Rapport laat zien dat ICL over de schreef gaat

Door Hans Straeter

Namens de bewonersgroep reageert Fieke Jägers: “In juli bleek al dat de zoutzuurconcentratie bij ICL alle perken te buiten gaat, maar de overschrijdingen waar het toen over ging, verbleken bij dit nu alsnog openbaar gemaakte rapport.” Bij een eerdere meting bleek al dat een druppelvanger die zoutzuur uit de rook zou moeten halen nog voordat het de schoorsteen verlaat voor maar 1% werkt. Fieke Jägers hierover: “Als dit onderdeel nagenoeg niet functioneert, doet dat het ergste vrezen voor de hoeveelheid zoutzuur die dagelijks ontsnapt uit de schoorsteen van ICL.”

Woo-verzoek

De toegestane maximum uitstoot volgens de nog geldende verouderde vergunning is 30 mg/nm³. Naar huidige inzichten en regelgeving zou 3 mg/nm³ de maximaal toegestane uitstoot zijn. Tijdens de metingen werd het product ‘Puraloop’ gemaakt. Dat gaat om kunstmest waarvoor rioolslibas wordt gebruikt en dat om die redenen door het bedrijf als ‘duurzaam’ wordt omschreven. ICL ontving hiervoor eerder een subsidie van een half miljoen euro van de provincie Noord-Holland.

In maart diende ‘Adem vrij aan het IJ” een Woo-verzoek in om de meetresultaten van de omgevingsdienst boven water te krijgen. Hoewel meetresultaten over milieu en uitstoot volgens Europese regels openbaar horen te zijn, stuitte dit aanvankelijk op bezwaren bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Omdat ICL de meetresultaten betwist, zouden deze nog niet gepubliceerd mogen worden. Nadat Adem Vrij aan het IJ in mei in bezwaar ging tegen de afwijzing van het Woo-verzoek werden in juli enkele meetrapporten openbaar gemaakt. Daaruit bleek al een bijzonder grote overschrijding van de uitstoot van zoutzuur in oktober 2024. Dat ging toen om 736 mg/nm³.

Vragen

Inmiddels heeft ICL toegestemd dat er nog een rapport in de openbaarheid is gekomen. Dit roept de vraag op waarom de kunstmestfabriek dit eerst blokkeerde, maar inmiddels akkoord is gegaan met het vrijgeven van deze meetresultaten. Via een medewerker van Castro Communicatie, een bureau gespecialiseerd in strategische communicatie en lobby, liet de kunstmestfabriek maandag 1 september weten dat ICL openbaarmaking onder de Woo niet kan tegenhouden: “We kunnen wel bezwaar maken en aangeven dat het verstandig is bepaalde stukken pas te publiceren na afronding van de procedure bij het Hoor- en Adviescollege zodat er niet op het oordeel vooruit wordt gelopen. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied beslist uiteindelijk zelf of documenten openbaar gemaakt worden. Bij het eerste verzoek heeft de omgevingsdienst ons bezwaar gehonoreerd. Bij het tweede verzoek hebben we expliciet aangegeven dat openbaarmaking zonder interpretatie voor ons acceptabel was, juist om misverstanden te voorkomen zolang het advies van het Hoor- en Adviescollege nog niet bekend is.” Op de vraag of er vanuit ICL iets te zeggen valt over het vrijgegeven rapport en de duiding daarvan volgt een enigszins ontwijkend antwoord: “Het is belangrijk te benadrukken dat wij niet afwachten. Integendeel; we voeren nu al maatregelen door om de uitstoot op korte termijn te verminderen, zoals het aanpassen van de sproeiers en de druppelvanger, en testen om de vorming van zoutzuur verder terug te dringen. Tegelijkertijd bereiden we ons voor dat we tijdig aan de aangescherpte normen voldoen zodra de nieuwe vergunning van kracht wordt.”

Beslissing

Het vrijgeven van het rapport betekende niet dat het bedrijf geen bezwaren meer had tegen de manier waarop is gemeten. De kunstmestfabriek was het ook oneens met de door de omgevingsdienst opgelegde dwangsom van €500.000,- waarvan het eerste deel van €125,000,- ingevorderd zou kunnen worden. Naar aanleiding van het verweer van het bedrijf en de zienswijze van de omgevingsdienst heeft de Hoor- en Adviescommissie hierover een advies uitgebracht en hebben Gedeputeerde Staten op woensdag 3 september naar buiten gebracht dat het besluit van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied in stand blijft om kunstmeststfabriek ICL een dwangsom op te leggen voor de te hoge uitstoot van zoutzuur. De bezwaren tegen de opgelegde Last Onder Dwangsom (LOD) en de invordering van een eerste dwangsom onder deze LOD zijn beide ongegrond verklaard. ICL kan tegen deze beslissing nog in beroep gaan bij de rechtbank.

Voorgenomen maatregelen

Tijdens de bijeenkomst in Tuindorp Oostzaan presenteerde ICL een aantal voorgenomen maatregelen. Voor de zomer van 2026 zou een einde gemaakt worden aan de stankoverlast. De overschrijdingen van de uitstoot van zoutzuur wil het bedrijf verhelpen door schoner water te gebruiken in de gaswasser en sponzen toe te volgen in de installaties. Fieke Jägers van bewonersinitiatief Adem Vrij aan het IJ reageert: “Het lijkt ons op z’n zachtst gezegd onwaarschijnlijk dat ICL met deze tussentijdse lapmiddelen de gigantische zoutzuurconcentratie weet terug te brengen van 2000 mg per kubieke meter naar 30 mg per kubieke meter; laat staan naar waarden die tegenwoordig als verstandig gelden. Met zo’n onvoorstelbaar hoge zoutzuuruitstoot zou die fabriek per direct moeten worden stilgelegd totdat de problemen zijn opgelost.”

Productie opschorten

Stadsdeelcommissielid Wijbe Langeveld die ook deelnam aan de recente bijeenkomst is enorm geschrokken van de uitkomsten van de metingen van de omgevingsdienst bij ICL. Namens GroenLinks reageert hij: “Uitschieters tot wel zevenhonderd keer de toegestane hoeveelheid zoutzuuruitstoot is voor ons echt onacceptabel. Er moeten nu twee dingen gebeuren. De omgevingsdienst gaat actief haar metingen uit het verleden en in de toekomst publiceren, zonder dat ICL daar zeggenschap in krijgt. ICL moet per direct laten zien dat ze binnen de grenzen van de huidige regelgeving kunnen produceren. Er wordt niet meer geschuild achter toekomstige vergunningen of maatregelen in de toekomst. Als het met de huidige installatie niet lukt om aan de normen te voldoen, moeten ze de productie opschorten tot ze er wel aan kunnen voldoen. Of de productie dermate verkleinen dat ze binnen de grens blijven.”

Grof schandaal

Ook aanwezig in het Zonnehuis was Kirsten Zimmerman, stadsdeelcommissielid namens De Groenen Basis Piraten: “Ik vind het een grof schandaal. Kijk, ICL is een bedrijf dat zich aan regels heeft te houden en je weet dat ze als commercieel bedrijf de onderzoeksresultaten gaan aanvechten, maar dat de overheid dit gewoon erbij laat zitten en nota bene zelfs nog subsidie geeft aan ICL voor de productie; dat kan niet! Als die meetresultaten zo afwijken dan kan je dus als overheid niet meer garanderen dat je voor de gezondheid van je burgers staat en de enige manier blijkbaar waarop die burgers dan nog hun recht kunnen halen is door zelf als een gek te gaan vechten omdat de overheid zijn taak verzuimd. Dat is toch absurd. Waar hebben we die overheid dan voor?” 

Zolang het bedrijf niet aan de normen voldoet zou wat Kirsten Zimmerman betreft de productie moeten worden stilgelegd.

Over het 3 september bekend geworden besluit van Gedeputeerde Staten om het besluit om de dwangsom voor ICL in stand te houden volgt later een artikel.

Lees ook

Bezwaren ICL ongegrond: Last Onder Dwangsom tegen zoutzuuruitstoot blijft in stand