ICL zegt stappen te gaan zetten tegen de overlast

Door Hans Straeter

Het samenzijn was een vervolg op de belofte die ICL in juni 2024 deed aan de omwonenden om grondig onderzoek te doen naar maatregelen tegen de overlast. Voorafgaand aan de bijeenkomst liet bewonersgroep ‘Adem Vrij aan het IJ’ op de stoep van het Zonnehuis van zich horen met spandoeken, muziek en een toespraak.

Joan de Ruijter stak van wal met haar aanklacht: “Er is nog niets veranderd aan de ernstige overlast die de verouderde kunstmestfabriek van ICL veroorzaakt in onze wijken. Door de adembenemende stank en zoutzuur die ICL uitstoot, moeten wij deze zomer nog steeds onze ramen en deuren sluiten. Bewoners zijn dit zat.”

Ze benadrukt daarnaast dat uit meetgegevens van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied blijkt dat de uitstoot door ICL van zoutzuur 24 keer hoger is dan toegestaan volgens de vergunning. Ook werkt de druppelvanger die het zoutzuur zou moeten opvangen nog maar voor 1%. Ondanks alle klachten en protesten van bewoners blijft het bedrijf in gebreke. Joan de Ruijter: “De reactie van ICL is vertragen, vertragen, vertragen. Ze wilden niet meewerken aan de vernieuwde vergunning, ze wilden niet dat de meetgegevens openbaar werden, ze maakten bezwaar tegen de dwangsom van de omgevingsdienst.”

Actieve kool

Rond 19.30 uur gaat de bijeenkomst van start. Eerst wordt er nog even teruggeblikt op de voorafgaande sessie met de bewoners en verheldert dat het om twee verschillende vormen van overlast gaat; de geur en de uitstoot van zoutzuur. Een foto vanuit de lucht op het scherm maakt duidelijk om welke pijpen het gaat. Als eerste worden de voorgenomen maatregelen tegen de geuroverlast gepresenteerd. Een van de aanwezigen laat al gauw merken het liever over stank te hebben. 

Locatiedirecteur Erik Wiegman legt de vier verschillende methodes uit die getest zijn om de stank terug te dringen. Daarvan is het gebruik van een filter met actieve kool mogelijk de meest effectieve aanpak. Het filter moet de geurmoleculen opvangen nog voordat ze in de lucht komen. Het zou een reductie van 99% moeten opleveren. Onduidelijk werd of dat percentage ook naar verloop van tijd overeind blijft. De bedoeling is om het voor de zomer van 2026 te installeren.

Gezuiverd water 

De andere vorm van overlast gaat om de uitstoot van zoutzuur. Het zorgt voor problemen aan de luchtwegen en prikkelende ogen. Een aanwezige longarts in de zaal maakt zijn grote zorgen hierover kenbaar. Een van de maatregelen die vanuit ICL bedacht is, behelst de gaswasser. Daar wordt nu nog water uit het IJ voor gebruikt, maar de bedoeling is om over te stappen op gezuiverd water. Ook zouden speciale sponzen een deel van het zoutzuur uit de dampen moeten halen. Of dit allemaal afdoende gaat werken, moet nog onderzocht worden.

Goede buur?

Tijdens alle onderdelen zijn er vragen; heel veel vragen. Ze worden o.a. beantwoord door de directeur van ICL Vincent Brugge. Hij toont begrip voor het wantrouwen dat er bij veel aanwezigen is. Zaken die zich afspeelden voor zijn aantreden schuift hij weg en als het al te ingewikkeld wordt, belooft hij er schriftelijk op terug te komen. Een flink aantal aanwezigen vraagt zich af waarom ze de voorgenomen maatregelen van ICL nu wel zouden moeten vertrouwen. 

Ook is er frustratie dat het bedrijf zich niet als ‘goede buur’ gedraagt. “Waarom komen er alleen maatregelen onder druk van de eisen van de nieuwe vergunning en de opgelegde dwangsom? Waarom zorgt ICL niet dat er sowieso geen overlast is voor de omwonenden?” De reactie is dat het volledig uitbannen van overlast niet mogelijk is. Wat dat betreft is de enige geruststelling dat het bedrijf bevestigt in 2040 echt te stoppen op de huidige locatie.

Nieuw bij alle verontrusting zijn de vragen of ICL, dat vroeger bekend stond als Israel Chemicals Ltd., op deze locatie mogelijk ook voor oorlogvoering produceert en of dit dan misschien ingezet zou kunnen worden in Gaza of op de Westbank. Vincent Brugge laat weten dat dit beslist niet het geval is.

Een van de aanwezigen vraagt om het melden van overlastklachten te vereenvoudigen. Er zijn allerlei momenten, zoals bijvoorbeeld ‘s nachts, dat het er niet van komt een klacht te melden.

Stilleggen?

Het is ruim 22.00 uur wanneer de laatste vragen gesteld en beantwoord worden. De bewoners gaan naar huis met de belofte dat ICL in het voorjaar een nieuwe bewonersavond gaat organiseren. Dan moet blijken of en hoe een deel van de voorgenomen maatregelen gerealiseerd zijn en of ze daadwerkelijk helpen de overlast te verminderen.

Fieke Jägers van bewonersinitiatief Adem Vrij aan het IJ blikt kritisch terug op de bijeenkomst: “Het is een stap vooruit dat ICL überhaupt met omwonenden communiceert. De stank en zoutzuur-uitstoot van de verouderde kunstmestfabriek gaat echter dagelijks door. Het is nog afwachten wat we van de aangekondigde aanpassingen gaan merken en vooral wanneer. Wat ons betreft is elke dag dat de fabriek met de huidige installaties doordraait er een te veel. In plaats van wachten op het uitvoeren van weer nieuwe beloftes, zou de fabriek nu eerst stilgelegd moeten worden om de problemen en overlast op te lossen. De fabriek zou pas weer moeten opstarten als ICL in staat is om schoon en zonder overlast te produceren.”

Volgende momenten

Rond 22 augustus zou het advies bekend worden van de Hoor- en Adviescommissie van de provincie Noord-Holland over het bezwaar van ICL tegen de verrichte metingen en opgelegde dwangsom van 125.000 euro en het verweer hierop van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. De publicatie wacht nog nog op Gedeputeerde Staten die over dat advies eerst een besluit nemen.

Dinsdagavond 14 oktober organiseert de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied een bewonersbijeenkomst in het Zonnehuis over het conceptbesluit wat betreft de nieuwe vergunning voor de kunstmestfabriek. Het besluit gaat over de milieuregels en voorwaarden waaronder ICL mag opereren. Onderdelen die van belang zijn voor omwonenden worden dan toegelicht.