Wat is een gemeenteraad en wat doet deze?

Weet je nog niet wat je gaat stemmen op 18 maart? Of wel, maar wil je zeker weten dat de partij die je kiest de juiste is? Gebruik de stemhulp van het Kieskompas hieronder!

De gemeenteraad: het hoogste bestuursorgaan

De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan in de gemeente. De leden van de gemeenteraad, de raadsleden, nemen alle beslissingen die voor de gemeente van belang zijn. Bijvoorbeeld over onderwijs, nieuwbouw of de hoogte van de belastingen.

Taken van raadsleden

Raadsleden maken deel uit van de gemeenteraad en vertegenwoordigen de belangen van inwoners. Zij bepalen het beleid van de gemeente, controleren het bestuur en nemen besluiten over lokale onderwerpen. Om die rol goed te kunnen vervullen, hebben raadsleden verschillende taken:

• Beleidsbepaling en controle: raadsleden bepalen de belangrijkste punten van het beleid van de gemeente en controleren of het college van burgemeester en wethouders (B&W) het beleid goed uitvoert. Ze maken de gemeentebegroting en controleren het financiële jaarverslag van de gemeente.

• Contact met inwoners: ieder raadslid is een volksvertegenwoordiger. Raadsleden hebben contact met de bevolking om te weten wat er speelt en kunnen zo bij het nemen van besluiten de belangen van de inwoners goed afwegen.

• Praktische zaken: raadsleden behandelen praktische onderwerpen zoals verkeer, milieu, gezondheidszorg, cultuur en sport. Ook maken ze algemene regels, verordeningen, waaraan inwoners zich moeten houden.

De taken van de gemeenteraad staan beschreven in de Gemeentewet.

Rolverdeling: gemeenteraad en college van B&W

Er is een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden tussen de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. De raad stelt beleid vast en controleert, terwijl het college de uitvoering doet. De raad heeft ook het recht om onderzoek te doen naar het bestuur van het college. Deze verdeling is vastgelegd in de Wet dualisering gemeentebestuur.

De Wet dualisering gemeentebestuur (2002) veranderde hoe gemeenten worden bestuurd, met als doel duidelijkere rollen en betere controle.

• Voor 2002:
  De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders liepen door elkaar. Sommige wethouders waren tegelijk raadslid. Daardoor maakten ze beleid én controleerden ze zichzelf.

• Na de wet:
  De taken zijn gescheiden.

  • Gemeenteraad: bepaalt de hoofdlijnen, stelt regels vast en controleert het bestuur.

  • College (burgemeester en wethouders): voert het beleid uit en bestuurt de gemeente.

• Belangrijk gevolg:
  Wethouders mogen geen raadslid meer zijn. De raad staat dus duidelijk los van het bestuur en kan het beter controleren.

Kort samengevat: de wet zorgt voor een duidelijke scheiding tussen besluiten nemen (raad) en uitvoeren (college), zodat het bestuur transparanter en controleerbaarder wordt.

Raadsleden worden gekozen

Raadsleden worden voor vier jaar gekozen door de inwoners van de gemeente. Het aantal raadsleden hangt af van het aantal inwoners:

• Kleine gemeenten: 9 raadsleden

• Grote gemeenten: 45 raadsleden

Gemeenten zijn hiervoor ingedeeld in verschillende inwonersklassen. Met jouw stem bepaal je wie de komende jaren de besluiten neemt over jouw buurt en gemeente.

Zo voorkom je problemen

Het begint bij een goede voorbereiding, een slim tijdstip om te stemmen én een beetje huiswerk doen over de keuzes die je kunt maken. Zo zorg je dat je stem telt én dat je rustig naar het stemlokaal kunt. Dit kun je al doen om eventuele problemen te voorkomen:

• Controleer je documenten op tijd. Kijk of je stempas en identiteitsbewijs nog geldig zijn.

• Ga op tijd stemmen. Zo voorkom je haast of lange wachttijden.

• Lees je in. Bekijk vooraf welke partijen en kandidaten meedoen en wat zij belangrijk vinden.

Kortom: met een paar minuten voorbereiding zorg je ervoor dat je stem telt. Neem je stempas en identiteitsbewijs mee, weet waar je voor stemt en draag bij aan de toekomst van je eigen gemeente. Zo beïnvloed je direct de besluiten die jouw dagelijks leven vormgeven.