Terugblik in de tijd: Turfmarkt Haarlem is een straat vol verhalen

Nieuws
Groentemarkt op de Turfmarkt, 1901.
Groentemarkt op de Turfmarkt, 1901. Credits verderop in het artikel.
Eva Sminia eef

HAARLEM - De Turfmarkt in Haarlem kent een lange geschiedenis die teruggaat tot de zeventiende eeuw. De straat dankt haar naam aan de handel in turf, die destijds een belangrijke brandstof was en via het Spaarne de stad binnenkwam. Langs deze kade werd turf verhandeld en opgeslagen, waarna de plek zich ontwikkelde tot een vaste straat. Met panden die al rond 1615 werden gebouwd, is de Turfmarkt al ruim vierhonderd jaar een herkenbaar onderdeel van de Haarlemse binnenstad. We doken in het archief en hebben wat mooie plaatjes verzameld!

Door Eva Sminia

Groentemarkt

Groentemarkt op de Turfmarkt, 1901.
Groentemarkt op de Turfmarkt, 1901. ((Foto: [Groentemarkt op de Turfmarkt, ziende naar het noorden. November 1901.], Door [Anoniem], Noord-Hollands Archief [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [20963]))

Deze afbeelding is al meer dan een eeuw oud. We zien hier een groentemarkt op de Turfmarkt. Allerlei groente uitgestald op karren. Zo anders maar tegelijk zo hetzelfde als de groentemarkten van nu. Wat wel heel anders is, is de klederdracht. Je ziet ook bijna geen vrouwen, zal daar een reden voor geweest zijn?

Waar zijn de auto’s?

De tijd voor de auto, 1905.
De tijd voor de auto, 1905. ((Foto: [Het gewijzigde spoor van de ENET op de Turfmarkt, waardoor de slingerende bocht is verdwenen. Ziende naar het noorden.], Door, [Anoniem] / Noord-Hollands Archief / [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [20224]))

We gaan een stapje vooruit, naar 1905. Een nieuwe route voor de trams. Waar ze eerst een slingerende bocht maakten, gaan ze nu in een rechte lijn vooruit. Wat opvalt is dat je geen auto’s ziet.

Hoewel de auto al in 1885 was uitgevonden door de Duitse uitvinder Karl Benz, verschenen de eerste auto’s in Haarlem pas later.

Turfmarkt in de oorlog

<p>Duitse militairen in Haarlem,1940</p>
Duitse militairen in Haarlem,1940 ((Foto: [Tweede Wereldoorlog. Duitse militairen in Haarlem op weg naar Amsterdam.], Door [Boer, Cees C. de *1918 †1985] / Noord-Hollands Archief / [1478 - foto’s en negatieven van Fotopersbureau De Boer te Haarlem, Collectie van], [3199]))

Duitse militairen rijden in 1940 over de Turfmarkt in Haarlem. Kort na de bezetting wordt de stad zichtbaar onderdeel van het Duitse oorlogsapparaat. Waar normaal handel, verkeer en dagelijks leven de boventoon voeren, domineren nu militaire voertuigen en uniformen het straatbeeld. De foto laat zien hoe ingrijpend de oorlog ook in Haarlem aanwezig was – midden in de stad, op een plek die voor veel Haarlemmers zo vertrouwd was.

H.F.C. poseert op de Turfmarkt

Voetbalclub HFC, 1942.
Voetbalclub HFC, 1942. ((Foto: [Voetbalclub H.F.C. Haarlem, met de mailcoach (gehuurd van Van Tol) vanaf de Turfmarkt.], door [Valks, H.J.M.] / Noord-Hollands Archief / [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [20234]))

Voetbalclub H.F.C. Haarlem poseert in 1942 op de Turfmarkt. De spelers en begeleiders staan trots op en rond een mailcoach, getrokken door paarden. Zelfs in oorlogstijd bleef sport een belangrijke rol spelen in het dagelijks leven. De foto laat zien hoe de Turfmarkt niet alleen een plek van handel en verkeer was, maar ook een vertrekpunt voor saamhorigheid, clubgevoel en ontspanning.

Auto’s domineren

Drukte op de Turfmarkt, 1994
Drukte op de Turfmarkt, 1994 ((Foto: [Verkeersopstopping op de Turfmarkt voor de Langebruggen.], door [Boer, Poppe P. de] / Noord-Hollands Archief / [1478 - foto’s en negatieven van Fotopersbureau De Boer te Haarlem, Collectie van], [3204]))

Waar vroeger paarden, handkarren en voetgangers het straatbeeld bepaalden, domineren hier auto’s en verkeersopstoppingen. De Turfmarkt is uitgegroeid tot een belangrijke verkeersader in de stad. De foto laat zien hoe Haarlem in de loop van de jaren steeds voller en drukker werd, en hoe het straatbeeld meebewoog met de tijd.

De tijd voor de auto, 1905.
Drukte op de Turfmarkt, 1994
Voetbalclub HFC, 1942.
Duitse militairen in Haarlem,1940

Meer nieuws uit Haarlem?

Ontvang de laatste updates per mail —

Volg ons op:

Heb je ook een nieuwtje? —

Deel dit bericht: