Scholing Geldzorgen in Haarlem: ‘Mijn huisarts wist niet eens dat ik in de schuldsanering zat’

Geldstress is vaak onzichtbaar, maar heeft grote invloed op de gezondheid. Daarom heeft de huisarts een belangrijke rol in het signaleren ervan. Tijdens de scholing die eind maart plaatsvond waren meerdere zorgverleners vanuit de ZOED aanwezig. Karen Hosper, adviseur bij het Expertisecentrum voor Gezondheidsverschillen Pharos, nam de aanwezigen mee in de cijfers en de praktijk. Ook Marcella van Vloten, als ervaringsdeskundige werkzaam bij de gemeente Haarlem, was als spreker aanwezig. Haar verhaal maakte direct indruk.

Marcella leefde jarenlang onder de armoedegrens. Ze kampte met geheugenproblemen en paniekaanvallen. Mensen met schulden doen er gemiddeld acht jaar over voordat ze hulp zoeken, vertelde Karen Hosper áls ze die stap al zetten. Ondertussen is er vaak sprake van chronische stress, met grote gevolgen voor de gezondheid. Mensen met de laagste inkomens leven gemiddeld 7,7 jaar korter dan mensen met de hoogste inkomens.

Geldstress herkennen

Hoe herken je geldstress? Die vraag werd voorgelegd aan de aanwezige zorgverleners. Een andere toon aan de telefoon, slecht slapen, veel roken of alcoholgebruik, cognitieve achteruitgang en afspraken vergeten werden genoemd. Toch blijft het lastig om door te vragen, en tijd speelt daarin een belangrijke rol. “Om dit goed te bespreken heb je eigenlijk twintig tot dertig minuten nodig” merkte een huisarts op. “Dat betekent een dubbel consult, en die tijd gaat weer ten koste van andere patiënten.”

Uit onderzoek blijkt dat huisartsen ook inhoudelijke drempels ervaren bij het doorvragen naar geldzorgen bij hun patiënten. Ze noemden bijvoorbeeld: financiële zorgen voelen toch als een privéonderwerp en angst om een probleem bloot te leggen.

Eén simpele vraag kan al genoeg zijn

Toch hoeft het niet ingewikkeld te zijn. Soms is één vraag al voldoende: Maakt u zich zorgen over geld? Of: Redt u het financieel? “Dan is er een ingang en hoeft de patiënt alleen maar ‘nee’ te zeggen” vertelt Karen Hosper. Huisartsen moeten zich realiseren dat patiënten vaak zelf geen verband leggen tussen hun klachten en geldzorgen. Wat levert dat op? Het signaleren en bespreekbaar maken van geldproblemen kost wat meer tijd en moeite, maar levert op de langere termijn veel op. Minder stress betekent dat patiënten beter met hun klachten kunnen omgaan. Dat leidt op langere termijn tot: minder consulten, minder verwijzingen naar de GGZ en meer eigen regie bij patiënten

Drempels voor patiënten

Ook patiënten ervaren obstakels. Zo mijden sommigen een bezoek aan de huisarts uit angst voor kosten, bijvoorbeeld voor medicatie of een verwijzing. Voor inwoners uit Schalkwijk kunnen zelfs reiskosten naar bijvoorbeeld het Spaarne Ziekenhuis in Hoofddorp een belemmering zijn.

Het expliciet benoemen van die drempels kan helpen. Bijvoorbeeld: “Ik overval u misschien een beetje, maar ik vraag dit omdat stress door geldzorgen veel invloed kan hebben op uw gezondheid.”

De brug naar het sociaal domein

Tijdens de scholing werd ook stilgestaan bij de rol van Buurts, een organisatie die de schakel vormt tussen zorg en sociaal domein. Buurts voert namens de gemeente de opdracht ‘Gewoon in de Wijk’ uit, waarbij ze dichtbij en laagdrempelig ondersteuning bieden aan de inwoners van Haarlem.

Zo kan de Formulierenbrigade van Buurts ondersteunen bij administratie, en maken regelingen zoals de HaarlemPas zwemles of sport voor kinderen van ouders met een smalle beurs mogelijk.

Samenwerking in de wijk

Momenteel wordt er gewerkt aan de mogelijkheid van verwijzing toegang naar het sociaal domein (Buurts) via ZorgDomein, inclusief een terugkoppeling naar de huisarts.

De boodschap van de avond was helder: geldzorgen zijn niet altijd zichtbaar, maar hebben vaak grote impact. Door het gesprek aan te gaan, hoe lastig ook, kan de huisarts een belangrijke eerste stap zetten.

Lees ook

Haarlem financieel gezond: miljoenen in kas voor nieuwe plannen