Purmerend door de tijd: opkomst en ondergang van de vrijmetselaarsloge Louisa Augusta
PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: vrijmetselaarsloge Louisa Augusta.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Louisa Augusta door de tijd
In de late 19e eeuw kende Purmerend een vrijmetselaarsloge met de naam Louisa Augusta. Hoewel de loge slechts korte tijd actief was, speelde zij een opvallende rol in het sociale en culturele leven van de stad.
Idealen van de vrijmetselarij
De leden van vrijmetselaarsloge Louisa Augusta kwamen wekelijks bijeen. Tijdens deze bijeenkomsten speelden zij kaart, dronken zij een glas en bespraken zij de dagelijkse gang van zaken. De vrijmetselarij stond bekend als een beweging van sociaal betrokken mensen met een overwegend liberale politieke inslag.
De loge werd opgericht in 1873, maar wist nooit een groot publiek te bereiken. Het ledenaantal bleef beperkt, met een piek van 58 leden. Voor veel Purmerenders bleef de vrijmetselarij een onbekend en onbegrepen fenomeen. Dit leidde tot wantrouwen en zelfs spot: het logegebouw kreeg in de volksmond de bijnaam ‘tempel van satan’.
Het logegebouw aan de Koestraat
De bijeenkomsten vonden plaats in een pand aan de Koestraat. Architect Jacob Volkert Lankelma, bekend van onder andere Villa Clementine en het winkelpand van de gebroeders Fortuin aan de Dubbele Buurt, ontwierp een ambitieus gebouw voor de loge.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Bij de opening bleek het pand ruimte te bieden aan circa 300 personen. Het gebouw was daarmee opvallend groot voor het relatief kleine ledenbestand en straalde een zekere grandeur uit.
Financiële problemen en opheffing
Het imposante gebouw bleek al snel een zware financiële last. Door een afname van het aantal leden en dalende inkomsten kreeg de loge moeite met het betalen van rente en aflossingen. Deze financiële druk leidde uiteindelijk tot het einde van de organisatie. In 1894 werd vrijmetselaarsloge Louisa Augusta opgeheven.
Nieuwe functies en sloop van het gebouw
Na de opheffing kwam het pand in handen van drukker Steensma. Vanuit dit gebouw werd tot 1936 de Schuitemakers Purmerender Courant uitgegeven.
Na deze periode werd het pand gesloopt. Op dezelfde locatie breidde garagehouder Jorritsma zijn werkplaats uit. Tijdens de latere sanering van de binnenstad en de bouw van het Eggert-winkelcentrum verhuisde het bedrijf naar de Wagenweg. Daar moest het na enkele jaren opnieuw plaatsmaken, ditmaal voor de nieuwbouw van de Plateelbuurt.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Nieuwe functies en sloop
De geschiedenis weerspiegelt niet alleen de idealen van de vrijmetselarij, maar ook de maatschappelijke weerstand en de praktische uitdagingen waarmee dergelijke organisaties te maken konden krijgen.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie