Wereldberoemde hemelatlas van Hoornse schrijver uit 1660 te zien bij Volkssterrenwacht Orion

De atlas is het werk van Andreas Cellarius, die van 1637 tot 1665 rector was van de Latijnse school in Hoorn. Die school was gevestigd in het Ceciliaklooster. Cellarius verzamelde de sterrenkundige kennis van zijn tijd en werkte ruim dertien jaar aan het boekwerk. Het bevat een voorwoord van meer dan 125 pagina’s en een hoofdtekst van ruim 218 pagina’s, volledig in het Latijn.

Boek

De eerste druk verscheen in 1660 bij drukkerij Johannes Janssonius in Amsterdam. Een jaar later volgde de tweede druk. Het boek bevat 29 grote, met de hand ingekleurde platen waarop de geschiedenis en ontwikkeling van de sterrenkunde wordt uitgebeeld. Het boek is imposant van formaat. Opengeslagen meet het 66 centimeter breed en 52 centimeter hoog. De dikte bedraagt ongeveer 9 centimeter.

Maanden werk per plaat

De vervaardiging van het boek was een arbeidsintensief proces. Voor elke koperen gravureplaat stonden vakkundige graveurs ongeveer drie maanden aan het werk. De tekst moest daarbij in spiegelbeeld worden gegraveerd. Na het drukken werden de afdrukken te drogen gehangen aan een waslijnsysteem. Daarna kleurden speciale handwerkers, zogeheten afzetters of afkleurders, de platen met
waterverf in. Soms werd ook goud verwerkt in de afdruk. De tekstpagina’s werden gezet met loden letters en twee pagina’s tegelijk gedrukt op één vel papier van 66 bij 53 centimeter. Al het papier was in die tijd handgeschept, omdat machinaal papier nog niet bestond.

Modellen van drukkerij

In een vitrinekast bij de tentoonstelling staan ook modellen van drukkerijgereedschap uit die tijd, inclusief een zethaak en een nagebouwde waslijnconstructie, waaraan de afdrukken te drogen werden gehangen.

Informatie

De tentoonstelling opent zondag 13 september. Volkssterrenwacht Orion in Bovenkarspel is die middag open van 13.00 tot 17.00 uur.