Ruim honderd historische schepen komen naar Enkhuizen: ‘Varend erfgoed hoort bij deze stad’

Medeorganisator Frits Veldmeijer kijkt er nu al reikhalzend naar uit. "We willen laten zien hoe belangrijk varend erfgoed is én hoeveel sfeer en uitstraling het aan Enkhuizen geeft." De organisatie is in handen van de Landelijke Vereniging tot Behoud van het Historisch Bedrijfsvaartuig (LVBHB). De vereniging organiseert jaarlijks een groot evenement in een andere havenstad - dit jaar is dat in Enkhuizen.

Twee jaar voorbereiding

Achter het evenement gaat een voorbereiding van ongeveer twee jaar schuil. Enkele tientallen vrijwilligers zetten zich in om alles in goede banen te leiden. Dat is volgens Veldmeijer geen eenvoudige klus. "Er komt veel bij kijken. Je moet ligplaatsen regelen voor ruim honderd schepen, zorgen dat deelname voor de schippers gratis blijft én tegelijk een evenement neerzetten dat financieel haalbaar is.” De samenwerking met verschillende lokale organisaties maakt deze editie volgens hem extra bijzonder. "We werken samen met onder meer Oud Enkhuizen, het Trekzakfestival en de kunstenaars van En Plein Air. Daardoor ontstaat een breed programma waarin cultuur, historie en gezelligheid mooi samenkomen."

Burgemeester

Voor burgemeester Jeltje Hoekstra-Sikkema is het een bijzondere gebeurtenis. "Het is een eer om zoveel historische schepen in Enkhuizen te mogen ontvangen. Ik heb veel affiniteit met alles wat op het water gebeurt," vertelt zij. Volgens haar is het belangrijk dat deze varende monumenten zichtbaar blijven. "Historisch varend erfgoed vertelt het verhaal van Nederland als waterland. Het verdient het om niet alleen behouden te blijven, maar ook daadwerkelijk te blijven varen. Binnenkort mag ik toetreden tot het bestuur van de Zuiderzeegemeenten om dit mede te ondersteunen."

Band met Enkhuizen

Specifieke aandacht gaat uit naar schepen die een historische band met Enkhuizen hebben. Zo komen meerdere schepen die ooit werden gebouwd op de bekende werf Stapel terug naar hun geboorteplaats. "Dat vind ik misschien wel het mooiste van dit weekend", zegt Veldmeijer enthousiast. "Er liggen straks zes of zeven schepen die tussen 1903 en 1936 op de werf van Cees Stapel aan de Paktuinen zijn gebouwd. Voor veel oudere Enkhuizers zal dat een heel bijzonder gezicht zijn." Op het verenigingsschip de Terra Nova is op zaterdagochtend een lezing over Stapel en zijn werf, samen met Oud Enkhuizen.

‘Samen aan de Bierkade’

Ook het voormalige beurtschip Vereniging III, het vroegere koninklijke jacht Piet Hein en de twee historische betonningsschepen van de voormalige Betonningsdienst behoren tot de publiekstrekkers. "Die laatste twee liggen straks voor het eerst in ruim zestig jaar weer samen aan de Bierkade. Dat is echt uniek." Vrijwel ieder schip heeft volgens Veldmeijer bovendien zijn eigen geschiedenis. "Neem de Stânfries X. Dat schip heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog de bemanning van een neergestorte Engelse bommenwerper uit het IJsselmeer gered en hen vervolgens stiekem in Enkhuizen aan land gebracht. Zulke verhalen maken het varend erfgoed levend."

Vrijdag 31 juli

Het programma begint op vrijdagmiddag met de aankomst van de schepen vanuit Amsterdam en Friesland. Hoogtepunt van de eerste dag is de vlootschouw in het Krabbersgat, waarbij ongeveer 25 historische schepen langs het publiek varen. "Dat wordt echt een prachtig gezicht", verwacht Veldmeijer. "Het publiek krijgt een mooie dwarsdoorsnede van alle historische bedrijfsvaartuigen die aanwezig zijn. Ondertussen vertelt een spreekstalmeester meer over de geschiedenis en het belang van het varend erfgoed."

Zaterdag 1 augustus

Op zaterdag zijn verschillende schepen te bezichtigen en verzorgen schippers demonstraties van oude maritieme ambachten. Op het Landje van Top zijn onder meer muziek, palingroken en kinderspelen te vinden. Ook worden stadswandelingen georganiseerd, staan er kramen op de Dijk en draait De Drom drie gratis films over varend erfgoed. Daarnaast vindt tegelijkertijd het En Plein Air-festival plaats, waarbij kunstenaars Enkhuizen in de openlucht vastleggen op doek. De schilderijen zijn aan het einde van de dag te bewonderen aan boord van het verenigingsschip Terra Nova.

Zondag 2 augustus

Zondag zeilen ongeveer twintig historische vrachtschepen een wedstrijd voor de kust van Enkhuizen. Om 13.00 uur kunnen de Enkhuizers de kleine en de grote ‘gasboot’ door de bruggen van de Oosterhaven zien varen, waarna ze afmeren aan de Bierkade. Tegelijkertijd zorgen de muzikanten van het Trekzakfestival voor extra sfeer in en rond de havens. Op maandagochtend vertrekken de schepen weer richting hun thuishaven.

Trots op maritiem verleden

Volgens Veldmeijer is Enkhuizen bij uitstek de plek om aandacht te vragen voor het behoud van historisch varend erfgoed. "Enkhuizen is van oudsher een echte havenstad. De geschiedenis van de stad is onlosmakelijk verbonden met de scheepvaart en dat zie je vandaag de dag nog steeds terug. Het historische centrum en al die oude schepen vormen samen eigenlijk één groot maritiem geheel." Juist daarom vindt hij het belangrijk dat dit erfgoed behouden blijft. "Nederland is letterlijk gevormd door de scheepvaart. Dat verhaal mag niet verloren gaan."

Mooi weekend

Voor Veldmeijer is het evenement geslaagd als zowel de deelnemers als de bezoekers kunnen terugkijken op een bijzonder weekend. "Daar doen we het uiteindelijk voor. Als de schippers én de Enkhuizers genieten van alles wat er met varend erfgoed te beleven is, dan is ons doel bereikt."