Bergense ecoloog Constant Swinkels maakt kans op Natuurboekenprijs: ‘Dijken kunnen veel meer betekenen’

Door Ed Bausch

“Daar, op het pad tussen Bergen aan Zee en ’t Woud, is het misschien wel het mooist. Je loopt er op de overgang van twee ijstijden, kalkrijk aan de zuidkant, in het noorden kalkarm. Daar zag ik als jochie al de diversiteit.” Voor de studie, biologie en ecologie ging hij terug naar het oosten. Daar zag hij de betekenis van dijken. “Die zouden we veel meer kunnen gebruiken door ze in te zaaien. Je geeft er de insecten een verbindende snelweg mee.”

Shortlist voor de Natuurboekenprijs

Honderden uren liep hij over de dijken. “Je ziet veel groene dijken. Iedereen zal denken: Mooi, beter dan van asfalt. Maar we zouden veel meer aan de dijken kunnen hebben en ze ook nog sterker maken. We hebben keihard voedsel nodig voor de bestuivers van onze bomen. En hoe rijker de diversiteit aan bloemen, hoe beter voor de insecten. Met de dijken, en daar zijn er in Nederland heel veel van, hebben we een geweldige kans om de leefwereld van bloemen en insecten te vergroten. Je moet de dijken ook zien als de snelle verbindingswegen tussen natuurgebieden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Vlindernetje

Constant deed dagenlang onderzoek op de dijken. “Gewoon ouderwets met een vlindernetje. Wat je hier in het rivierengebied ziet geldt natuurlijk ook voor de binnenduinrand van mijn geboortegrond.” In zijn natuurgids staat ook dat unieke Nederlandse gebied beschreven. De gids bestaat uit twee rijk geïllustreerde delen. Een deel gaat over de achtergronden van allerlei soorten gebieden met verschillende bodems en de bekleding daarvan. Deel twee bevat routes, in het hele land.

“De dijken zijn de ware levenslijnen door het land. Ja, er is veel versnippering van allerlei gebiedjes, maar die dijken die zijn er al. Die zouden we veel meer kunnen gebruiken als verbinding. Natuurlijk zijn de dijken op de eerste plaats bedoeld als waterkering, maar ze kunnen een nog veel grotere betekenis hebben, bovengronds en ondergronds. In het gebied van hier bij Nijmegen tot aan de Biesbosch wordt al twintig procent meer ecologisch beheerd. En dat mag echt wel meer worden, daar zou je ons land een enorme dienst mee bewijzen.”

Schapen en bloemetjes

Hij mocht er al bij diverse landelijke omroepen over vertellen. Natuurlijk ziet hij ook de problemen in de omslag van landbewerking en teelt. “Maar als je focust op wat wel kan, dan schiet het veel meer op.” Over schapen op dijken: “Ja, die smullen natuurlijk van bloemetjes…Maar met hun poten woelen ze ook de aarde om. En dat levert weer prachtige mogelijkheden voor nestjes. Je moet de dingen in samenhang doen.” Hij wil maar zeggen dat je het allebei nodig hebt, als je je daar maar bewust van bent. “Soms verlies ik wel eens de moed, met alle berichten. Maar toch weet je dat werkelijk iedereen natuur en de betekenis daarvan voor ons ecosysteem heel erg belangrijk vindt.”

Zijn boeken verschijnen bij uitgeverij Crossbill. Die titel verwijst naar de kruisbek, de vogel die een snavel heeft waarmee hij als enige de zaadjes uit de dennenappel kan halen. “Zo mooi is de natuur.” Constant Swinkels moet er maar gauw eens over komen vertellen in zijn geboortestreek. 27 september tijdens de wekelijkse radio-uitzending van Vroeg Vogels wordt de winnaar van de Natuurboekenprijs bekendgemaakt. Je kunt stemmen op Constant door Natuurboekenprijs 2026 in te tikken. Dan kom je op de site van BNNVARA en kun je stemmen op Constant. De boeken zijn overal te verkrijgen of te bestellen.