Onterecht vergeten: Roosje Vos naaister en vakbondsvrouw 1860 – 1932
HAARLEM - Vlakbij het winkelcentrum in Schalkwijk ligt het Roosje Vospad, een lieflijke naam voor een Amsterdamse met lef en moed. Roosje groeit op in armoede in Amsterdam. Als kind verblijft ze lange tijd in een meisjesweeshuis. Wanneer ze op haar 23ste het weeshuis verlaat, gaat ze werken als thuisnaaister. Dat betekent lange dagen maken, weinig verdienen en altijd onzeker zijn of er werk is.
Door Marianne Overbeeke
In 1897 bezoekt Roosje een bijeenkomst van de Vrije Vrouwenbeweging van feministe Wilhelmina Drucker, bedoeld voor vrouwen die hun geld verdienen met naaiwerk. Daar ontstaat het idee om een vakvereniging op te richten. Roosje meldt zich aan voor het bestuur.
Dan gebeurt iets onverwachts. De voorzitster durft niet te spreken voor de zaal met 300 naaisters. Roosje staat op en neemt het woord. Ze spreekt fel en recht uit het hart: Moeten vrouwen die niet trouwen de hongerdood sterven? Ze vertelt hoe vrouwen nauwelijks kunnen rondkomen en afhankelijk worden gehouden. Haar woorden maken indruk. Nog diezelfde dag wordt ze gekozen tot voorzitster van de Naaistersbond Allen Eén.
De gruweltafel
In 1898 laat Roosje opnieuw zien hoe creatief en strijdbaar ze is. Op de Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid richt ze de zogeheten ‘gruweltafel’ in. Daar toont ze kledingstukken die voor schandalig lage lonen zijn gemaakt, met kaartjes waarop precies staat hoeveel tijd en geld erin zit. Bezoekers worden geconfronteerd met de harde werkelijkheid achter mooie kleding. De actie krijgt veel aandacht en leidt er zelfs toe dat de gemeente Amsterdam onderzoek laat doen naar misstanden in de kledingindustrie.
Politiek actief in Groningen
In 1903 trouwt ze met onderwijzer Melle Gerbens Stel en verhuist ze naar een dorpje in Groningen, omdat in deze omgeving de naai- en confectie-industrie snel groeit. Als werkgevers de lonen willen verlagen, helpt zij een staking te organiseren. De inzet is een loonsverhoging van tien procent. Het resultaat: 7,5 procent. Geen volledige overwinning, maar wel een belangrijke stap vooruit
Roosje verbindt haar strijd voor de lonen van vrouwen aan de algemene strijd voor meer vrouwenrechten. Binnen de SDAP, een van de voorlopers van PRO, pleit ze voor een achturige werkdag en voor vrouwenkiesrecht. Later sluit ze zich aan bij de communistische partij. In 1919 wordt ze gekozen tot lid van de Provinciale Staten van Groningen, een functie die ze tot 1927 vervult. Roosje overlijdt in 1932, van naaister groeide zij uit tot een krachtige stem, een bewijs dat verandering begint bij iemand die opstaat tegen onrecht.
Meer nieuws uit Haarlem?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie