Viooltjes, lavendel en een roze driehoek: dit waren de geheime tekens voor de regenboogvlag bestond

Lange tijd konden veel mensen uit de lhbtiq+-gemeenschap niet openlijk laten zien wie zij waren. Ze konden te maken krijgen met afwijzing, ontslag, politiecontroles of problemen binnen hun familie of kerk. Daarom ontstonden subtiele herkenningstekens. Kleuren speelden daarbij een belangrijke rol.

Zeg het met bloemen

Eind 19e eeuw werd de groene anjer een herkenningsteken voor homoseksuele mannen. Dit valt te herleiden naar schrijver Oscar Wilde. In artistieke kringen was wel bekend, of werd vermoed, dat Wilde relaties met mannen had. Wilde vroeg vrienden om een kunstmatig groen gekleurde anjer in hun knoopsgat te dragen.

Spottend

Vanaf het begin van de 20e eeuw werd lavendel vooral verbonden met homoseksualiteit. De kleur werd soms spottend gebruikt, bijvoorbeeld door te zeggen dat iemand ‘een vleugje lavendel had’, waarmee bedoeld werd dat iemand zich ‘verwijfd’ gedroeg of ‘homoseksuele trekjes’ zou hebben. In de jaren 60 en 70 werd de kleur overgenomen door activisten als teken van trots en verzet.

Viooltjes

Viooltjes waren in die tijd een subtiel symbool van liefde tussen vrouwen. In de jaren 20 van de vorige eeuw droegen lesbische vrouwen in Parijs viooltjes als herkenningsteken of gaven zecadeau.

Roze driehoek in nazi-Duitsland

Vanaf eind jaren 60 werd de homobeweging zichtbaarder. Mensen gingen demonstreren, maakten eigen tijdschriften en theater, lieten van zich horen op radio en televisie en openden cafés en andere ontmoetingsplekken. Activisten eisten gelijke rechten en meer ruimte om zichzelf te zijn. Roze werd daarbij een belangrijke kleur. De roze driehoek was oorspronkelijk een teken van vervolging. In nazi-Duitsland moesten mannen die vanwege homoseksualiteit gevangen waren gezet zo’n driehoek dragen.

Homomonument

In de jaren 70 namen homoactivisten het symbool over. Ze maakten van een teken van onderdrukking een teken van verzet en trots. Ook het Homomonument in Amsterdam bestaat uit 3 roze driehoeken. Het monument herdenkt mensen die vanwege hun seksuele gerichtheid zijn vervolgd en staat ook voor vrijheid en verzet.

Paarse September

Paars speelde vooral een rol in het lesbische en feministische activisme. De actiegroep Paarse September gebruikte de kleur bewust in haar naam. De groep verzette zich tegen het idee dat heteroseksualiteit vanzelfsprekend was.

Kers op de taart

De eerste regenboogvlag werd in 1978 ontworpen door kunstenaar en activist Gilbert Baker in San Francisco. Hij wilde een positief symbool dat niet alleen verwees naar strijd en vervolging. De verschillende kleuren vormden samen één geheel en stonden voor de verscheidenheid binnen de gemeenschap. In Nederland werd de regenboog in de jaren 90 steeds bekender toen de strijd zich meer richtte op gelijke behandeling en gelijke rechten. Denk aan de Algemene wet gelijke behandeling uit 1994 en het geregistreerd partnerschap dat in 1998 mogelijk werd. Met als kers op de taart de openstelling van het huwelijk voor paren van hetzelfde geslacht op 1 april 2001.

Zwart, bruin, lichtblauw, lichtroze en wit

In 2017 werden zwart en bruin aan de vlag toegevoegd om aandacht te vragen voor zwarte lhbtiq+ mensen en andere mensen van kleur. In 2018 kwamen ook de kleuren van de transvlag erbij: lichtblauw, lichtroze en wit. Lichtblauw en lichtroze verwijzen naar de kleuren die traditioneel met jongens en meisjes worden verbonden. De witte baan staat voor mensen die in transitie zijn, non-binair zijn of zich niet volledig als man of vrouw identificeren. Sindsdien gaat de vlag door onder een nieuwe naam: de Progress
Pride-vlag.

Tussen 22 en 7 uur

Tijdens WorldPride kleurt Amsterdam mee in de kleuren van de regenboog. Ook de gemeente doet mee met een aantal panden. Hiermee wordt gehoor gegeven aan de oproep van Pride Amsterdam om WorldPride op deze manier luister bij te zetten. Enkele van de 53 gebouwen die meedoen zijn: het Tuinstadhuis in Nieuw-West, Centraal Station, Passenger Terminal, Stopera, Eye Filmmuseum, Johan Cruijff ArenA, Van Gogh Museum, ITA, Beurs van Berlage, Paradiso, Koepelkerk, Ziggo Dome en de Bijenkorf zijn tussen 22:00 en 07:00 uur verlicht. Ook inwoners en bedrijven kunnen meedoen.

WorldPride March

Op zaterdag 8 augustus trekt de WorldPride March vanaf de President Kennedylaan naast het Martin Luther Kingpark naar het Museumplein. Bij de afsluiting gaan de lichten met een symbolische druk op de knop weer uit.

Bron: www.amsterdam.nl