Castricum opent haar eerste vleermuisverblijf in een woning aan Oude Haarlemmerweg

“Veel mensen weten het niet, maar in huizen wonen vleermuizen”, vertelt ecoloog Bas Slijkerman. “Als je gaat isoleren, vernietig je soms hun leefgebied. Veel vleermuizen zitten in spouwmuren die worden geïsoleerd. Daardoor gaat het slecht met de populatie. Het Rijk heeft daarom subsidie beschikbaar gesteld om iets terug te doen voor het verlies aan verblijfplaatsen.”

Samen met de gemeente Castricum werd gekeken hoe nieuwe verblijfplaatsen het beste gerealiseerd konden worden. Bewoners werden benaderd en reageerden volgens Bas enthousiast. “Mensen willen graag helpen om de vleermuizen te redden.”

Weersafhankelijk verblijf

De plannen zijn getoetst door de omgevingsdienst. “Zoveel mogelijk verblijven in woningen, ten opzichte van nestkasten, bieden de beste omstandigheden voor vleermuizen”, legt Bas uit. “Ze hebben vaak meerdere huisjes en afhankelijk van het weer kiezen ze waar ze verblijven.”

Bij de woning aan de Oude Haarlemmerweg zijn daarom twee verblijven gemaakt: één aan de zonzijde en één aan de schaduwzijde van het huis. Zo kunnen de dieren zelf kiezen welke plek het meest geschikt is.

Vriendelijke oplossing

Voordat een woning geschikt wordt bevonden, wordt eerst gekeken naar de omgeving. “We kijken naar de groenstructuur. Waar halen de vleermuizen hun eten vandaan? Rond Castricum zijn veel weilanden, slootjes en bosjes waar ze insecten kunnen vinden. Dat maakt het een geschikte omgeving.”

Als een woning al geïsoleerd is en daardoor geen ruimte meer biedt voor vleermuizen, kan dat worden hersteld. Bewoners hoeven zich geen zorgen te maken over kou of vochtproblemen. “We halen het isolatiemateriaal eruit, maar plaatsen een andere isolatieplaat terug. Die is iets dunner, maar heeft nog steeds een goede isolatiewaarde. Er blijft dan een kier van ongeveer drie centimeter open waar de vleermuizen gebruik van kunnen maken.”

De gemeente Castricum werkt ondertussen aan een groter plan om in kaart te brengen waar vleermuizen en andere gebouwbewonende dieren voorkomen. Stadsecoloog Martin Jansen vertelt dat dit wordt opgenomen in het zogenoemde soortenmanagementplan (SMP). “In het SMP dat we volgend jaar voor Castricum maken, nemen we deze nieuwe verblijven mee. We willen onderzoeken of ze daadwerkelijk gebruikt worden.” Een belangrijk onderdeel daarvan is de zogenoemde eDNA-test. “Met een soort verfroller wordt over muren gerold. Daaruit kunnen we DNA van vleermuizen halen dat minimaal drie jaar oud kan zijn. Zo kunnen we achterhalen welke dieren in een woning zitten.”

Het doel is om te voorkomen dat bewoners bij iedere verbouwing of verduurzaming opnieuw uitgebreid onderzoek moeten laten doen. “De gemeente gaat voor alle woningen onderzoek doen. Dat helpt om sneller en beter te kunnen isoleren.”

Het onderzoek kost bewoners niets. De gemeente betaalt dit vanuit subsidie van het Rijk om woningisolatie te versnellen.

Vliegroutes

“Vleermuizen vliegen met sonar”, legt Martin uit. “Daarom moeten bepaalde lijnvormige elementen in het landschap, zoals routes langs groen en water, behouden blijven. Als bouwgrond op een belangrijke vleermuisroute ligt, kan daar niet zomaar gebouwd worden. Dat is vastgelegd in het SMP.”

Nieuwe woningen gezocht

In Castricum zelf zijn inmiddels voldoende woningen aangemeld voor het project. In de andere dorpskernen zijn nieuwe aanmeldingen nog welkom. Woningeigenaren die hun huis beschikbaar willen stellen voor een vleermuisverblijf, kunnen contact opnemen met de gemeente.

Hoewel vleermuizen vooral buiten actief zijn en bewoners meestal niets merken van hun aanwezigheid, kan het soms voorkomen dat een vleermuis in huis terechtkomt. “Als dat gebeurt, kun je het beste de gemeente inschakelen”, adviseert Marin. “Zij sturen dan een ecoloog die het dier veilig kan opvangen.”