De Barones van Haarlem: De vrouw met de gouden babbel is terug

Door Tara van Geldorp

Met verhalen over huurachterstanden, een verloren OV-kaart of een andere ogenschijnlijk dringende noodzaak, weet ze haar ‘slachtoffers’ te overtuigen haar een tientje of twintig euro te geven. Ze ziet er betrouwbaar uit en spreekt met overtuiging, waardoor veel mensen haar niet direct doorhebben. Vraag een willekeurige Haarlemmer naar de barones; velen herkennen haar direct of hebben een anekdote over een ontmoeting met haar.

Aanhouding

Haar naam duikt al jaren op in Haarlem en omliggende steden. In 2017 werd ze zelfs aangehouden voor bedelarij. Bij haar arrestatie had ze 160 euro aan contant geld op zak en betrapte haar op heterdaad. Destijds deed de politie een oproep aan gedupeerden om aangifte te doen.

‘Ik gaf het uit goedheid, maar achteraf voelt het als bedrog’

Ze verdween een tijdje uit het straatbeeld, maar dook het afgelopen jaar wel op in IJmuiden, Heemskerk, Wijk aan Zee, Zandvoort en Overveen. De afgelopen weken kwamen er opnieuw veel meldingen binnen bij de redactie van Nieuwsblad Haarlem: de Barones is terug in Haarlem.

Bedrogen

Hoewel het telkens om kleine bedragen gaat, laat de impact van haar praktijken zich voelen bij de slachtoffers. Veel Haarlemmers die haar een tientje gaven, voelen zich achteraf opgelicht. “Het is niet eens het geld”, vertelt een man die anoniem wil blijven. “Maar ik gaf het uit goedheid, en dan blijkt dat ze iedereen hetzelfde verhaal vertelt. Dat voelt als bedrog.” Een ander slachtoffer voegt toe: “Als ze gewoon had gevraagd om geld zonder een leugen te verzinnen, had ik haar misschien alsnog geholpen.”

Horeca

Niet alleen op straat, maar ook in de Haarlemse horeca is Vrija berucht. Verschillende ondernemers geven aan dat ze ooit met haar te maken hebben gehad. Opvallend is dat zij liever helemaal niet, of enkel anoniem hun verhaal doen. Een hotel in het centrum van Haarlem deed tien jaar geleden al aangifte tegen haar. Ze verbleef een nacht en verdween zonder te betalen.

Opmerkelijke tactiek

Ook had ze een opmerkelijke tactiek in restaurants en lunchrooms: ze sprak af met mannen, bestelde eten en drinken en zorgde dan voor een scène waarin ze deed alsof de man haar beledigde. De aandacht verschoof volledig naar de man in kwestie, waarna hij met de onbetaalde rekening achterbleef. Mede door dit soort streken kreeg ze eerder al een verbod in meerdere horecazaken.

Een oud-medewerker van een hotel aan het Houtplein herinnert zich haar nog goed: “Ze kwam hier regelmatig koffie drinken, maar wilde of kon nooit betalen. Toen ik haar vooraf liet betalen, vond ze dat belachelijk. Uiteindelijk wist ze een vriendelijke meneer zover te krijgen om voor haar te betalen. Toen ik die man waarschuwde, vroeg Vrija meteen een gesprek met mijn manager en probeerde mij zwart te maken.”

Volgens een oud-collega van Vrija heeft de vrouw al minstens tien jaar geen vaste woon- of verblijfplaats. “Ze verbleef in hostels, hotels, B&B’s en pensions in en rond Haarlem. ‘Ik leef van wat ze me geven,’ zei ze eens tegen me.” De oud-collega probeerde haar destijds te helpen en stelde voor om een uitkering aan te vragen, maar Vrija wees dat resoluut af. “Ze wil soeverein blijven en geen gegevens bij de overheid hebben. Vandaar dat ze zo leeft.” Ook van deze oud-collega wist ze het vertrouwen te winnen en later op te lichten voor tientallen euro’s.

Opvallend is dat wanneer iemand haar probeert te ontmaskeren, Vrija zich direct in de slachtofferrol plaatst. “Als ik mensen waarschuwde dat ze niet moesten betalen, riep ze: ‘Och, luister maar niet naar haar, zij is gek.’ Ze weet altijd hoe ze zich eruit moet praten,” aldus de oud-collega.

Terug in de stad

Na een periode waarin ze minder in Haarlem leek te zijn, dook Vrija recent weer op in het centrum. Haar aanwezigheid is niet onopgemerkt gebleven. 

‘Ik leef van wat ze me geven’

Het lijkt er zelfs op dat Vrija wist dat er aan dit artikel werd gewerkt. Eind vorige maand plaatste ze een opmerkelijk bericht op haar Facebook-pagina:

“De mensen die (nog) geen zelfkennis hebben zal ik éénmalig vertellen wat ik precies doe. Mijn missie hier op aarde is om mensen bewustwording door te geven, Inzicht te verschaffen, en troost te bieden. Daar vraag ik een gift voor van 10 à 15 euro. In de vijf jaar dat ik mooie werk doe, hebben al meer dan 50.000 aardige mensen zichzelf naar de staat van compassie gebracht, door MIJ even te helpen. Vanuit vrije wil. Mijn andere missie is om een transformatie teweeg te brengen in het gemeentehuis. Voor de mensen die mij meenden te moeten veroordelen, zónder mij te kennen, of te weten wat ik doe, wil ik het volgende meegeven: kijk eens héél lang in de spiegel. En ruim je TROEP op. Gij zult niet oordelen.”

Reactie van de politie

De politie wil niet ingaan op individuele gevallen, maar geeft algemene uitleg over hoe dit soort situaties juridisch worden bekeken. Een woordvoerder laat weten: “Bedelen is sinds 2020 niet meer strafbaar volgens het Wetboek van Strafrecht. Oplichting is pas strafbaar als iemand doelbewust een identiteit, hoedanigheid, listige kunstgrepen of een samenweefsel van verdichtsels gebruikt om geld te verkrijgen.”

Over aangiftes zegt de politie: “Als iets tegen oplichting aanschurkt, is het belangrijk dat mensen aangifte doen. Alleen zo kunnen we beoordelen of er sprake is van een patroon. Ook bij een melding komen we ter plaatse om de situatie te beoordelen.”

Wat betreft haar praktijken in de horeca, zoals eten zonder te betalen, kunnen ondernemers aangifte doen van ‘flessentrekkerij’. “Dit wordt pas vervolgd als iemand er een gewoonte van maakt om te eten of overnachten zonder te betalen. Na meerdere aangiftes kan hier een zaak van worden gemaakt.”

Mysterie

Met haar recente terugkeer op de straten van Haarlem en haar bizarre Facebook-verklaring lijkt Vrija voorlopig nog niet verdwenen. Voor sommige Haarlemmers blijft ze een mysterie, voor anderen een irritante verschijning, en voor enkelen misschien zelfs een charismatische figuur. Eén ding is zeker: de Barones van Haarlem is nog altijd actief. En zolang Haarlemmers haar een tientje blijven geven, zal dat waarschijnlijk niet snel veranderen.

Gedicht van Paul Lips en Willem Brand

Er was eens een nepbaronesje 

Die leerde ons allen een lesje

Een puike actrice

Niks te verliezen

Van jouw geld speelt zij straks prinsesje