Waarom twee molens in Alkmaar ooit voor flinke ruzie zorgden

Toen de Berger- en Egmondermeren nog niet waren ingepolderd, liep de afwatering van beide meren via de Lange Sloot en Kwakelsluis naar de stadsgracht van Alkmaar. De plek van de sluis moet u zoeken in de kade van het huidige Noord-Hollands kanaal tegenover de Gedempte Nieuwesloot.

De sluis was voortdurend een bron van conflicten. Bij een te hoge waterstand in de stadsgracht was het de bedoeling dat de sluis gesloten zou worden, zodat de oeverlanden van de achterliggende meren, bijvoorbeeld de huidige Damlander en Philistijnse polders, niet onder water zouden lopen.

Bron van inkomsten

Alleen gebeurde dit meestal veel te laat, om toch maar zoveel mogelijk paling door te kunnen laten. Tot overmaat van ramp was er ook nog eens een flink gat in de sluisdeuren gemaakt.

De palingvisserij bij de sluis was namelijk een grote bron van inkomsten voor de Abdij van Egmond en de invloedrijke Alkmaarse familie Corf.

Twee nieuwe molens

Daarom wilden de eigenaren van de oeverlanden, onder wie Brederode en de graaf van Egmond, aan de Rekerdijk twee molens bouwen, de Brantgen Heijnes molens, zodat de sluis overbodig werd.

Dit plan werd aangevochten door genoemde pachters van het visrecht. Uiteindelijk belandde het conflict in 1536 bij de Grote Raad in Mechelen, die in het voordeel van de landeigenaren besliste. De molens konden worden gebouwd. Het moet echter een onrendabele investering zijn geweest want al 25 jaar later werden de Berger- en Egmondermeren ingepolderd. Je vraagt je serieus af of Brederode en Egmond in 1536 stiekem al aan droogleggen hebben gedacht.

Een restant van de Lange Sloot is nog terug te vinden in de vaart naast de Alkmaarse Gasfabriek, die de oude ringvaart van de Bergermeer, ter plekke tegenwoordig Bergervaart en Jan van Scorelkade geheten, verbindt met het Noord-Hollands Kanaal.