Tentoonstelling ‘Poëzie in ijzer en staal’ voor André Voltens honderdste geboortejaar

Er is een abstract-expressionistisch schilderij van Volten te zien waarmee hij al in 1952, 27jaar oud, deelnam aan de Biennale van Venetië, met ernaast een werk in ijzer dat al aangeeft in welke richting hij zich verder zou ontwikkelen. IJzer, vertelt inleider Ruud Kuijer, is nog altijd een nieuw materiaal in de beeldhouwkunst. Picasso was een van de áángevers’, maar ook Volten geldt als een ‘pionier’.

Tekst gaat verder onder de foto

Bijschrift - Credit

Kuijer exposeerde zelf in Atelier Volten en maakt net als Volten veel gebruik van ijzeren H-balken, maar – zoals Frits Prior, de curator (inrichter) van de expositie zegt - ‘in een heel andere vormentaal’. Volten werd betiteld als een ‘idealistische realist’, ‘in beginsel compromisloos, maar altijd bereid tot overleg’. Kuijer: ,,Hij was elitair omdat het moet, omdat alleen zo de kunst recht gedaan wordt.’’ Hij maakte in Nederland en elders talloze werken voor de openbare ruimte, waarbij ‘zijn sociale bewogenheid en zijn elitaire stellingname elkaar volop tegenkomen’. Elke Noorderling kent vermoedelijk de imposante Knoop van Volten, bij het Distelwegveer. 

Volten (Andijk 1925 – Amsterdam 2002) woonde daar vlakbij, tientallen jaren, aan de Asterdwarsweg. Hij had het voormalige poortgebouw van Asterdorp, een woonoord voor zogenaamd ‘maatschappelijk onaangepaste gezinnen’ gekraakt en het tot zijn atelier en, op de bovenetage, zijn woonhuis gemaakt. Altijd klonk er Bach. Volten werkte er gestaag en geconcentreerd maar het pand werd ook een zoete inval voor kunstenaars en intellectuelen van heinde en ver. 

Prinses Beatrix, zelf beeldhouwster, en haar man Claus kwamen er graag. Zij bestelde een door Volten ontworpen stoel en bedankte hem later in een briefje: vooral Claus was er erg blij mee, want ik had al een troon, maar nu heeft hij ook een zetel!’ 

Tekst gaat verder onder de foto

Het Atelier Volten is een prachtig gebouw, maar ‘we groeien uit ons jasje’, zegt een bestuurder van de stichting die het beheert. ,,Voor grotere tentoonstellingen is het eigenlijk te klein.’’ 

Het drijft op vrijwilligers wat niet altijd eenvoudig is omdat die juist in de weekends beschikbaar moeten zijn. Men zou graag de groene ruimte achter het gebouw (tussen kringloopwinkel De Lockatie en het grote depot van Eye erbij betrekken om er een beeldentuin met werk van Volten in te richten, liefst in de vijfhoekige vorm van het voormalige Asterdorp. De gemeente heeft daar welwillend op gereageerd, maar ‘de planvorming verloopt op gemeentelijk niveau uiterst traag’, meldt een insider. 

Nu is het voornamelijk een uitlaatplek voor honden. Er ligt een cirkelvormig werk van Volten dat ooit het Mercatorplein sierde, maar dat volgens een andere bestuurder wel verwijderd kan worden omdat het ‘geen toppunt in zijn oeuvre’ is en ook enigszins detoneert. Een beeldentuin in de groeiende steenwoestenij van Buiksloterham: ja, dat zou mooi zijn! Maar nu eerst de tentoonstelling. ,,Volten gelooft in de heilzame werking van de kunst en is daarom veeleisend en streng in zijn kwaliteitsnormen,’’ zegt Kuijer. ,,Zijn oeuvre is rijk genoeg om allerlei verbanden te leggen. Er is nog veel te ontdekken. Ik kijk naar het stichtingsbestuur: wie gaat hiermee aan de slag?’’ Hopelijk heeft ook wethouder Meliani dit in haar oren geknoopt: Volten was één van de voornaamste Amsterdamse kunstenaars. 

Atelier Volten, Asterdwarsweg 10, Amsterdam, openingstijden zaterdag en zondag 13.00 tot 17.00. Entree € 6,50. Met stadspas en onder 18 jaar gratis.

JOHN JANSEN VAN GALEN

De Knoop aan het IJ. (Foto: Stadsarchief Amsterdam/Doriann Kransberg)