Ed van der Elsken: jager van het ongepolijste leven
EDAM - Hij liep door de stad en deed vooral zijn eigen weg. Jagend op mensen, jagend op verhalen. Geen grachtengordel, maar buurten waar het leven schuurde. Ed van der Elsken fotografeerde het leven. Zelf was hij niet op de foto te zien, maar als fotograaf stond hij wel in het middelpunt. De lat lag hoog. De omgeving was zijn jachtterrein. Dit jaar zou hij honderd jaar zijn geworden. Aanleiding genoeg voor een monument voor de fotograaf en cineast.
Door Wesley Dekker
Het Purmerends Museum heeft iets met eeuwfeesten. Nadat de expositieruimte vorig jaar in het teken stond van Anton Heyboer, is nu de beurt aan Ed van der Elsken. Hij leefde van 1925 tot 1990. De eerste tentoonstelling laat Amsterdam zien vanuit de ogen van de kunstenaar. De tweede tentoonstelling gaat over Edam. Vanaf 1971 was de stad zijn thuisbasis. “Ed was een pionier”, weet kunsthistoricus Frits van Giesberg. Gepassioneerd vertelt hij over de erfenis van de Edammer. “Ed maakte een serie over het platteland en gebruikte als een van de eerste kleur. Niet omdat het in de mode was, maar omdat de beelden veel beter over het volle leven gingen.”
Tekst gaat verder onder de video
Purmerends Museum
“Alle puzzelstukjes vallen bij deze tentoonstelling in elkaar”, vertelt museumdirecteur Moncef Beekhof. Na de tentoonstellingen van onder andere Anton Heyboer en keramiste Kaori Kurihara werd gezocht naar een opvolger. “Een waardige opvolger”, benadrukt Beekhof. “De aanleidingen stapelden zich op. Ed van der Elsken zou honderd zijn geworden, hij woonde in Edam, en eigenlijk is het ook een ode aan 750 jaar Amsterdam. Bovendien hadden we met fotografie nog niet veel gedaan.” Beekhof brainstormt geregeld met conservator Saskia van den Berg over nieuwe exposities. Zo komt volgend jaar een tentoonstelling van keramist Onno Theelen op het programma. Voelen jullie de druk om elke keer weer met een nieuwe tentoonstelling te komen? “Ja, tuurlijk. Daar zijn we wel mee bezig”, zegt Van den Berg. “Het moet in goede aarde vallen bij bewoners. Eigenlijk waren Moncef en ik gelijk enthousiast over Ed van der Elsken. Anders hadden we het ook niet moeten doen.”
Tekst gaat verder onder de foto
De tentoonstelling is te zien in het Purmerends Museum. - Evert Ruis
Historisch besef
Tijdens de officiële opening van de tentoonstelling komen de aanleidingen nog even naar voren. Ook is er muziek van Nynke van Zwol en Rob de Heer. Drukwerks ‘Hee Amsterdam’ mag niet ontbreken. Genodigden luisteren aandachtig. Ook familie en vrienden van de kunstenaar zijn aanwezig. Zoon John van der Elsken ontvangt samen met Purmerendse burgemeester Ellen van Selm de eerste exemplaren van de heruitgave van ‘Amsterdam!’. Zijn vernieuwende en ontwapenende stijl maakten het boek tot een klassieker in de Nederlandse fotogeschiedenis. “Het boek en de tentoonstellingen gaan vooral om het historische besef”, vertelt zoon John in gesprek met onze verslaggever. “Mijn vader en moeder scheelden al 24 jaar. Het is een document uit een compleet andere tijd.” De twee tentoonstellingen geven een overzicht van het leven en werk. In de expositieruimtes zijn foto’s en films te zien. Karin Kuik kijkt in het rond. “Ik vind het zo eigenzinnig. Het is echt cultuur.”
Onsterfelijk
De beelden van de Edamse fotograaf zijn rauw, ongepolijst en altijd vluchtig. Niet passief, maar actief. Het heeft wat weg van een speurtocht, een jachtpartij. Al maakte deze jager zijn prooi niet dood. Nee, Ed van der Elsken maakte zijn prooi onsterfelijk.
De komende maanden zijn de twee tentoonstellingen te bewonderen. - Evert Ruis
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie