Onterecht vergeten Anna Cramer (1873–1968): eigenzinnige componist
HAARLEM - Het straatje van Anna Cramer is misschien wel een van de lieflijkste straten in Haarlem. Amper dertig woningen, autovrij, met bomen en bloemen voor de deur; het moet hier goed zijn. Het leven van Anna Cramer, de naamgeefster van deze straat, was veel minder rooskleurig.
Door Marianne Overbeeke
Anna werd in 1873 geboren in een gezin met vier kinderen, waarvan er twee jong overleden. Na het overlijden van haar vader verhuisde het gezin regelmatig tussen Amsterdam, Hilversum en Haarlem.
Naar Berlijn
Over haar jeugd en muzikale opleiding is weinig bekend, maar op 22-jarige leeftijd begon Anna aan het Amsterdams Conservatorium met piano en compositie. Binnen twee jaar behaalde ze haar diploma en vertrok in 1897 naar Berlijn, destijds het muzikale centrum van Europa. In Berlijn zette Anna haar studie voort en boekte ze haar eerste succes in 1903 met het lied ‘Wenn die Linde blüht’. Haar werk werd gewaardeerd en uitgevoerd door bekende musici, waaronder bariton Ludwig Wüllner. Tussen 1907 en 1910 verschenen vier liedbundels van haar hand in Duitsland. In 1909 beleefde ze haar grootste publieke optreden: een concerttournee door Nederland, waarbij ze haar eigen liederen begeleidde in onder meer het Concertgebouw in Amsterdam. De pers was lovend over haar talent.
Naar Wenen
Na 1910 woont Anna afwisselend in Berlijn, München en Nederland. In 1925 vestigde ze zich in Wenen, waar ze muzieklessen gaf maar toch had ze ondanks haar succes financiële steun van haar moeder nodig om rond te komen. Toen deze toelage in 1930 wegviel door ziekte van haar moeder, raakte Anna in psychische nood en werd zij opgenomen in een kliniek. Na haar ontslag keert ze terug naar Nederland, waar ze na het overlijden van haar moeder in 1935 in Amsterdam gaat wonen. Jarenlang componeerde Anna niet. Pas in 1948 hervond ze haar inspiratie en werkte ze verder aan haar liederen, en schrijft noten op kleine papiertjes die ze over haar composities plakt. Uit angst dat haar werk gestolen zou worden, borg ze in 1958 al haar composities op in een rieten koffer, en deponeerde deze in een bankkluis.
Koffer met muziek
In 1960 werd Anna Cramer verwaarloosd aangetroffen in haar Amsterdamse woning. Ze werd opgenomen in een verpleegtehuis in Blaricum, waar ze in 1968 overleed, 94 jaar oud. Anna Cramers koffer met muziek kwam na haar dood terecht in het muziekarchief van het Haags Gemeentemuseum. Pas in 1986 werden haar werken herontdekt door violist Willem Noske, die haar een van de grootste vrouwelijke componisten van de twintigste eeuw noemde. Het feit dat Haarlem haar eert met een eigen straat, is een terecht eerbetoon aan een vrouw die die langs hoge toppen en diepe dalen haar talent omzette in muziek.
Meer nieuws uit Haarlem?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie