Landsmeerder ontvoert en doodt AH-topman Gerrit Jan Heijn

Door Marcel van Stigt 

Het zal een tafereel zijn geweest dat je eerder in een politieserie verwacht dan live in een rustige woonwijk. Het was 6 april 1988 en in een woning aan de Dr. Martin Luther Kingstraat viel een team agenten letterlijk met de deur in huis. De bewoner – Ferdi Elsas, vooral bekend als Ferdi E. – werd aangehouden als ontvoerder van Gerrit Jan Heijn.

Ingenieur Ferdi Elsas was aanvankelijk directeur in dienst van Stichting Banenplan Nijmegen. Met een riant salaris als beloning was hij ingehuurd om in een tijd van hoge werkloosheid banen te creëren. Tot zover niets aan de hand. Totdat vier bestuursleden van de stichting zich terugtrokken en een nieuwe stichting oprichtten, zonder Elsas. Hij kwam zomaar op straat te staan. Het maakte hem woedend en hij besloot wraak op het viertal te nemen. En daar had hij geld voor nodig. Maar waar moest hij dat vandaan halen? Een rijke Nederlander ontvoeren, bedacht hij, en losgeld vragen. 

Alpinopet, bril en plaksnor

Als slachtoffer koos hij Gerrit Jan Heijn. Hij wist toevallig dat de AH-topman in Bloemendaal woonde. Elsas bereidde zijn actie zorgvuldig voor en op 9 september 1987 was het moment daar. Toen Gerrit Jan Heijn voor zijn huis in zijn auto stapte om naar de tandarts te rijden, stapte naast hem een man met alpinopet, bril en plaksnor in die een geweer met afgezaagde loop op hem richtte. Heijn werd gesommeerd naar een klaarstaande gestolen Fiat Uno te rijden en daarmee reed het tweetal naar de Veluwe. ‘s Avonds reden ze naar de bossen van Doorwerth. Daar heeft Elsas zijn slachtoffer doodgeschoten en in een vooraf gedolven graf gerold; hij had al bedacht dat het niet te doen zou zijn hem de hele dag of misschien wel langer te bewaken.  

Afgesneden pink

Via brieven aan de familie van Gerrit Jan Heijn meldde Ferdi Elsas zich als ontvoerder en eiste losgeld: 7,7 miljoen gulden in geld en edelstenen. Er volgden meer brieven en de familie reageerde via gecodeerde advertenties in een krant. Om zijn eis kracht bij te zetten stuurde Elsas de familie cassetteopnamen met daarop de stem van Heijn en zelfs een filmkokertje met daarin zijn afgesneden pink; niemand wist toen nog dat hij op dat moment al was doodgeschoten. 

De overdracht van het losgeld verliep niet meteen goed, maar uiteindelijk kreeg Elsas wat hij wilde. De politie had intussen een grootscheepse klopjacht op touw gezet. Alle seinen gingen op rood toen bleek dat in een slijterij in Amsterdam-Noord een fles drank met gemerkte biljetten was betaald. Het spoor leidde naar Ferdi Elsas, die in Landsmeer bleek te wonen. Daar is hij aangehouden. Bij zijn tweede verhoor heeft hij de ontvoering en moord bekend.  

Iconische foto

Zijn daad kwam hem in december 1988 op een gevangenisstraf van twintig jaar en TBS te staan. Er volgde ook nog een reconstructie bij het graf in Doorwerth; Ferdi Elsas werd daar gefotografeerd op het moment dat hij doodgemoedereerd een shaggie draaide, alsof hij op een bus stond te wachten. Een iconische foto.  

In augustus 2001 kwam Elsas vrij na een afgeronde TBS-behandeling en strafvermindering wegens goed gedrag. Hij verhuisde met zijn vrouw naar Vorden, veranderde zijn voornaam in Paul en op 3 augustus 2009 kwam hij daar bij een verkeersongeluk om het leven.