins politiek gelieerd is), maar de praktijk is weerbarstiger.

In Nieuw-West werd DENK de grootste, maar mag geen bestuurder leveren

En wie jou gaat besturen als Nieuw-Westerling, daar ga je niet over. Dat bepaalt de grootste partij van de stad. Terwijl in Nieuw-West DENK de grootste werd, mag deze partij geen bestuurder leveren aan het stadsdeel. Dat wordt bepaald door de gemeentelijke GroenLinks (10 zetels) en PvdA (7 zetels), die dankzij een fusie na de verkiezingen de grootste zijn. D66 kreeg met acht zetels meer stemmen dan PvdA. Daarom mogen we in Nieuw-West wel de populaire bestuurder Nazmi Türkkol houden. Maar die moet naast zich twee PvdA/GroenLinksers krijgen, die tegenwoordig samen PRO heten. Denk je als bewoner te profiteren van stadsdeelcommissieverkiezingen en hiermee invloed te hebben op het politieke proces, in de praktijk klinkt de kritiek dat alleen politieke protegés die een prominente plek ambiëren er baat bij hebben.

En nu verder in gewone mensentaal

Stadsdeelbestuurders kun je dus niet kiezen als bewoner. Dan kan het zijn dat je wordt opgezadeld met iemand die ze bij de grootste partij even kwijt willen of met een bewoner van je eigen stadsdeel die een politiek talent blijkt te zijn. Zo zegde Nazmi Türkkol zijn baan als advocaat op om een dagelijks bestuurder te worden die nu wordt geprezen om zijn inzet. Maar zelfs ‘inwoner van het stadsdeel waar je gaat besturen’ is nu geen criterium meer. Emre Ünver gaat na acht jaar stadsdeelvoorzitter van Nieuw-West hetzelfde werk op hetzelfde niveau nog eens vier jaar doen in… Oost. Zijn vriendin woont daar, hij kwam er geregeld in zijn jeugd, maar verder houdt elke connectie op. En oh ja, stadsdeel Oost gaat van drie naar twee dagelijks bestuurders, want er moet bezuinigd worden, vindt de gemeente, die negen wethouders telt die vanuit de Stopera de stad besturen. Die stad is groot, maar daarom waren de stadsdelen juist zo’n goed idee.

Terwel liet weten haar stinkende best te gaan doen

Terug naar de soap van nu. Er werden vanuit PRO Amsterdam twee PRO’ers naar Nieuw-West gestuurd om daar te gaan besturen: Brahim Abid (voormalig stadsdeelvoorzitter in Noord) en Lotte Terwel (voormalig stadsdeelbestuurder in Centrum). Ervaren mensen die Nieuw-West niet kennen. Maar toen trok Abid zich op de dag van de hoorzitting – dat is een formeel moment waarbij de voorgedragen bestuurders door de stadsdeelcommissie worden ondervraagd om zo te bepalen of ze geschikt zijn – terug. Hij had een betere baan aangeboden gekregen: het wethouderschap in Utrecht. Dat was schrikken, want nu moest PRO een nieuwe geschikte kandidaat zoeken. De baantjescarroussel (De Telegraaf sprak van een baantjesreuzenrad) ging weer draaien en veranderde in een schuifpuzzel. Lotte Terwel werd doorgeschoven als beoogd stadsdeelvoorzitter – ze liet aan de Westerpost meteen weten dat ze haar stinkende best zal doen – en haar plek werd ingenomen door Loubna el Fahim, die net drie maanden in de stadsdeelcommissie zat en afgelopen jaren achter de schermen bij de PvdA heeft gewerkt.

Hoe ging de hoorzitting?

Voorafgaand aan de hoorzitting had de stadsdeelcommissie een noodkreet de media ingegooid. Hoezo moesten zij het afhaken van Abid én het voordragen van El Fahim via die media horen? En vooral: in Nieuw-West wil men stevige, ervaren bestuurders die het stadsdeel goed kennen. Toen daags ervoor in Zuidoost twee voorgedragen bestuurders werden weggestemd door de stadsdeelcommissie, werd het spannend wat er in Nieuw-West zou gebeuren. Terwel hield zich goed staande, las voor uit haar sollicitatiebrief waarin ze

‘Als ze er niet op in gaan, komt er shit van’

aangaf graag naar Nieuw-West te willen komen, en sprak uit ervaring hoe zij wethouders in de Stopera mee wist te krijgen als stadsdeelbestuurder. “Door hen zich te laten realiseren dat als ze er niet op in gaan, er shit van komt waar zij zelf last van hebben. En dat als ze meegaan ze ermee kunnen scoren.” Ze zei dat de functie van stadsdeelbestuurder in Nieuw-West zeker wat van haar zou vragen, maar ze had er duidelijk zin in. Vooraf was er geen enkele kritiek vanuit de stadsdeelcommissie op zittend bestuurder Nazmi Türkkol. De hoorzitting was voor hem meer een (niet onaangenaam) moetje, waarbij werd teruggeblikt op een fijne bestuursperiode waar hij graag nog een periode aan vastplakt. “Ik deed en doe alles voor mijn bewoners.” Met zijn 26 jaar in Nieuw-West kan hij buigen op een behoorlijke stadsdeelbinding. Loubna el Fahim overtreft hierbij haar mogelijk toekomstige collega’s. Ze woont haar hele leven al in Nieuw-West en werd zelfs aan de overkant van het stadsdeelkantoor, het Tuinstadhuis, geboren. El Fahim liet weten door haar werk als bestuursondersteuner de bestuurlijke kant van de gemeente te kennen. Dat ze van dichtbij heeft gezien hoe besluiten tot stand komen, hoe belangen worden afgewogen en dat ze weet dat besturen niet altijd eenvoudig is. “Beoordeel me niet op aannames, maar op wat ik komende periode laat zien.” De kritische vragen vanuit de stadsdeelcommissie zei ze te begrijpen. “Ik ben zelf ook verrast met de voordracht tot stadsdeelbestuurder. Dit is geen goede start.

El Fahim zag van dichtbij hoe besluiten tot stand komen

Bewoners, ook de stadsdeelcommissie, willen zich gehoord voelen. Ik ben juist politiek actief geworden, als stadsdeelcommissielid, om wat te betekenen voor die ongehoorde bewoners. Dat het proces nu niet goed werkt, daar kan ik niets aan doen.” Ze heeft er zin in en wil het samen met iedereen doen, waarbij ze veel van haar ervaren collega’s kan leren. Toch kreeg El Fahim met tien stemmen tegen en zes voor niet de meerderheid van de stadsdeelcommissie mee, al is de vraag of hun tegenstem persoonlijk was of tegen de macht van de Stopera. Lotte Terwel kreeg negen stadsdeelcommissieleden niet mee, en zeven wel. Alle zestien stemmen voor Nazmi Türkkol verbaasde niemand. Maar hij kan niet in zijn eentje een stadsdeel dat groter dan Arnhem is besturen en dat is ook niet de bedoeling. Wat nu? Maandag 29 juni volgt een hoorzitting met de stadsdeelcommissie bij de gemeenteraad. Die raad zal donderdag 2 juli stemmen over de benoemingen en dan zal blijken of men het advies van de stadsdeelcommissie aanneemt of afwijst. Hoe de uitslag ook is, het zal weer rumoer opleveren. Heb je tot die tijd zin om alle vijf uren van de hoorzitting in Nieuw-West te bekijken? Dat kan hier: nieuw-west.notubiz.nl/vergadering/1510309.

Wat vinden bewoners?

Dan gaan we vooral af op reacties op sociale media. De gemeente kreeg het om de bestuurlijke oren: ‘Wethouder Zita Pels wil alleen maar jaknikkers installeren’, ‘We gaan nu merken hoe autocratisch Zita Pels is’ en ‘Pels en Halsema zullen wel zeggen: gaat het plebs nu een eigen mening hebben?’ Er werden ook vragen gesteld: ‘Waarom gaat Lotte Terwel niet hier wonen?’ en ‘Kunnen we niet een zwaargewicht als Khadija Arib of Ger Baron hier krijgen?’

‘Buiten de Ring tellen we niet mee!’

Er werd ‘poppenkast’ geroepen, ‘links lullen en rechts vullen’, ‘de stadsdelen buiten de Ring zijn aanhangsels en tellen niet mee’ én er werd hoopvol van een historische avond gesproken, waarna de wind misschien anders gaat waaien. Er werd ook ‘Leve de democratie’ gezegd, omdat de stadsdeelcommissie zich duidelijk uitsprak. Maar ja, dat is een adviesorgaan en in de gemeente kan men het advies negeren en de eigen zin doorduwen. Wat dan? Als men dat doet, zal de kritiek mogelijk alleen maar aanzwellen. Dan wordt het vertrouwen in de politiek en de wil te gaan stemmen niet groter. De afwijzing van de beoogde twee nieuwe stadsdeelbestuurders door de stadsdeelcommissie is dan net zo symboolpolitiek als haar eigen bestaan. Dan zou je kunnen zeggen: óf weer terug naar de stadsdeelbesturen óf de hele stadsdeelcommissie opheffen. Als we maar niet voor een paspoort helemaal naar de Stopera moeten.