Jacqueline Bos schrijft boek in Week tegen Eenzaamheid: opbrengst gaat naar De Luisterlijn

Het idee voor ‘Mag ik naast je zitten?’ ontstond toen Bos werd gevraagd om tijdens de Week tegen Eenzaamheid twee themaochtenden te verzorgen voor ’t Stadsplein en de Buurtkamer. Daarvoor begon ze verhalen en gedichten over eenzaamheid te schrijven. Aanvankelijk was het idee om daar een klein e-boekje van te maken dat bij de themaochtenden zou aansluiten.

Goededoelenboeken

Dat liep uiteindelijk anders. “Roel Koedijker van uitgeverij GigaBoek raakte geïnteresseerd en wilde er via Goededoelenboeken een echt boek van maken”, vertelt Bos. Goededoelenboeken geeft boeken uit die niet alleen een verhaal vertellen, maar ook iets bijdragen aan de samenleving. Aan ieder boek wordt een passend goed doel gekoppeld. “Dat sloot natuurlijk prachtig aan bij deze bundel. Zo groeide mijn kleine e-boekje uit tot ‘Mag ik naast je zitten?’, een volwaardige gedrukte bundel die bovendien De Luisterlijn steunt. Ik ben Roel ontzettend dankbaar voor deze kans en voor het vertrouwen dat hij in mijn werk heeft.”

Niet gebonden

Hoewel de bundel speciaal verschijnt rond de Week tegen Eenzaamheid, benadrukt Bos dat eenzaamheid natuurlijk niet aan één week gebonden is. “Voor veel mensen is het iedere dag werkelijkheid. De Week tegen Eenzaamheid is wel een goed moment om daar extra aandacht voor te vragen. Ik hoop dat het boek gesprekken op gang brengt die ook na 30 september doorgaan.”

‘Mag ik naast je zitten?’

De titel ‘Mag ik naast je zitten?’ is bewust gekozen. Voor Bos zit daar een belangrijke gedachte achter. “Eenzaamheid en alleen zijn, zijn twee verschillende dingen. Iemand kan er bewust voor kiezen om alleen te zijn en daar juist behoefte aan hebben. Dat moet je respecteren. Vandaar ook de vraag: ‘Mag ik naast je zitten?’ Je dringt jezelf niet op, maar laat de keuze bij de ander.” Bos benadrukt dat eenzaamheid in veel gevallen ook niet zichtbaar is. “Iemand kan veel alleen zijn en zich daar heel prettig bij voelen, terwijl iemand met een partner, een gezin, collega’s en een druk sociaal leven zich juist ontzettend eenzaam kan voelen. Eenzaamheid heeft dus niet altijd te maken met fysiek alleen zijn. Je kunt midden tussen de mensen zitten en je toch buitengesloten, onbegrepen of onzichtbaar voelen. Word je werkelijk gezien en gehoord? Is er iemand bij wie je niets hoeft op te houden en gewoon jezelf kunt zijn? Daar gaat het volgens mij om.”

Verschillende soorten

In de bundel komen veel verschillende vormen van eenzaamheid voorbij. Denk hierbij aan:

• Een verhuizing naar een zorginstelling - “Je laat het huis achter waarin je misschien tientallen jaren hebt gewoond, de buurt die je kent, je vertrouwde spullen en soms zelfs een huisdier. Ineens bepalen anderen voor een deel het ritme van je dag en woon je tussen mensen die je niet zelf hebt uitgekozen. Er zijn voortdurend mensen om je heen, maar alles wat vertrouwd was, heb je moeten achterlaten.”

• Eenzaamheid door armoede - “Hierbij moet je denken aan een kind dat niet kan sporten, geen cadeautje kan meenemen naar een verjaardag of niet met vriendjes mee kan naar een uitje omdat daar thuis geen geld voor is. Zo’n kind kan steeds meer buiten de groep komen te staan.”

• Verzorgingsarmoede - “Als je geen geld hebt voor deodorant, shampoo, tandpasta of andere verzorgingsproducten, kun je bang zijn dat je niet fris ruikt of dat je haar er onverzorgd uitziet. Uit schaamte ga je misschien afspraken en andere mensen vermijden. Niet omdat je geen behoefte hebt aan contact, maar omdat je bang bent voor wat anderen van je zullen denken.”

Verder gaat de bundel over het gemis van een partner, een kind of een vertrouwde omgeving, maar ook over eenzaamheid binnen een relatie of gezin. “Eenzaamheid kent ontzettend veel gezichten. Soms is zij zichtbaar, maar meestal niet.”

‘De emoties moeten voor mij echt zijn’

Hoewel de verhalen en gedichten niet allemaal letterlijk uit haar eigen leven komen, is het werk van Bos wel persoonlijk. “Eigenlijk zit er in ieder verhaal en gedicht wel iets van mijzelf. Niet omdat alles letterlijk is gebeurd, maar de emoties moeten voor mij wel echt zijn. Anders kan ik er niet over schrijven.” Vooral de verhalen over mantelzorg, verlies en afscheid kwamen dichtbij. “Ik weet hoe het voelt wanneer je leven steeds meer in het teken komt te staan van de zorg voor iemand van wie je houdt, terwijl je eigen wereld ondertussen kleiner wordt.”

De Luisterlijn

Dat de opbrengst van de bundel naar De Luisterlijn gaat, vindt Bos vanzelfsprekend. “De Luisterlijn doet precies waar ‘Mag ik naast je zitten?’ over gaat: luisteren zonder te oordelen en zonder meteen met oplossingen te komen. Mensen kunnen er anoniem hun verhaal vertellen aan iemand die daar werkelijk de tijd voor neemt. Voor sommige mensen kan praten met een onbekende zelfs gemakkelijker zijn dan praten met familie of vrienden. Je hoeft je niet groot te houden en je hoeft niet bang te zijn dat je iemand belast of dat jouw verhaal later opnieuw ter sprake komt.”

Boek als opening voor gesprek

Bos hoopt dat ‘Mag ik naast je zitten?’ ook een functie dient na de Week tegen Eenzaamheid. “Het zou mooi zijn als het boek in buurthuizen, zorginstellingen, scholen en andere organisaties wordt gebruikt om eenzaamheid bespreekbaar te maken. De verhalen en gedichten kunnen een opening zijn voor een gesprek. Het is soms gemakkelijker om eerst over een personage of een gedicht te praten en van daaruit voorzichtig bij de eigen ervaringen uit te komen.”

Afsluitende boodschap

Voor lezers die zichzelf in een van de verhalen of gedichten herkennen, heeft Bos tot slot een belangrijke boodschap. “Ik gun hen vooral het besef dat ze niet de enigen zijn. Als deze bundel ervoor zorgt dat iemand werkelijk naar een ander kijkt en denkt: ‘Mag ik naast je zitten?’, dan heeft het boek precies gedaan wat ik ermee wilde bereiken.”

Het boek is verkrijgbaar via: www.gigaboekshop.com/product/mag-ik-naast-je-zitten.