Fietsende Esther Lagendijk zwaait af

Ze is te laat voor het interview. Dat is begrijpelijk in een periode van afscheid van mensen nemen waar je wat voor hebt betekend. De bewoners van Molenwijk wilden haar uitgebreid bedanken en kwamen met allerlei cadeautjes. Tja dan piep je er ook niet zomaar tussenuit. Dus excuus aanvaard.

Missies

Bij aanvang van de functie van stadsdeelbestuurder acht jaar geleden was één van haar missies om Noord een beetje mooier te maken. En dat heeft ze volgens eigen zeggen van onderaf gedaan. “Er was een enorme achterstand in Noord. Als ik door het stadsdeel fietste, stond vaak het schaamrood mij op de kaken over de achterstallige problematiek in buurten, de problemen achter de voordeur, de tegenstelling met de mooie huizen die aan de IJ-oever worden gebouwd. Er gebeurde veel te weinig in de woonwijken. In de Molenwijk bijvoorbeeld zag je toen nauwelijks mensen op straat en er was veel te weinig aandacht voor sociale cohesie in de wijken”, vertelt ze. Er moest echt wat gebeuren en dankzij de Aanpak Noord heeft het wegwerken van achterstanden echt vleugels gekregen. Maar er valt in Noord nog veel werk te doen.

Sterkere plek

Aanpak Noord is ontstaan uit ideeën van bewoners die zich hebben verenigd in de actiegroep Red Amsterdam Noord (RAN). Samen met de gemeente via de Aanpak Noord, ondernemers, woningcorporaties, scholen en andere organisaties werkt RAN aan plannen om Amsterdam Noord een fijnere en sterkere plek te maken.

Middelgrote stad

“In acht jaar zijn er 20.000 inwoners in Noord bijgekomen. Dat is heel veel. Noord heeft ondertussen 110.000 inwoners. Dat is vergelijkbaar met een middelgrote stad zoals Delft of Alkmaar. De afgelopen jaren zijn er veel nieuwe voorzieningen en initiatieven bijgekomen, zoals buurtkamers, culturele activiteiten, speeltuintjes en noem maar op. Bewoners weten immers beter dan de gemeente wat ze echt in hun buurt nodig hebben. Als je nu kijkt naar een buurt zoals Molenwijk, zie je dat er veel activiteiten zijn en mensen elkaar kennen en samenwerken. Het is nu een buurt waar mensen elkaar steeds vaker treffen op een laagdrempelige manier. Een grote groep vrouwen ontbijt bijvoorbeeld elke vrijdag samen. Ze maken kennis met elkaar en hebben wekelijks contact. Samen wordt er zo gewerkt aan een buurt waarbij bewoners, partners en organisaties uit de buurt met elkaar samenwerken om de buurt beter te maken. Dat gebeurt ook in bijvoorbeeld de Van der Pekbuurt, de Kleine Wereld en De Banne. Daar ben ik heel erg trots op.”

Wantrouwen

Lagendijk heeft geprobeerd om er voor bewoners te zijn en het wantrouwen in de politiek een beetje weg te nemen “Het gaat om de mensen in de wijken die het best moeilijk hebben. Je kunt wel vanuit de ivoren toren kijken naar cijfers in de wijk, zoals cijfers over schuldhulpverlening of armoede, maar als je naar bewoners toe gaat, dan zie je een ander soort wijk, een plek waar sterke mensen wonen die zich willen inzetten voor hun buurt. Daar is lang veel te weinig aandacht voor geweest. ”

Ze maakt zich dan ook zorgen over het lokale bestuur in de stadsdelen. In Noord, Nieuw-West en Zuidoost bestaat het lokale bestuur aankomende periode nog wel uit drie bestuurders, andere stadsdelen moeten het er met twee doen. “We moeten uitkijken voor stappen terug naar centralisatie, dan kom je verder weg van bewoners te staan.”

Integraal werken

Bij haar aantreden acht jaar geleden heeft ze geworsteld om vanuit centralisatie de vertaalslag te maken naar buurten. Het heeft van haar een stevige stadsdeelbestuurder gemaakt. “Ik ben dol op integraal werken. Alles komt samen in een gebied of een buurt. Dan kun je meters maken. Aanpak Noord heeft hierbij geholpen. Lokale binding is echt belangrijk.”

Centralisatie betekent in Amsterdam dat stadsdeelbestuurders minder te zeggen hebben en een meer uitvoerende taak hebben. Maar volgens Lagendijk betekent dat er minder zeggenschap van onderaf en minder mandaat voor stadsdeelbesturen komt. Er wordt nu gesproken van stadsdeelbestuurders als super-ambtenaren, die veel meer het stedelijk beleid moeten uitvoeren in plaats van zelf van onderaf werken in de wijken. En dat terwijl je als stadsdeelbestuurder nu al aan het manoeuvreren bent tussen de inwoners van het stadsdeel en de Stopera. Gelukkig behoudt Noord dus voorlopig nog wel drie stadsdeelbestuurders.

Coronaperiode

De vooruitgang in de buurten noemt ze één van de hoogtepunten in haar bestuursperiode. “We hebben geïnvesteerd in wijken waar het echt nodig is, maar het kan nog beter.” Tegenover een hoogtepunt staat ook een dieptepunt. En dat is voor Lagendijk de coronaperiode geweest. “We konden niet bij organisaties en bewoners op bezoek. Het was ingewikkeld om een gesprek te voeren. Er groeide veel spanning bij mensen die al heel lang in Noord wonen. “Er worden veel huizen gebouwd, maar niet voor ons was het geluid. Dat geluid begrijp ik. Veel bewonersgroepen stonden tegenover elkaar en dat heeft voor polarisatie gezorgd. Het was moeilijk als bestuurder om verbinding te krijgen en thuis te moeten blijven vanwege corona. Als bestuurder voelde het alsof ik er midden in stond, het was een ingewikkelde positie. Uiteindelijk ontstond daardoor wel de Aanpak Noord. Samen zijn we er sterker uit gekomen door extra investeringen en goede gesprekken die we hebben gevoerd.”

Mooie bestuursjaren

Esther Lagendijk kijkt terug op acht mooie bestuursjaren in Noord. Zoals elke scheidende bestuurder betaamt, heeft ze ook een advies voor haar opvolger en dat luidt: “Kijk wat we hebben geleerd in het sociaal domein. Zorg als bestuurder dat je in verbinding bent met bewoners, de kwartiermakers en sleutelfiguren in de wijken, maar blijf ook goed in contact met bijvoorbeeld de directeur van het ziekenhuis. Zorg dat je als bestuurder aan de juiste tafel zit.”

En: “Noord is een vergrijsd stadsdeel. Zorg voor een goede ouderen-agenda. Er is al veel geïnvesteerd zoals in ouderensport. Maar er moet nog veel worden opgepakt. Er is nog genoeg te doen.”