Werk van overleden Tineke Pilkes hangt naast dat van dochter Alet in gemeentehuis Koggenland: ‘De cirkel is rond’

Door Martijn van der Staaij

Met de handen op haar rug loopt Alet de Boer (51) rustig door de expositieruimte. Het licht valt door de grote ramen op de schilderijen. “Het werk van mijn moeder is te typeren als fris, vrolijk en divers,” vertelt Alet. Aan de muren hangen vooral bloemen en landschappen. De één is abstract, de ander heel gedetailleerd, van fantasieën tot landschappen die je in Westfriesland tegenkomt.

“Ze vond het heerlijk om uren op een klapstoeltje ergens in de berm te zitten en te schilderen wat ze zag. Maar even leuk vond ze het om thuis achter de ezel te staan en laag na laag aan te brengen op het doek, en als het haar niet aanstond, ging ze er gewoon met nog een laag overheen, of hakte ze er een stuk vanaf,” lacht Alet, “ze was heel rigoureus.”

‘Er ingegoten’

Al van jongs af aan was Tineke Pilkes bezig met kunst. “Het is er bij haar echt ingegoten.” Na de middelbare school deed ze de nijverheidsschool met mode. “Ze vond het daar superleuk om modepoppetjes uit te tekenen, qua patronen voor kleding.”

Het liefst was ze naar de kunstacademie gegaan, maar haar ouders stonden dat niet toe. Het bleef een lange wens. Uiteindelijk ging ze jaren later, toen Alet klein was, alsnog naar de Rietveld Academie. “Daar leerde ze allerlei soorten kunst: schilderen met olieverf, aquarel, etsen, wandkleden en houtsneden. Dat vond ze hartstikke leuk.”

Door de jaren heen maakte Tineke niet alleen kunst voor zichzelf, maar deed ze ook van alles met haar talent. “Ze is peuterspeelzaalleidster geweest bij het Hummeltje, daarvan kende ze op het dorp heel veel mensen. Ze was altijd heerlijk in die rol met de kleine kindjes, en vond het altijd leuk om met ze te knutselen en te tekenen. Jarenlang gaf ze ook cursussen bij haar thuis aan mensen die wilden leren schilderen. Ze heeft ook nog lesgegeven bij de Blauwe Schuit en op diverse middelbare scholen. Ze heeft echt heel veel gedaan, maar het stond allemaal in het teken van de kunst: dat was echt waar ze voor leefde en waar ze gelukkig van werd.”

Alet kiest voor collages

Ook Alet kreeg kunst met de paplepel ingegoten. “Mijn moeder was altijd al met kunst bezig en zei dan tegen ons: ‘ga lekker tekenen joh!’ En dat deden we dan ook.”

Op haar achttiende koos Alet voor de kunstacademie. Jaren later volgde ze een Blauwe Schuit-cursus gemengde techniek. Daar ontdekte ze dat collages maken haar het beste ligt en dat ze dat het leukste vindt.

Als moeder en dochter bij elkaar kwamen, spraken ze over elkaars werk. “Mijn moeder vroeg altijd: ‘Alet, wat vind je ervan?’ Soms vond ik het heel mooi, en soms gaf ik haar tips,” lacht Alet.

Alet maakt zelf collages en diorama’s. “Ik pak vaak een lijstje, ga er echt even voor zitten, pak alles wat ik verzameld heb erbij, en vanuit daar groeit het. Dan denk ik: oja, een soort hekje, dat is leuk. Op een gegeven moment staat het.”

Sinds een aantal jaar maakt Alet weer kunst, nadat het een tijd stil had gelegen. “Daar was mijn moeder zo trots op,” vertelt Alet, “dat ze tegen me zei: ‘als ik 80 ben, gaan we samen exposeren.’ Helaas kwam het niet zover.”

Na het overlijden van haar moeder kwam er iemand van de gemeente naar Alet toe die de wens van de expositie wilde laten uitkomen. “Diegene zei meteen: ‘we gaan dit regelen, je moet eventjes nieuw werk maken.’ Dat kwam in een drukke periode best wel op me af: het huis opruimen en dan zoveel kunstwerken tegenkomen. Samen met mijn broer heb ik uiteindelijk de expositie samengesteld, met een kleine greep uit al het werk. Dat was soms best emotioneel.”

‘Cirkel rond’

“De opening was heel bijzonder voor Alet. “Er kwamen heel veel mensen, jong en oud. Een paar dagen later kwamen er zelfs drie kleuterklassen kijken. Mijn moeder was peuterspeelzaalleidster op het dorp, dat had ze geweldig gevonden. Voor mij is de cirkel nu echt rond.” Er is al veel werk verkocht. Ze hoopt dat er nog meer van de hand gaat, want anders moet het terug in de opslag.

“Mensen moeten met een glimlach op hun gezicht naar buiten lopen als ze bij de expositie zijn geweest, en dat ze misschien denken: Tineke, die ken ik nog, en een herinnering ophalen.”

De expositie van Tineke Pilkes en Alet de Boer is tot en met eind november te zien in het gemeentehuis van Koggenland.