PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Koemarkt.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Kaasmarkt door de tijd
Voordat het plein de naam Kaasmarkt kreeg, droeg het achtereenvolgens de namen Steenebrug, Clincert, Marctveld en Kaasmarktplein. Al op maandagmiddag werden er kazen opgestapeld op het stenen plaveisel. In de klinkerbestrating waren duidelijke afbakeningen te zien tussen gebieden voor boerenkaas en fabriekskaas. Stro en zeildoek beschermden de kaas tegen regen of felle zon. Op dinsdag brak het handelsmoment aan: de kazen werden verkocht en daarna in de waag gewogen.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
De nieuwe kaaswaag van 1882
In 1882 kreeg Purmerend een moderne kaaswaag. Het gebouw – waar tegenwoordig een kledingzaak is gevestigd – draagt nog altijd kenmerken van zijn oorspronkelijke functie. De drie brede doorgangen met ronde bogen waren de inritten voor de kaasbakken, die op losse wielstellen werden gehaakt. Deze werkwijze was een vondst van stadsarchitect Scholten en verschilde van die in Alkmaar, waar men met kaasberries werkte. Purmerend had daarmee zijn eigen, unieke systeem.
Zelfkazende boeren
De Purmerendse kaasmarkt draaide lange tijd op boeren die zelf kaas maakten. Met schuiten en karren brachten zij hun producten naar het marktplein. Na de verkoop aan kaashandelaren werden de kazen opgeslagen in de vele pakhuizen die verspreid door de stad te vinden waren. Purmerend was in die tijd een belangrijk knooppunt voor de regionale kaasproductie.
De opkomst van de kaasfabrieken
Met de komst van coöperatieve kaasfabrieken veranderde het speelveld ingrijpend. Deze fabrieken leverden vaak direct aan handelaren, waardoor de aanvoer op de markt terugliep. Op aandringen van de fabrieken werd de traditionele kaasmarkt omgevormd tot een kaasbeurs, waar handelaren op basis van monsters kochten. In 1932 werd hiervoor op de verdieping boven de kaaswaag een nieuwe ruimte ingericht.
Een traditie die verdween
Hoewel de omzetting naar een kaasbeurs nog voor enkele jaren nieuw leven in de handel bracht, bleek dit uiteindelijk slechts uitstel. Kort na de Tweede Wereldoorlog kwam er een definitief einde aan de eeuwenoude kaasmarkt van Purmerend.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Tegenwoordig wordt er geen echte kaas meer verhandeld de Kaasmarkt of het gebouw van de oude waag. Toch is de Kaasmarkt nog altijd een centrale en karakteristieke plek in Purmerend. Het plein maakt deel uit van wandel- en historische routes door de stad, waarlangs je de geschiedenis van Purmerend als markt- en handelsstad kunt ontdekken.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie