Geschiedenis schrijven met boek over Kadoelen en Oostzanerwerf; tentoonstelling in Buurtkamer Z369

Joop Giesendanner van de Stichting Oudheidkamer Oostzaan heeft teksten in een documentaire van Rob Burger uitgeschreven. Dit was zijn cadeau aan de schrijvers van het boek over de geschiedenis van Kadoelen en Oostzanerwerf. Jeannet van der Stelt van het HCAN nam, zeer verrast, het document in ontvangst.

Krachten gebundeld

Vijf erfgoedinstellingen hebben hun krachten gebundeld om tot een boek over Kadoelen en Oostzanerwerf te komen. Het voortouw is genomen door het Historisch Centrum Amsterdam-Noord (HCAN), dat al in 2013 de tentoonstelling ‘Verschoven Grenzen’ maakte over de annexatie door Amsterdam in 1966. Naast de Oudheidkamer Oostzaan en de Oudheidkundige Vereniging Landsmeer, zijn de Stichting Historisch Archief Tuindorp Oostzaan (HATO) en de Vereniging tot Behoud van de Wilmkebreekpolder bij dit project betrokken.

Medewerkers aan het boek hebben tot nu toe veel materiaal verzameld. Om te beginnen de landkaarten. Je moet soms even zoeken op de kaart naar een plek die je herkent, zoals de Wilmkebreek of de kop van het Zijkanaal I. Heel oude kaarten laten zien waar de traankokerijen aan de Twisk stonden.

Woningen voor arbeiders

De Zeedijk langs het Oer-IJ kreeg voordijks polders toen de Kanaal Maatschappij tussen 1869-1876 het Noordzeekanaal aanlegde. De toen ingedijkte Noorder-IJ-polder werd landbouwgrond. Later werd die IJ-oever industrieterrein voor de scheepsbouw, met woningen voor arbeiders in Tuindorp Oostzaan. De kaarten met de uitbreidingsplannen van Amsterdam uit 1935 en 1958 laten zien wat er allemaal met Noord, Landsmeer en Oostzaan had kunnen gebeuren.

In twee multomappen zit informatie per hoofdstuk: over het oerlandschap van Noord-Holland met eeuwenoud hoogveen en de ontginning daarvan. Dat leidde tot wateroverlast en doorbraken van de zeedijk.

Omstreeks 1650 bracht Oostzaan/Oostzaanen qua belasting evenveel op als vier gewone dorpen. De hoge Heren van Kennemerland hadden daar dus grote belangen liggen.

Verdwenen winkels

In Landsmeer en Oostzaan zijn al verhalen opgehaald over vroeger, op school of op de schaats. Daartussen zitten foto’s van de sportclubs na een verdiende overwinning, verdwenen winkels en scheepshellingen, de sluis en de aanlegsteigers voor de boot naar Amsterdam.

Wie alleen foto’s van vroeger wil bekijken kan kiezen uit twee mappen. En er ligt een multomap met pagina’s uit een voorbeeldboek ‘Schellingwoude’. Zo ziet het boek er in het hoofd van de makers uit.

Verzet tegen annexatie

De groei van Amsterdam is steeds aanwezig, denk bijvoorbeeld maar aan de grote verandering die het Noordzeekanaal teweegbracht. Al in 1921 stond Oostzaan haar deel van de zeedijk af aan Amsterdam. Landsmeer bleef zich tot in 1966 verzetten tegen annexatie. Het wilde gemeentelijke samenwerking. Maar, het Zuideinde daar werd omgedoopt tot Kadoelenweg, want twee Zuideindes wilde Amsterdam niet. Onderschat niet de gevolgen die de annexatie in gezinnen heeft gehad. “Mijn oudere broer is Landsmeerder, en ik ben Amsterdamse”, schrijft een bewoonster van de Stoombootweg.

De medewerking van bezoekers aan de tentoonstelling wordt ingeroepen. Op grote ansichtkaarten kunnen ze suggesties doen, een aanvulling geven of een mededeling noteren. Stop de kaart met naam, e-mailadres en telefoonnummer van de afzender in de brievenbus. Die wordt regelmatig door het HCAN geleegd en de post wordt gelezen. Jeannet van der Stelt van het HCAN: “Zo kan iedereen een beetje meeduwen aan het boek over Kadoelen en Oostzanerwerf. Kijk wel even op de website wanneer de Buurtkamer open is.”

Lezingen

Op 5 juni (OBA Molenwijk) en 23 juli (OBA Banne) zijn er lezingen over de geschiedenis van het gebied tussen de Ringweg A10 en de oude Waterlandse zeedijk. Kijk in het programma van die OBA’s voor de tijden.