Wadvogels onder druk: drie nieuwe natuurmaatregelen in Amstelmeer klaar

De noodzaak om wadvogels beter te beschermen is groot. Hoewel de Waddenzee een beschermd Natura 2000-gebied en UNESCO Werelderfgoed is, wordt een ruime meerderheid van de Europese instandhoudingsdoelen voor vogels niet gehaald. De oorzaken vormen een stapeling van bedreigingen: verstoring door onder meer recreatie en visserij, verlies en aantasting van geschikt leefgebied, klimaatverandering en toenemende druk van predatoren. Juist daarom zijn plekken waar vogels ongestoord kunnen broeden, rusten en voedsel vinden hard nodig. Het broedfort, de herstelde broedeilanden en de andere natuurmaatregelen in het Amstelmeer dragen daar concreet aan bij: ze creëren meer veilige ruimte voor wadvogels op een plek die nauw verbonden is met de Waddenzee.

Blikvanger in Amstelmeer

Het meest in het oog springt het nieuwe broedfort. Het ronde fort is omringd door stalen damwanden en water. Die combinatie maakt het voor landroofdieren zeer moeilijk om het broedgebied te bereiken. In het eerdere ontwerp stond al centraal dat soorten als kokmeeuw en visdief hier een veilige broedplek moesten krijgen. Het aantal broedvogels in de Waddenzee gaat al jaren achteruit doordat er te weinig hoogwatervluchtplaatsen zijn en door predatie van de vos. Maatregelen om het leefgebied te versterken zijn dus hard nodig.

Broedfort

Het broedfort is niet alleen bijzonder om te zien. Vooral het ontwerp maakt het uniek. De combinatie van open water, een aaneengesloten wand en een speciaal ingericht broedoppervlak moet roofdieren buiten houden en vogels rust geven tijdens het broedseizoen. Daarnaast zijn de stalen damwanden noodzakelijk om het eiland op zijn plek te houden en niet wegzakt onder het wateroppervlak.

Sofie de Groot (projectleider) van Landschap Noord-Holland: “Als je hier nu staat, zie je pas goed hoe bijzonder dit project is. We hebben letterlijk een fort voor vogels gebouwd. Niet om mensen buiten te houden, maar om vogels de kans te geven hun jongen veilig groot te brengen. Nu de werkzaamheden klaar zijn, is het aan de vogels.”

Landschap Noord-Holland

Het broedfort maakt deel uit van het Programma Wij & Wadvogels, wat is opgezet door Vogelbescherming Nederland. Binnen dit programma werken natuurorganisaties samen aan betere broed-, rust- en voedselgebieden voor vogels in het Waddengebied.

geschikt voor kustvogels

Naast het nieuwe broedfort zijn ook de bestaande broedeilanden in het Amstelmeer hersteld. Deze eilanden waren in de loop der tijd voor een deel weggespoeld. Ze zijn opnieuw opgespoten en ingericht voor broedvogels. Bij hoog water op de aangrenzende Waddenzee zijn het nu ook belangrijke plekken om te overtijen voor grote groepen lepelaars, scholeksters, tureluurs en andere wadvogels.

Met het broedfort en de herstelde eilanden ontstaan verschillende veilige plekken in hetzelfde gebied. Vogels kunnen er broeden, rusten bij hoogwater en in de directe omgeving voedsel zoeken.

Vissenbossen

Het derde project is vanaf de wal minder zichtbaar, maar voor de natuur minstens zo belangrijk. In het Amstelmeer zijn vissenbossen aangelegd: structuren van hout en takken onder water die beschutting en leefruimte bieden aan vissen en ander waterleven.

Tussen het hout kunnen jonge vissen schuilen en kunnen allerlei waterorganismen zich vestigen. Zo ontstaat meer structuur en daarmee meer leefgebied onder water. De aanleg van de vissenbossen is mogelijk gemaakt dankzij donateurs van Landschap Noord-Holland.

Boven en onder water

De drie projecten versterken elkaar. Veilige eilanden geven vogels ruimte om te broeden en te rusten. Een rijker onderwaterleven draagt bij aan een sterker ecosysteem in het Amstelmeer. Nu de werkzaamheden zijn afgerond, kan de natuur het gebied verder in gebruik nemen.