Wijkagent Bas Dirkmaat begon als agent met ‘Brinta-bekkie’ en zit nu 25 jaar bij de politie

De aanleiding voor het jubileum is een bericht op Instagram. ‘En dan ben je 25 politiejaren verder. Hard gegaan. Veel gezien en meegemaakt’, schrijft Bas. Hij haalt daarbij die opmerking uit zijn begintijd aan over zijn ‘Brinta-bekkie’. De man die hem destijds op zijn jeugdige uiterlijk wees, had waarschijnlijk niet kunnen vermoeden dat de jonge agent een kwart eeuw later nog altijd in het vak zou zitten.

Bas was 21 toen hij aan zijn politiecarrière begon. Hij kwam uit een beschermd dorpje waar weinig gebeurde en moest ineens zijn weg vinden in een wereld die hij vooral van horen zeggen kende. “Je weet bij het solliciteren globaal wat je te wachten staat, maar je moet het wel eerst allemaal meemaken. Je eerste aanrijding, je eerste overleden persoon. Dat zijn dingen die je niet uit een boekje leert.”

‘Mijn droom was altijd de politie’

Zijn droom was altijd om bij de politie te werken. Alleen was zijn vooropleiding aanvankelijk niet voldoende. Hij ging door met school tot hij het juiste niveau had bereikt. Bij zijn eerste sollicitatie gooide de zenuwen roet in het eten: de Nederlandse taaltest ging mis. Een halfjaar mocht hij niet opnieuw solliciteren. Opgeven was geen optie. Een halfjaar later slaagde hij alsnog en kon hij aan de politieopleiding beginnen. Na zijn opleiding kon hij kiezen uit Schagen, Den Helder of Wieringerwerf. Het werd de polder. “Ik dacht eerst: wat moet ik daar nou? Maar na een halfjaar had ik aan gekkigheid en aanrijdingen al meer meegemaakt dan mijn collega in Alkmaar!”

Ook de eerste reanimatie staat hem nog helder voor de geest. Een man van 93 lag klem tussen zijn bed en de muur. Bas trok hem aan zijn enkels de hal in om de AED te kunnen aansluiten. Bij het aanbrengen van de eerste plakker kreeg hij een schok. Hij schrok zich wild: de man bleek een pacemaker te hebben die stroomstoten afgaf. Het zijn ervaringen die je niet zomaar vergeet. Net als aanrijdingen met dodelijk letsel en incidenten waarbij kinderen betrokken zijn. In de loop der jaren leerde Bas ermee omgaan. Hij volgde opleidingen voor onder meer de Mobiele Eenheid (ME)-(motor en vaarsurveillance), het Bike Team en het interventieteam. Ook draaide hij noodhulpdiensten. Toch ligt zijn hart bij het wijkwerk.

Een wijk waar mensen naar elkaar omkijken

Als wijkagent is Bas verantwoordelijk voor Niedorp. Daarnaast draait hij diensten in de noodhulp in onder meer Hollands Kroon en Heerhugowaard. De afwisseling past hem. Maar juist de verbondenheid in zijn eigen wijk maakt het werk bijzonder. “Het mooie aan Niedorp is de saamhorigheid en de samenwerking. Denk aan de Floralia, Bloemencorso, Nachtmarkt en het verenigingsleven. Mensen hebben hier echt wat voor elkaar over.” Die verbondenheid werkt ook andersom. Bas wil voor inwoners benaderbaar zijn. Mensen spreken hem aan in het winkelcentrum, bij de voetbal of gewoon op straat. Het hoort bij zijn werk, vindt hij. En wie hem niet persoonlijk tegenkomt, kan hem ook volgen via zijn Instagram-account wijkagent_niedorp.

Van jonge boef naar bezorgde ouder

Misschien wel het mooiste bewijs van 25 jaar politiewerk is voor Bas de tijd die verstrijkt. Jongeren die hij vroeger bekeurde omdat ze zonder rijbewijs, zonder helm of met alcohol op een scooter reden, komt hij nu tegen met hun eigen kinderen. Soms zijn die kinderen inmiddels zelf de boefjes die hij moet aanspreken. Dat levert bijzondere gesprekken op. Ouders herinneren zich hoe Bas hen vroeger van hun scooter plukte, maar vertellen hem ook dat ze destijds goed zijn geholpen. Sommigen hebben inmiddels een baan en een gezin. De jongere die ooit op het verkeerde pad dreigde te raken, heeft zijn leven op orde gekregen. “Dat vind ik heel dankbaar werk. Als je samen met school en hulpverlening een kind weer op het rechte pad krijgt, geeft dat ontzettend veel voldoening.” Ook bij mensen met ernstige psychische problemen probeert hij naar oplossingen te zoeken die niet direct voor de hand liggen. Soms lukt het om iemand op een andere manier te helpen, zonder dat de situatie verder escaleert. Zijn uitgangspunt is eenvoudig: iemand verdient een kans. Ook wanneer het eerder misging.

Batman in de kast en xtc van oma

Natuurlijk bestaat het politiewerk niet alleen uit zware gesprekken en aangrijpende incidenten. Er zijn ook verhalen die bijna niet te verzinnen zijn. Zo trof Bas ooit iemand aan die in een Batman-pak vastzat in een kast. “Ja, je hoort het weleens, maar ik heb het ook echt meegemaakt. Rare spelletjes die uit de hand lopen.”

En dan was er nog de oma die tijdens de coronaperiode onbedoeld een opmerkelijk cadeau bij haar volwassen zoon afleverde. Ze had een pakketje met een kinderpuzzel van Cars voor de deur zien staan en wist niet van wie het was. Na navraag bij buren en familie besloot ze de puzzel naar haar zoon te brengen. Omdat ze vanwege de coronaregels afstand hield, gaf ze het cadeau door het raam aan. Haar zoon opende de doos en vond geen puzzel, maar een zak met 278 xtc-pillen. “Ma, wat heb je me nou gegeven?!”, was zijn reactie. Bas deelde het verhaal op Instagram. De volgende ochtend hing de landelijke pers aan de telefoon, waaronder Radio 538 en SLAM!FM. Oma had onbedoeld voor een landelijk nieuwsverhaal gezorgd. Het zijn de momenten waarop hij kan lachen. Zoals ook die keer dat een meldster hem erop wees dat zijn politiebroek van het kruis tot aan zijn achterwerk was opengescheurd. Vroeger droegen agenten pantalons. Bij hem was de naad volledig losgesprongen. “Als dat nu gebeurt, lach je jezelf rot. Maar als jonge agent is dat natuurlijk heel gênant.” De opmerking over zijn Brinta-bekkie bleek achteraf dus niet de enige keer dat zijn broek ter sprake kwam.

De druk van buiten

Achter de humor schuilt een beroep waarin de druk hoog kan zijn. Agenten worden gefilmd, beoordeeld en bekritiseerd. Soms is het werk nog niet eens afgerond of klinkt er al commentaar van omstanders. “Ook al red je iemands leven, er zijn altijd mensen die zeggen dat het sneller of beter had gekund.”

Bas heeft geleerd zich daar minder door te laten leiden. Rustig blijven, in gesprek blijven en je niet laten opjutten: dat is volgens hem essentieel. Ook wanneer een situatie leidt tot beschuldigingen of aangiften, moet je leren om professioneel te blijven handelen. Wat hem nog altijd raakt, is digitale fraude. Vooral wanneer ouderen hun spaargeld of sieraden kwijtraken aan oplichters. De schaamte die daar soms bij komt kijken, maakt het extra schrijnend. “Als zo’n meneer dan zegt: ‘Vertel het alstublieft niet tegen mijn kinderen’, dan breekt mijn hart.” Daarom blijft hij zich inzetten voor voorlichting. De mogelijkheden waarmee criminelen mensen misleiden veranderen voortdurend. Bas wil voorkomen dat anderen hetzelfde overkomt.

Geen kantoor, maar de straat

Wie denkt dat 25 jaar politiewerk vanzelfsprekend leidt tot een leidinggevende functie, heeft Bas verkeerd ingeschat. Hij is ook examinator voor de ME, geeft gastlessen en helpt jonge collega’s hun weg te vinden binnen de politie. Dat laatste wil hij de komende jaren nadrukkelijk blijven doen.

Hij ziet dat nieuwe agenten soms anders naar hun loopbaan kijken dan vroeger. Waar hij zelf met volle overtuiging voor de politie koos, beschouwen sommigen het vak ook als een mogelijke opstap naar iets anders. “Ik zeg altijd gekscherend dat ik door God ben gestuurd om bij de politie te werken. Voor mij is het echt een roeping, een droom.”

Een leidinggevende functie zou een logische vervolgstap kunnen zijn. Maar dan moet hij vaker achter een bureau zitten en minder op straat zijn. En juist daar ligt zijn hart. “De uitdaging in mijn wijkwerk en nevenfuncties is nog steeds ontzettend groot. Daar haal ik al mijn voldoening uit.”

De maatschappij verandert, de problemen veranderen mee en er blijft genoeg te doen. Van digitale oplichting tot een aangereden wasbeer bij Hoenderdaell: Bas weet inmiddels dat je als agent op vrijwel alles voorbereid moet zijn, behalve misschien op wat er die dag precies gaat gebeuren. Een kwart eeuw geleden moest hij zich nog bewijzen tegenover iemand die vond dat hij met zijn jonge gezicht weinig te zoeken had bij een burenruzie. Inmiddels kent hij de mensen, de wegen en het netwerk dat nodig is om hulp te bieden wanneer het erop aankomt.

En die volgende 25 jaar? Daar denkt hij voorlopig niet over als een afscheid van de straat. “Het is nooit saai!”