Column HVB: ‘Gereformeerd Bouwen’
Het is weer tijd voor een nieuwe column van de Historische Vereniging Bergen (HVB), uit de pen van Idzard van Manen.
Aan de Dokter van Peltlaan staat de voormalige Gereformeerde Kerk die architect Barend Tobia Boeyinga in 1926 bouwde. Hij kreeg een klein perceel grond tot zijn beschikking, dus moest heel praktisch plussen en minnen om toch een indrukwekkende en hoge kerk te kunnen bouwen. Begonnen als timmerman en tekenaar, zoals veel bouwmeesters uit zijn tijd, was hij daarna jarenlang opzichter bij de bouwwerken van architecten van de kraamkamer van de Amsterdamse School, architectenbureau Eduard Cuypers in Amsterdam. Hij werkte bijvoorbeeld voor architect Michel de Klerk bij de beroemde sociale woningbouw aan het Spaarndammerplantsoen in die uitbundige bouwstijl. Dezelfde stijl paste hij toe als projectarchitect van Vogeldorp, de serie tuindorpen voor arbeiders in Amsterdam-Noord.
Eenmaal vrij gevestigd wierp hij zich op de bouw van gereformeerde kerken. Niet vreemd voor de zoon van een gereformeerde dominee. In 1954 ontwierp hij een van zijn laatste kerken, de Pniëlkerk in Amsterdam. Het was een betonnen constructie met glazen bouwstenen, die het interieur in zacht licht hulden.
Dat zachte licht bereikte hij in zijn creatie in Bergen door het dak heel laag te laten beginnen en zo hoog mogelijk te laten eindigen. Vervolgens kregen de rechte punttaartvormige wanden verticale series gekleurde raampjes met medaillons met symbolische voorstellingen van Atelier De Vonk uit Heemstede. Binnen vielen allereerst de warme kleuren van lage onderwanden op. Keek je omhoog, dan leidde de lichte, reusachtige punthoed je ogen naar de hemel. Boeyinga begon op zijn tekentafel met een denkbeeldige kubus. Die kubus doorsneed hij met een prisma vanaf de basis en haaks daarop weer een prisma. Zo bereikte hij dat voor zijn werk karakteristieke puntdak met als kers op de taart de dakruiter. Dat hoge puntdak werd de norm voor de buurhuizen van de kerk.
En die bouwstijl Amsterdamse School dan? Wandel erheen, onderzoek het expressionistische metselwerk, de tegenstelling horizontaal-verticaal daarin, de entree en de bijzondere hoekoplossingen.
Idzard van Manen
Meer nieuws uit Bergen?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie