ART Made OPEN: Mentale kwetsbaarheid in beeld op het Stadsplein

Linda Sierkstra, beleidsontwikkelaar Sociaal Domein Preventief Jeugdbeleid van de gemeente, vertelt over het bijzondere, landelijke project en de bijzondere aanvulling in Dijk en Waard van drie jonge kunstenaars: Beau van der Schaaf, Sarissa de Groot en Sanne Berendsen. “In Nederland ervaart bijna de helft van de jongvolwassenen van 16 tot en met 27 jaar oud hun mentale gezondheid als niet goed. Jongvolwassenen voelen stress en druk om aan verwachtingen te voldoen. Gevoelens zoals angst, paniek en somberheid komen veel voor. Deze gevoelens kunnen moeilijk zijn om te vertalen naar jezelf en je omgeving. Kunst kan helpen om deze ervaringen zichtbaar en voelbaar te maken, juist wanneer woorden tekortschieten.”

Vier fasen van mentale gezondheid

In de tentoonstelling ART Made OPEN ervaar je hoe veranderingen in je mentale staat invloed hebben op hoe je denkt, voelt en leeft. In deze tentoonstelling voegen stichting Open mind en stichting MADE-Life kunst samen in vier fasen van mentale gezondheid: Overweldigd door mentale verandering, zoeken naar mentale stabiliteit, perspectief op mentale gezondheid en samen mentaal sterk. Mentale gezondheid is geen vaststaand gegeven, maar voortdurend in beweging. De vier containers, met elk een eigen fase, vormen samen een geheel. Deze containers zijn omgevormd tot kunstwerken en installaties, gecreëerd door kunststudenten van ArtEZ Arnhem, Academie Minerva in Groningen en de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden.

Taboes doorbreken

Linda vertelt over het hoe en waarom van de bijzondere expositie: “Met het programma Samen voor Sterke Jeugd zet Gemeente Dijk en Waard zich in voor de weerbaarheid en mentale gezondheid van jongeren. Stichting Open Mind weet met haar tentoonstellingen aandacht te vragen voor dit urgente onderwerp, op een manier die gesprekken op een manier die gesprekken op gang brengt en helpt om taboes te doorbreken. We werken al een aantal jaar samen met deze organisatie. Vorig jaar was bijvoorbeeld de tentoonstelling Open over Depressiviteit te zien bij de Broekerveiling.”

Signalen herkennen

“Sinds 1 januari is de Wet Integrale Suïcidepreventie van krant”, vervolgt Linda. “Als gemeente zetten we in op preventie samen met Alkmaar en BUCH: Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo. Het is goed om preventie veel aandacht te geven, want dat kan er voor zorgen dat de zorg – die erg onder druk staat – ontlast kan worden. Het is goed als mensen mentale klachten vroeg signaleren en soms kan het al enorm helpen als mensen meer sociale contacten krijgen, er juist met hun hun bestaande vrienden over kunnen praten, zodat je bepaalde problemen voor blijft. We merken dat er nog steeds een bepaald stigma op het onderwerp zit, maar door deze tentoonstelling kan je vroege signalen herkennen, het gaat over hulp zoeken en natuurlijk over beter worden.”

In gesprek

Gedurende de drie weken dat de tentoonstelling er staat, zijn er ook vaak vrijwilligers en professionals aanwezig, die met bezoekers en voorbijgangers in gesprek gaan over de tentoonstelling en kunnen doorverwijzen naar lokale hulp als daar behoefte aan is. In Dijk en Waard wordt de expositie aangevuld met drie jonge kunstenaars die samen een expositie in de bibliotheek van Heerhugowaard geven.

Beau, Sanne en Sarissa

Beau Robijn van der Schaaf uit Noord-Scharwoude, Sanne Berendsen en Sarissa de Groot – beiden uit Heerhugowaard - zijn door de voorbereidingen samen sterker geworden. De drie zijn door de gemeente in samenwerking met jongerencentrum Kompleks benaderd en zijn op verschillende manieren betrokken bij het onderwerp. Beau kijkt van buitenaf en wil jongeren met mentale problemen begrijpen. Ze maakte voor de expositie een speciale fotoserie. Voor Sanne is creëren een manier van gevoelens uiten, wat ze doet in olieverfschilderijen, foto’s en Engelstalige poëzie. Sarissa was door de gevolgen van een eetstoornis bijna niet meer onder ons en laat je via analoge en digitale foto’s de harde werkelijkheid zien.

Linda: “Deze tentoonstelling is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met veel partners. Naast deze expositie zijn er meer activiteiten zoals workshops door Cool, basketbaltraining van 3x3 Unites voor mentale weerbaarheid, interactieve kunst van de GGZ, en een rolstoeltraining door het Wheelchair Skills Team.”

ART Made OPEN – 1 tot en met 22 september – te zien op het Stadsplein (13.00 tot 17.00 uur) en in de bibliotheek. Meer info op stichtingopenmind.nl/artmade-open.

CHRIS DEKKER