Column HVB over Influencer Andreas Kok

In 1774 verscheen het boek ‘Het tweede eeuwgetij van Bergens kerkverwoesting’, geschreven door dominee Andreas Kok. Hij droeg dit boek op aan Willem Lodewijk van Nassau, vrijheer van Bergen. Waarom, hoe en door wie is de Ruïnekerk in zijn huidige, half verwoeste staat terechtgekomen? Dat is wat Kok in dit boek onderzoekt - tweehonderd jaar na 1574. Eerst legt hij uit dat hij niet alles heeft kunnen achterhalen maar dat hij bij de keuzes die hij maakt, de lezer aan de hand wil meenemen. Vervolgens behandelt hij als een echte kerkleraar eerst de rampen uit de Bijbel, waarna hij overstapt naar de geschiedenis van het graafschap Holland en van het dorp Bergen. Allemaal ten goede van de lezers en ter opheldering van misverstanden, meldt hij er maar bij.

Tot zijn grote spijt vindt hij geen bewijs dat de kerk zou zijn verwoest door de geuzen van Sonoy of door het Spaanse leger, maar hij kan wel met zekerheid de datum van de verwoesting op 21 februari 1574 zetten.

Over een geheime gang vanuit de crypte weet hij te melden dat hij er vergeefs naar heeft gegraven. Het lukt hem weer wel de in 1582 ingestorte toren te reconstrueren: deze moet 245 Berger voet hoog zijn geweest, zo’n 72 meter. Voorwaar geen kleine toren. Over het verdwenen orgel meldt hij dat het nog in 1571, drie jaar voor de verwoesting in 1574, was opgeknapt voor 475 gulden. Geen gering bedrag in die tijd, zo’n 2 jaarsalarissen voor een ervaren arbeider.

Hij gaat gedegen te werk en maakt alvast excuses voor het geval dat hij te veel mocht uitweiden of - erger - helaas geen volledige duidelijkheid kan bieden. Hij kent zijn bronnen, zoals Nanning van Foreest, over wie hij verzucht dat het zoveel aangenamer was geweest als hij in zijn verslag over het beleg van Alkmaar in 1573 meer aandacht had besteed aan de rampspoed waar de omliggende dorpen mee te maken hadden.

Dominee Andreas Kok wordt volkomen terecht de eerste geschiedschrijver van Bergen genoemd, vanwege zijn aanpak en volledigheid van zijn studie. Hierin toont hij zich een echte representant van de Verlichting. Bijgaande afbeelding dateert uit zijn tijd. Een van beide heren zou zomaar de dominee kunnen zijn.