Uzzel: onvergetelijke verhalen achter ontbrekende stukjes

Door: Sanne de Weger

Missen er een, twee of drie stukjes? Geen probleem, dan is de puzzel nog steeds heel mooi. Margriet Knook uit Middenmeer heeft een missie: aandacht vragen voor het werk bij de dagbesteding. Ze kwam met haar stichting ‘ZOdIEZiJN’, een landelijke onafhankelijke stichting die design en commercie koppelt aan dagbesteding voor mensen met een (verstandelijke) beperking, op heel veel dagbestedingen. Het viel haar op dat er veel werd gepuzzeld. Zomaar, om de tijd te doden. Ze vond het zonde dat puzzelen alleen een tijdverdrijf was. Ze miste de uitdaging en de trots van iets afronden – en zo ontstond het idee om puzzels een tweede leven en een verhaal te geven. 

“Toen ik in Schagen bij een dagbesteding langsging zag ik twee mannen die zaten te puzzelen. Ik vroeg naar hun mening over deze activiteit en zij vertelden vol trots dat ze puzzels aan het controleren waren. Ik had meteen het gevoel: dit is het”, vertelt Margriet. Ze rolde haar idee uit, had contact met de directeur van een kringloopwinkel in Leeuwarden - zij kon haar aan puzzels helpen - en ze ging op zoek naar puzzelwerkers: de mensen die de belangrijke taak kregen om de puzzels te controleren. “Inmiddels wordt er op vijftien plekken in heel Nederland gewerkt aan Uzzel. En komen tweedehands puzzels op allerlei manieren bij mij in Middenmeer”, vertelt Margriet. 

De puzzelwerkers bij de dagbestedingen zijn heel divers. Dit kunnen mensen met een (verstandelijke) beperking zijn, mensen die ondersteuning nodig hebben bij hun mentale gezondheid, ouderen of mensen met niet-aangeboren hersenletsel. 

‘Ook heel sociaal’

Op Texel is een inzamelpunt waar veel puzzels naartoe gebracht worden. Maar ook brengen mensen puzzels persoonlijk bij haar huisadres langs of ze sturen ze op. Margriet zorgt er vervolgens voor dat de puzzels op de dagbestedingen worden afgeleverd. “En dan is het aan de puzzelwerkers om de puzzel te gaan leggen. Het zijn altijd puzzels van 500 of 1000 stukjes. Best een kluif maar soms werken ze er met een heel groepje aan en is het ook meteen weer heel sociaal!”

De gelegde puzzel gaat op de foto en de puzzelwerker vult een rapport in over de compleetheid. Dan komt de puzzel terug bij Margriet en wordt de puzzel opnieuw verpakt, als Uzzel. Elke Uzzel komt met een uniek nummer op de Uzzel-site. Hier kan het duurzame product worden gekocht. Margriet: “Het kan bijvoorbeeld een mooi relatiegeschenk zijn. Maar er zijn ook genoeg particulieren die een Uzzel kopen, omdat ze het project en het verhaal erachter zo waarderen.”

Bijzonder en uniek

Bij Uzzel draait het niet om perfectie, maar om de waarde en het verhaal. Ook een puzzel die niet helemaal compleet is, blijft bijzonder en uniek. Hetzelfde geldt voor de puzzelwerkers die de puzzels controleren: mensen met een (verstandelijke) beperking die met zorg en enthousiasme bijdragen aan iets moois. Zoals oprichter Margriet het zegt: “Het gaat er niet om wat ontbreekt, maar om wat iemand wél kan toevoegen. Dat maakt elke puzzel, en elke puzzelwerker, waardevol op zijn eigen manier.”

Wekelijks doet Margriet een dagbesteding in Nederland aan. Ze ziet met eigen ogen hoe belangrijk het is dat de mensen hier een werkritme hebben. “Het gevoel hebben dat je onderdeel bent van de werkplaats is super betekenisvol. Er is een dagritme en een dagindeling. Je wordt op een andere manier gestimuleerd dan als je thuis zou zitten. Dat is goed voor je hele welzijn, daar ben ik van overtuigd!”