‘Ik zag de Formule 1 op het scherpst van de snede’

Door Bert Westendorp

Ik moest erom lachen. Natuurlijk heb ik in de loop der jaren veel crashes gefotografeerd, maar zo had ik mezelf nooit bekeken. Toch zette die opmerking me aan het denken. Van 1974 tot en met 1985 stond ik als fotograaf langs de baan tijdens de Formule 1 races van Nederland. Ik maakte niet alleen spectaculaire crashes mee, maar ook de snelheid, spanning en unieke sfeer van een tijd waarin de Formule 1 heel anders was dan nu.

Kodak cameraatje

Mijn belangstelling begon al in de jaren zestig. Met het Kodak-cameraatje van mijn moeder fotografeerde ik de races op Zandvoort. Het geluid van de racewagens, dat deed denken aan een raketlancering, maakte diepe indruk. Nog indrukwekkender vond ik de fotografen langs de baan. Daar wilde ik later ook staan.

Die kans kwam in 1974, toen ik bij een uitgeverij ging werken. Een persaccreditatie voor de Formule 1 was destijds al lastig te krijgen, maar dankzij het blad waarvoor ik fotografeerde lukte het. Na mijn opleiding aan de Fotovakschool vormde de techniek geen probleem. Wel stapte ik al snel over op een professionele Canon F1 met motordrive, omdat je daarmee veel sneller een serie foto’s kon maken dan met een snelle duim om de film te transporteren.

Levensgevaarlijk

Autosport was in die jaren levensgevaarlijk. Coureurs stapten vrijwel ieder raceweekend de auto in met het besef dat het verkeerd kon aflopen. Ook Zandvoort kende tragische momenten. Piers Courage verongelukte er in 1970 en Roger Williamson kwam in 1973 om het leven. Tweevoudig wereldkampioen Graham Hill verwoordde het treffend: "In de Formule 1 rijd je nooit alleen, de dood rijdt altijd mee." Regelmatig fotografeerde je een coureur op Zandvoort, om later dat seizoen te horen dat hij elders was verongelukt.

Rand Tarzanbocht

Ook voor fotografen golden andere normen dan nu. We zaten vaak letterlijk op de rand van de Tarzanbocht, in de veronderstelling dat een auto bij een crash wel naar de buitenkant zou schieten. Achteraf is het nauwelijks te bevatten dat daar nooit een fotograaf gewond raakte.

Buiten de baan was alles toegankelijker. Tegenwoordig moet een interview met een Formule 1-coureur ruim van tevoren worden aangevraagd en verloopt alles volgens strakke protocollen. In mijn tijd liep je de pits of het rennerskwartier binnen en maakte je zonder problemen een praatje met coureurs, monteurs of teammanagers.

Breder

Nog steeds fotografeer ik regelmatig op Circuit Zandvoort, maar een Formule 1-accreditatie is tegenwoordig voor freelance fotografen vrijwel onhaalbaar. Mijn werkterrein is in de loop der jaren bovendien veel breder geworden: naast autosport fotografeer en versla ik ook lokaal regionaal nieuws en de politiek. Onder meer voor de Rodi weekbladen. Sommige fotografen uit de ‘gouden’ Formule 1-jaren zeggen dat vroeger alles beter was. Waarschijnlijk zegt de huidige generatie over veertig jaar precies hetzelfde.